Οι Παρατηρητές

Όπως και να το δει κανείς, το επώνυμο "Σιάμαλαν" είναι βαρύ στο χώρο του κινηματογράφου. Όχι μόνο διότι ο σκηνοθέτης Μ. Νάιτ έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στο εμπορικό σινεμά των τελευταίων δεκαετιών, με φιλμ διαχρονικής επίδρασης ("Η Έκτη Αίσθηση", "Σκοτεινό Χωριό"), όσο και γιατί παραμένει ενεργός παραδίδοντας έργα που απασχολούν το κοινό ("Ο Διχασμένος"). Όλο αυτό το διάστημα δε, ξεχωρίζει χάρη στο διακριτό στιλ του, το οποίο σε γενικές γραμμές βασίζεται στο χιτσκοκικό σασπένς, τις απρόβλεπτες ανατροπές, τη ρεαλιστική βία και τις μεταφυσικές νύξεις. Κοινώς, για να επιστρέψουμε στη βαρύτητα του ονόματος, όταν οι θεατές βλέπουν το όνομα "Σιάμαλαν" σε μια αφίσα, γνωρίζουν πολύ καλά τι πρόκειται να παρακολουθήσουν. Έτσι, οι προσδοκίες θα ήταν έτσι κι αλλιώς (κι εν μέρει αδίκως) στα ύψη σε περίπτωση που κάποια από τις τρεις κόρες του σκηνοθέτη αποφάσιζε να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Τελικά, ο κλήρος έλαχε στην Ισάνα, η οποία αφού εκτέλεσε χρέη βοηθού στις δύο τελευταίες ταινίες του πατέρα της ("Old", "Χτύπος στην Καλύβα") και σκηνοθέτησε αρκετά επεισόδια της σειράς του Apple TV+ με τίτλο "Servant", ντεμπουτάρει με τους "Παρατηρητές".

Το ρόλο της κεντρικής ηρωίδας κρατά η Ντακότα Φάνινγκ, η οποία ενσαρκώνει μια νεαρή Αμερικανίδα που εργάζεται στην Ιρλανδία. Κατά τη διάρκεια ενός επαγγελματικού ταξιδιού η γυναίκα χάνεται στην καρδιά ενός αχαρτογράφητου δάσους, όπου εντοπίζει ένα κτίριο που πιστεύει πως είναι καταφύγιο, καθώς μέσα του βρίσκονται τρία ακόμα άτομα. Σύντομα, ωστόσο, διαπιστώνει πως είναι παγιδευμένη μαζί τους σε ένα απειλητικό μέρος που μοιάζει με κλουβί, το οποίο αποτελείται από μια βιτρίνα που τους χωρίζει από το εξωτερικό. Στην άλλη μεριά, βρίσκονται αλλόκοτα πλάσματα που βγαίνουν στη νύχτα για να τους παρατηρήσουν προτού εκδηλώσουν απρόβλεπτα όσο και βίαια ξεσπάσματα.

Εάν για κάτι δεν μπορεί να κατηγορηθεί η Ισάνα Σιάμαλαν είναι για έλλειψη ιδεών. Μάλιστα, το κυρίως πρόβλημα της ταινίας της, η οποία "πατά" ισόποσα στον τρόμο και το ψυχολογικό θρίλερ, είναι ακριβώς πως προσπαθεί υπέρμετρα να πείσει πως έχει πολλά να πει. Από τη μία, είναι το αίσθημα αποξένωσης που εγκλωβίζει συναισθηματικά την ηρωίδα, συνδυαστικά με το άλγος που πηγάζει από το πένθος της. Από την άλλη, είναι η συμβολική χρήση του "κλουβιού" όπου παγιδεύονται οι χαρακτήρες, ως μια μεταφορά για το ψυχολογικό τέλμα, την ανημπόρια και το αδιέξοδο στο οποίο λουφάζει κανείς όταν νιώθει πως δέχεται επίθεση από άμορφους, ίσως φαντασιακούς, κινδύνους από κάθε κατεύθυνση.

Όλα αυτά βάσιμα και ενδιαφέροντα για την ανάπτυξη της αφήγησης, η Σιάμαλαν όμως δεν εφευρίσκει τον τρόπο να διαχειριστεί συμπυκνώμενα ή περίτεχνα τις θεματικές της, αφού όταν δεν αποσπάται η προσοχή της φλυαρώντας σε παράλληλες πλοκές ή σε περιττά επιπλέον σχόλια (η εναλλαγή ταυτοτήτων ως αμυντικός μηχανισμός, η αποχαυνωτική ιδιότητα του ριάλιτι), αναλώνεται σε δευτερεύουσες ανησυχίες. Όπως, χαρακτηριστικά, η ανάγκη να αποκτήσει δραματουργική αξία η τοποθέτηση της δράσης στην Ιρλανδία. Σε μια σχεδόν εξωτική απεικόνιση της χώρας, η οποία περιλαμβάνει σκηνή σε παμπ υπό τους ήχους του "Whiskey in the Jar" (ριζοσπαστικό…), τα δάση του Σμαραγδένιου Νησιού χρησιμοποιούνται απλούστατα γιατί θρυλείται πως εκεί κατοικούν μυθικά πλάσματα και νεράιδες, έτσι γενικά.

Έπειτα, το φιλμ δεν αποδιώχνει σε καμία στιγμή την εντύπωση πως επιχειρεί να ακολουθήσει αμήχανα την τάση του "εκλεπτυσμένου horror" αλλά και της folk αναβίωσης, δανειζόμενο ιδέες από την -τοποθετημένη στην Ιρλανδία!- "Τρύπα" (Λι Κρόνιν, 2019) και το διάσημο "Μεσοκαλόκαιρο" (Άρι Άστερ, 2019). Ένα επιπλέον ελάττωμα, η άχρωμη ερμηνεία της Φάνινγκ. Η κατά τα άλλα εξαιρετικά ταλαντούχα ηθοποιός, εδώ παίζει εντελώς άνευρα, με την ίδια, βέβαια, να μην τη βοηθά το γεγονός πως οι προτεραιότητες και οι επιθυμίες του ρόλου της αλλάζουν σχεδόν σε κάθε πράξη της ταινίας, απόρροια ενός αδύναμου γραψίματος. Εν τέλει οι "Παρατηρητές" μοιάζουν με έναν αχταρμά σκηνοθετικών προθέσεων, οι οποίες δε διαθέτουν έστω το άλλοθι της πρωτοτυπίας για να μείνουν στοιχειωδώς αξιομνημόνευτες.

ΗΠΑ. 2024. Διάρκεια: 102΄. Διανομή: TANWEER.