Έχοντας έρθει σε μετωπική σύγκρουση με τις ιρανικές αρχές εδώ και σχεδόν μια δεκαπενταετία, ο Τζαφάρ Παναχί ("Ο Κύκλος", "Offside") σκηνοθετεί από το 2010 ταινίες οι οποίες, στα όρια του ντοκιμαντέρ, εξιστορούν εμμέσως ή αμέσως τις προσωπικές περιπέτειές του να εκφραστεί κινηματογραφικά όντας σε αυστηρό περιορισμό από το θεοκρατικό καθεστώς της πατρίδας του ("This Is not a Film", "Ταξί στην Τεχεράνη", "3 Faces"). Ακολουθώντας την ίδια μέθοδο, η οποία του απέφερε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής του φεστιβάλ Βενετίας, στο "Δεν Υπάρχουν Αρκούδες" υποδύεται τον εαυτό του, ο οποίος γυρίζει μια ταινία στην Τουρκία, κοντά στα σύνορα με το Ιράν. Μιας και του είναι απαγορευμένο να φύγει από τη χώρα, ταξιδεύει ως ένα χωριό από την άλλη πλευρά των ιρανοτουρκικών συνόρων και διευθύνει το συνεργείο του μέσα από τον υπολογιστή του. Αλλά η διαδικτυακή σύνδεση είναι προβληματική, η παραγωγή αντιμετωπίζει τις δικές της δυσκολίες, ο ίδιος δελεάζεται από την ιδέα να διασχίσει τα σύνορα και η δυσπιστία της απομονωμένης, οπισθοδρομικής κοινότητας όπου διαμένει τον οδηγεί σε ένα πολλαπλό αδιέξοδο.
Ο Παναχί πλησιάζει πάντα τους ήρωές του και περιγράφει τις καταστάσεις στις οποίες είναι εγκλωβισμένοι με κινηματογραφική απλότητα και καθαρή ματιά. Το διακριτικό χιούμορ του δεν αφήνει το δράμα να ξεχυλίσει και ο ρεαλισμός γειώνει την αλληγορία του, σταθερά στραμμένη πλέον σε ερωτήματα πάνω στην "ανεξαρτησία" της καλλιτεχνικής δημιουργίας, τα όρια εξουσίας του καλλιτέχνη και τη σχέση τέχνης – αληθινής ζωής. Δεν γίνεται ποτέ ποζάτος, σνομπ ή περίτεχνα εγκεφαλικός και εδώ η κοινωνική κριτική του απέναντι στην κομφορμιστική ιρανική πραγματικότητα είναι επώδυνα βιτριολική. Η πλοκή, όμως, πάνω στην οποία την αναπτύσσει παίρνει με εκβιαστικό τρόπο τραγικές διαστάσεις, καταλήγοντας σε διδακτικές κορώνες. Έτσι, ενώ οι περιπλοκές της ταινίας-μέσα-στην-ταινία δένονται και λύνονται με ευρηματική αποτελεσματικότητα, η ντοκιμαντερίστικη πλευρά της ιστορίας μοιάζει από ένα σημείο και μετά στημένη έτσι ώστε να ξεκαθαριστούν πλήρως και να αρθρωθούν πεντακάθαρα τα καταγγελτικά μηνύματα.
Ιράν. 2022. Διάρκεια: 106 ́. Διανομή: NEO FILMS
Περισσότερες πληροφορίες
Αρκούδες δεν Υπάρχουν
Σε ένα χωριό των ιρανοτουρκικών συνόρων, ο Τζαφάρ Παναχί προσπαθεί να σκηνοθετήσει μέσα από το λάπτοπ του μια ταινία στην Τουρκία. Εκεί, τα κινηματογραφικά προβλήματά του θα επιδεινωθούν από προσωπικά διλήμματα, αλλά και από τη δυσπιστία της απομονωμένης, οπισθοδρομικής κοινότητας στην οποία διαμένει.
