Μια Θέση στον Ήλιο

Δημοσιευμένο το 1925, το μυθιστόρημα του Θίοντορ Ντράιζερ "Μια αμερικανική τραγωδία" έκανε άμεσα μεγάλη λογοτεχνική αίσθηση, περιγράφοντας με συναρπαστικά δραματικό τρόπο το τίμημα του αμερικανικού ονείρου. Πέντε χρόνια αργότερα ο Σεργκέι Αϊζενστάιν ζήτησε να το διασκευάσει κινηματογραφικά για λογαριασμό της Paramount, οι παραγωγοί όμως αρνήθηκαν γιατί το θεώρησαν έντονου κοινωνικού προβληματισμού και ως εκ τούτου αντιεμπορικό, κάτι το οποίο απέδειξε η μεταφορά την οποία επιχείρησε το 1931 ο Γιόζεφ φον Στέρνμπεργκ ("An American Tragedy"). Αλλά το Χόλιγουντ δεν είχε ξεμπερδέψει με την ιστορία του Κλάιντ Γκρίφιθς.

Αλλάζοντας τα ονόματα των χαρακτήρων και βασιζόμενοι και στη θεατρική διασκευή του βιβλίου από τον Πάτρικ Κέρνι, οι σεναριογράφοι Μάικλ Γουίλσον και Χάρι Μπράουν μάς αφηγούνται πως ο φτωχός νεαρός Τζορτζ Ίστμαν (ο Κλάιντ του μυθιστορήματος) πιάνει δουλειά στο εργοστάσιο του πλούσιου θείου του Τσαρλς, όπου γνωρίζει τη συνάδελφό του Άλις. Ακόμα όμως και ως "απόκληρος" Ίστμαν, ο ανιψιός του αφεντικού δεν επιτρέπεται να έχει ερωτική σχέση με υπάλληλο, έτσι ο Τζορτζ κρατάει κρυφό το δεσμό του, ενώ παράλληλα ερωτεύεται την όμορφη κοσμική Άντζελα Βίκερς. Έτοιμος να χωρίσει με την Άλις, θα σοκαριστεί όταν μάθει ότι εκείνη είναι έγκυος. Κι όταν η προσπάθειά της να βρει γιατρό για έκτρωση αποτύχει, ο Τζορτζ θα βρεθεί παγιδευμένος σε ένα αναπόδραστο ηθικό δίλημμα.

Η τόλμη με την οποία ο Ντράιζερ ανατέμνει την προπολεμική αμερικανική πραγματικότητα μεταμορφώνεται στην οθόνη σε μια οξυδερκή, βιτριολική κοινωνική κριτική η οποία προσπερνά όλους τους συντηρητικούς χολιγουντιανούς κώδικες της εποχής. Είναι πράγματι εντυπωσιακό πόσο απροκάλυπτα, για το 1951, η ταινία ξεγυμνώνει τον αμοραλισμό των ηρώων της, διατηρώντας μια καθαρά ταξική ματιά στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει τη (μεταπολεμική) Αμερική και τη διαδικασία, ψυχολογική, μα εντέλει πολιτική, με την οποία το όνειρο της επιτυχίας μετατρέπεται σε εφιάλτη.

Παράλληλα όμως με τη λεπτοδουλεμένη, πολυδιάστατη και δραματικά συναρπαστική μοντέρνα τραγωδία η οποία εξελίσσεται σεναριακά, το "Μια Θέση στον Ήλιο" αποτελεί ένα σκηνοθετικό masterclass. Στην καλύτερη φόρμα του, ο Τζορτζ Στίβενς ("Shane", "Ο Γίγας") περνά δεξιοτεχνικά από το ένα κινηματογραφικό είδος στο άλλο (κοινωνικό δράμα, ερωτικό μελόδραμα, φιλμ νουάρ και τελικά δικαστικό θρίλερ) και ενορχηστρώνει μια πλανοθετική χορογραφία, αποτυπώνοντας μέσα από καίριες σκηνοθετικές εμπνεύσεις (το αξέχαστο, επαναλαμβανόμενο γκρο πλάνο της Τέιλορ, η σύνθεση των πολυπρόσωπων κάδρων, οι εκφραστικές κινήσεις της κάμερας) τη σπαρακτικότερη αμερικανική τραγωδία. Την προσωποποιεί ένας συγκινητικός Μοντγκόμερι Κλιφτ στην καλύτερη ερμηνεία του, μια από τις εννιά οσκαρικές υποψηφιότητες της ταινίας, η οποία απέσπασε τελικά έξι ακαδημαϊκές διακρίσεις (σκηνοθεσίας, σεναρίου, μοντάζ, φωτογραφίας, μουσικής και κοστουμιών).

Α/Μ. ΗΠΑ. 1951. Διάρκεια: 122΄. Διανομή: REPERTORY