Γεννημένος στο Ρεσίφε της ανατολικής Βραζιλίας πριν από 58 χρόνια, ο Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιου ("O Som ao Redor", "Aquarius", "Bacurau") έχει γυρίσει τις περισσότερες ταινίες στη γενέτειρά του, με την τελευταία, το ντοκιμαντέρ "Retratos Fantasmas" (2023), να αφορά ένα νοσταλγικό οδοιπορικό στο πρόσφατο παρελθόν της. Οδοιπορικό το οποίο κάνει στάσεις και στις (πρώην) σκοτεινές αίθουσες της πόλης, μιας και το σινεμά αποτελεί, μαζί με τη μνήμη, την πολιτική και το πέρασμα του χρόνου, μια μόνιμη θεματική αναφορά του σκηνοθέτη, ο οποίος μετά το Βραβείο της Επιτροπής που είχε αποσπάσει στο Φεστιβάλ Καννών με το τολμηρά αντισυμβατικό "Bacurau", επέστρεψε πέρυσι στην Κρουαζέτ με ένα ακόμα πιο φιλόδοξο πολιτικό θρίλερ.
Ήρωάς του ο Μαρτσέλο, ένας άντρας με άγνωστο παρελθόν και αδιευκρίνιστες προθέσεις, ο οποίος φτάνει στο Ρεσίφε του 1977. Το δικτατορικό καθεστώς έχει εντείνει τις αυθαιρεσίες των σωμάτων ασφαλείας, αλλά η έρευνα που διεξάγουν δυο αστυνομικοί στο αυτοκίνητο και στα χαρτιά του αποδεικνύεται άκαρπη. Έτσι εκείνος κατευθύνεται στο σπίτι των πεθερικών του, συναντά ξανά τον ανήλικο γιο του Φερνάντο, τον οποίο μετά το θάνατο της γυναίκας του μεγαλώνουν οι παππούδες, και καταλύει σε ένα συγκρότημα διαμερισμάτων όπου διαμένουν πολλοί αντιστασιακοί με ψεύτικα χαρτιά. Η δόνα Σεμπαστιάνα, που ελέγχει το εν λόγω "κύκλωμα", ξεκινάει τη διαδικασία απόκτησης πλαστού διαβατηρίου για τον Μαρτσέλο και τον Φερνάντο, χωρίς κανείς τους να ξέρει πως δυο μισθωμένοι δολοφόνοι αναζητούν τα ίχνη του.
Με τη βοήθεια μιας εξαιρετικής σκηνογραφίας και μιας παλιομοδίτικα ατμοσφαιρικής φωτογραφίας, ο "Μυστικός Πράκτορας" αναβιώνει μια εποχή νοσταλγίας, καταπίεσης και γενικευμένης αβεβαιότητας. Η καλογραμμένη πλοκή αργεί λίγο να πάρει μπροστά, αλλά ανεβάζει σκηνή-σκηνή το καλοκουρδισμένο σασπένς, το οποίο εντείνουν η περιρρέουσα ένταση (το εν εξελίξει καρναβάλι) και οι σταδιακές αποκαλύψεις για τις σχέσεις και τα κίνητρα των πολυάριθμων χαρακτήρων. Παράλληλα, η Βραζιλία των 70s "ξεφλουδίζεται" επιμελώς και ξεγυμνώνει όλες τις πολιτικοκοινωνικές παραμέτρους της, οι οποίες περικυκλώνουν ασφυκτικά έναν ήρωα που βαδίζει κόντρα στον καιρό. Μα η ταινία δεν τον ηρωοποιεί, ενσωματώνοντας στη στέρεα δομή ενός αγωνιώδους πολιτικού θρίλερ υψηλές νότες αποδομητικού χιούμορ και απανωτές σουρεαλιστικές σφήνες (το "τριχωτό πόδι").
Η επικίνδυνη αφηγηματική ισορροπία επιτυγχάνεται τελικά με μικρό κόστος και ο Φίλιου πολλαπλασιάζει τις αλληγορικές αναφορές του στην ιστορική μνήμη, με την ιστορία του ενήλικου Φερνάντο, στον κινηματογράφο (ο παππούς είναι μηχανικός προβολής) και στα ειρωνικά παιχνίδια της μοίρας, τα οποία αποτυπώνει το αποδραματοποιημένο, αντιηρωικό φινάλε. Στερεοποιεί έτσι ένα πρωτότυπο κινηματογραφικό ύφος με το οποίο πειραματίστηκε χωρίς μεγάλη επιτυχία στο "Bacurau" και του χαρίζει τώρα μια μακρά σειρά φεστιβαλικών και ακαδημαϊκών διακρίσεων.
Βραζιλία, Γαλλία. 2025. Διάρκεια: 161΄. Διανομή: ΣΠΕΝΤΖΟΣ FILM
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Μυστικός Πράκτορας
Στην υπό δικτατορικό καθεστώς Βραζιλία του 1977, ο Μαρτσέλο, ένας άντρας με μυστηριώδες παρελθόν, επιστρέφει στο Ρεσίφε. Βρίσκει κατάλυμα σε μια πολυκατοικία που φιλοξενεί αντιφρονούντες, χωρίς να ξέρει ότι έχει γίνει στόχος μισθωμένων δολοφόνων.
