Την πρώτη φορά που ο Στίβεν Σπίλμπεργκ αντίκρισε τη μεγάλη οθόνη δεν ένιωσε χαρά ή συγκίνηση, συναισθήματα που γενναιόδωρα θα προξενούσαν αργότερα δικά του φιλμ, αλλά φόβο. Σαν άλλος αποσβολωμένος θεατής της "Άφιξης του Τρένου στο Σταθμό" (1895) των αδερφών Λιμιέρ, ο εξάχρονος Σπίλμπεργκ είδε μια αμαξοστοιχία να ισοπεδώνει τον πρωταγωνιστή του "Όγδοου Θαύματος" (Σεσίλ ντε Μιλ, 1952) και σοκαρίστηκε βαθιά. Ωστόσο, η αντίδρασή του στη συνέχεια υπήρξε καθοριστική· δεν θέλησε να ξεχάσει το δέος που ένιωσε, αλλά να το βιώνει ξανά και ξανά, γυρίζοντας ο ίδιος αυτοσχέδια τη σκηνή του ατυχήματος.
Κάπως έτσι ξεκινά το "Fabelmans", η πιο προσωπική προσθήκη στη σπουδαία φιλμογραφία του Σπίλμπεργκ, στην οποία ο σκηνοθέτης ανατρέχει στην παιδική και εφηβική ηλικία του, ώστε να επισκεφθεί κινηματογραφικά τις εμπειρίες που τον σμίλεψαν ως άνθρωπο και δημιουργό. Φυσικά ο κεντρικός ήρωας δεν ονομάζεται Στίβεν αλλά Σάμι, ένα αγόρι στη μεταπολεμική Αμερική που καθώς γοητεύεται από τη διαφυγή που προσφέρει το σινεμά, παράλληλα οφείλει να ωριμάσει απότομα. Αφορμή συνιστούν οι σκληρές αλήθειες της χαρακτηριστικά μεσοαστικής οικογένειάς του, οι οποίες αναδύονται όταν οι διαδοχικές μετακομίσεις για χάρη της καριέρας του πατέρα οδηγούν στην αποξένωση με τη σύζυγό του, η οποία συνειδητοποιεί πως έχει εγκλωβιστεί σε μια ζωή μακριά από τις επιθυμίες της.
Εάν ο Σπίλμπεργκ ξέρει κάτι καλύτερα απ' οποιονδήποτε, αυτό είναι πώς να χειρίζεται δεξιοτεχνικά τα συναισθήματα του κοινού. Και το "Fabelmans" είναι μια ταινία φτιαγμένη για να συγκινήσει. Τα πλάνα ξεχειλίζουν ρομαντισμό, μελαγχολία κι οδυνηρή προδοσία, οι γονείς απεικονίζονται ως ακαταμάχητα ελαττωματικοί άγιοι, ενώ οι υπέροχες κωμικές στιγμές δημιουργούν μια απελευθερωτική ανάταση μετά το έντονο μελόδραμα. Μπορεί εδώ οι σκαλωσιές της σπιλμπεργκικής κατασκευής να είναι εμφανείς, ωστόσο η ταινία καταφέρνει να σφίξει την καρδιά με την ειλικρίνειά της. Το σινεμά για τον νεαρό ήρωα, άρα και το σκηνοθέτη, αποτελεί ένα καταφύγιο συνυφασμένο με τα παιδικά του χρόνια, όταν όλα ήταν φορτισμένα από το βλέμμα των γονιών του. Εκείνοι είναι οι αρχικοί πρωταγωνιστές της ζωής του στους οποίους και υποκλίνεται, αγκαλιάζοντας τις αδυναμίες τους και θέλοντας στο φινάλε(;) της καριέρας του να τους ευχαριστήσει για όλα.
Το πιο γλυκό στοιχείο του φιλμ, ωστόσο, είναι η έμφαση που δίνει ο Σπίλμπεργκ, ύστερα από τόσα χρόνια στον κινηματογράφο, στην επουλωτική δύναμη των κινούμενων εικόνων, στη λυτρωτική επίδραση ενός μύθου και στην απελευθερωτική ιδιότητα του σινεμά ως μηχανισμού ψυχικής αντοχής ("coping mechanism") ενός δημιουργού. Διότι, στο φινάλε, κάθε ταινία δεν είναι παρά μια μικρή παύση στο χάος του κόσμου.
ΗΠΑ. 2022. Διάρκεια: 151΄. Διανομή: ODEON.
Περισσότερες πληροφορίες
The Fabelmans
Στις ΗΠΑ των 50s, ένα αγόρι ανακαλύπτει τη μαγεία του κινηματογράφου την ώρα που έρχεται αντιμέτωπο με τις σκληρές αλήθειες τις οποίες κρύβει η οικογένειά του και τις πρώτες πληγές της εφηβείας.
