Με τη μερίδα του λέοντος να μοιράζεται μεταξύ όπερας και μπαλέτου κατά την τρέχουσα εορταστική περίοδο, εντύπωση προκάλεσε ο -μετά από πολλά χρόνια- μικρός αριθμός συναυλιών συμφωνικής μουσικής. Σε μία από τις πλέον αναμενόμενες, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τον καλλιτεχνικό διευθυντή της Στέφανο Τσιαλή ερμήνευσαν, στις 9/12 και στην «Αίθουσα Χρ. Λαμπράκης» του Μεγάρου Μουσικής, έργα Μπετόβεν.
Η βραδιά ξεκίνησε με την σπάνια παιζόμενη εισαγωγή στη σκηνική μουσική που ο μέγας συνθέτης έγραψε για το θεατρικό έργο του φον Κότσεμπου «Ο Βασιλιάς Στέφανος», η οποία έτυχε μίας αέρινης και αφηγηματικά εύροης ανάγνωσης. Από το αρχικό χαριτωμένο θέμα που εξέθεσε το φλάουτο μέχρι το πιο γρήγορο και δυναμικό τμήμα, που παρέπεμπε ευθέως στις αισθητικές κατακτήσεις του κινήματος «Θύελλα και Ορμή», η εκτύλιξη του συμφωνικού υλικού έγινε με σωστά ζυγιασμένα τέμπι και διαφανή ήχο, κυρίως όμως με ενθουσιασμό συνδυασμένο με προβολή του -ιδιότυπου- χιούμορ του έργου.
Το κυρίως πιάτο ήταν, βέβαια, η περίφημη 9η Συμφωνία, η εκτέλεση της οποίας επιβεβαίωσε -σε συνέχεια παλαιότερων εμφανίσεων του αρχιμουσικού- τη βαθιά κατανόηση του συμφωνικού σύμπαντος του «Τιτάνα» της μουσικής από τον Τσιαλή.
Η ΚΟΑ έπαιξε για τρίτη συνεχή σαιζόν το συγκεκριμένο έργο. Στις δύο προηγούμενες ερμηνείες υπό τον Βασίλη Χριστόπουλο (όπου είχαν και πάλι συμπράξει έλληνες και γερμανοί μονωδοί, όσο -και κυρίως- δύο πολυτελείς γερμανικές χορωδίες), η «αντικειμενική», κάπως ξηρή ματιά είχε μεν αποκωδικοποιήσει ανάγλυφα το συντακτικό και αναδείξει τις τολμηρές καινοτομίες της γραφής, αλλά όχι πάντοτε το πνεύμα της.
Αυτή τη φορά, και χωρίς να έχουν αντιμετωπισθεί κάποιες κρίσιμες ενδημικές αδυναμίες του συνόλου (π.χ. στην ποιότητα ήχου των εγχόρδων, στο φινίρισμα της φραστικής, στην απόδοση λεπτομερειών κλπ), έγινε περισσότερο αισθητή η ύπαρξη τόσο αρτιότερης συνολικής εποπτείας όσο και εντονότερου, σχεδόν «ρομαντικού» πάθους, που επέτρεψε να συναισθανθεί κανείς καλύτερα τα εξωμουσικά συμφραζόμενα αυτού του μνημείου του ανθρώπινου πολιτισμού.
Ήδη από τα πρώτα μέτρα η ορμή και η αίσθηση του δραματικού επείγοντος της εκτέλεσης εντυπωσίασαν. Στο σύνολό τους, τα δύο αρχικά μέρη αποδόθηκαν με σβέλτες ταχύτητες αλλά όχι βιαστικά, με καλές διακυμάνσεις δυναμικής, ρυθμική ευελιξία και αβίαστα περάσματα: ο ειρμός της αφήγησης διατηρήθηκε σφριγηλός, το ορχηστρικό παίξιμο συγκεντρωμένο και εσωτερικά οργανωμένο. Στο αργό τρίτο μέρος, τα έξοχα ξύλινα (κορυφαίοι οι Δράκος, Βάμβας, Μουρίκης) ανέδειξαν εκφραστικά τη γαλήνη και τη στοχαστικότητα της μουσικής, προετοιμάζοντας για το θεϊκής ομορφιάς, κατακλυσμιαίο φινάλε. Υψηλή εγρήγορση, μεγάλες διακινδυνεύσεις, εσωτερικές εντάσεις κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον του ακροατή μέχρι την «Ωδή στη χαρά» και τη θριαμβική, λυτρωτική ολοκλήρωση!
Παρά τις αρκετές ατέλειές του, το γερμανοελληνικό κουαρτέτο των μονωδών (η υψίφωνος Μιχαέλα Κάουνε, η μεσόφωνος Μανουέλα Μπρες, ο τενόρος Μάριο Τζεφίρι και ο βαρύτονος Δημήτρης Τηλιακός) υπήρξε γενικά ισορροπημένο. Κάουνε και Τζεφίρι χάρισαν τις αναγκαίες υψηλές νότες, ενώ ο Τηλιακός, χωρίς να διαθέτει την απαιτούμενη φωνή μπάσου, κήρυξε με εκφραστικότητα το μήνυμα χαράς και συναδέλφωσης των στίχων του Σίλλερ.
Αξιοποιώντας επαρκή συντονισμό και αρκετές εκλεπτύνσεις δυναμικής, τα δύο χορωδιακά σύνολα, αυτά της ΕΡΤ (διεύθυνση: Νατάσσα Αγγελοπούλου) και των Μουσικών Συνόλων του Δήμου Αθηναίων (διεύθυνση: Σταύρος Μπερής), τραγούδησαν αξιοπρεπώς, απέχοντας όμως μακράν της εστίασης και των αποχρώσεων ήχου, του «διακριτού» χαρακτήρα της κάθε φωνητικής υποομάδας και της ακρίβειας λεκτικής άρθρωσης των ομολόγων τους σε διεθνή κλίμακα...
Αν μη τι άλλο, η επιτυχία αυτής της συναυλίας οφειλόταν πρωτίστως στην ξεκάθαρη μετάδοση της μουσικής ουσίας και του νοήματος του έργου και λιγότερο στην αρτιότητα των συντελεστών της!
Credit φωτογραφίας: ΚΟΑ
