Η πρόσφατη επέτειος των 200 χρόνων από την εθνική παλιγγενεσία έβαλε ξανά στο μικροσκόπιο επιστημόνων, λόγιων και καλλιτεχνών όλα όσα συνέβησαν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον απελευθερωτικό αγώνα του 1821, φέρνοντας στο φως καινούργιες αναγνώσεις μιας εκρηκτικής περιόδου. Κι ενώ το εθνικό μας αφήγημα αναθεωρήθηκε υπό το φως μοντέρνων ιστορικών προσεγγίσεων και ιδεολογιών, το ελληνικό σινεμά συνέχισε να κρατά τη σιωπηλή απόσταση ασφαλείας την οποία έχει πάρει εξ αρχής από τα συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα. Πολύτιμη εξαίρεση, η τελευταία ταινία του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου ("Η Υπογραφή", "Τη Νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα Συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη", "Τα Δάκρυα του Βουνού") επιχειρεί μέσα από έναν επινοητικό συνδυασμό μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ να φωτίσει την περίπλοκη ελληνική όσο και διεθνή πραγματικότητα η οποία οδήγησε στην εξέγερση της 25ης Μαρτίου.
Όλη η φιλμογραφία του Χαραλαμπόπουλου στρέφεται γύρω από την ιστορική συνέχεια, τη μνήμη και την αναπαράσταση. Οι ιστορίες των ταινιών του μας μεταφέρονται συχνά μέσω κάποιου τρίτου (μιας αφήγησης, μιας καταγραφής, ενός ντοκουμέντου), ενώ η αλήθεια του παρελθόντος είναι πάντα μια διαμεσολαβούμενη έννοια. Με το ίδιο λοιπόν σκεπτικό προσεγγίζει κι εδώ τον ήρωά του, τον επινοημένο Ιωάννη Φίλωνα, στέλεχος της Φιλικής Εταιρείας και πολυταξιδεμένο έμπορο στην προεπαναστατική Πελοπόννησο και στις περιοχές διασποράς του Ελληνισμού - Τεργέστη, Βιέννη, Ιάσιο, Κωνσταντινούπολη. Συνοδοιπόρος και μέντοράς του ο Χριστόφορος Περραιβός, η (αληθινή) επαναστατική δράση του οποίου κρατάει από τη σύλληψή του στην Τεργέστη το 1798 μέχρι και τη μάχη στην Πέτρα με τον Δημήτριο Υψηλάντη το 1829. Όλα αυτά φτάνουν σε μια επιμελήτρια εκθέσεων και ερευνήτρια των ημερών μας, η οποία συνομιλεί με ιστορικούς, περνώντας μέσα από τη (μυθοπλαστική) παρέμβαση των χρωμολιθογραφιών ενός λαϊκού αναγνώσματος του Φρίξου, καλλιτέχνη των αρχών του προηγούμενου αιώνα.
Πραγματικοί και φανταστικοί χαρακτήρες διαπλέκονται σε ένα ταξίδι στο χρόνο με πολλαπλές στάσεις, με την καθεμιά τους να ανοίγει μια επιπλέον οπτική γωνία στα προεπαναστατικά γεγονότα. Τον Χαραλαμπόπουλο, όμως, δεν τον ενδιαφέρει η επίσημη, ηρωική και ακαδημαϊκή προσέγγισή τους, αλλά η ανάδειξη όλων εκείνων των αφανών παραμέτρων, όπως η καθημερινότητα μιας αγροτικής κοινωνίας και μιας εποχής που έφτανε στο τέλος της, που τα διαμόρφωσαν. Παράμετροι των οποίων ο ρόλος αναθεωρείται ανά εποχές, κοσκινίζεται κάθε φορά μέσα από ιδεολογίες κι επηρεάζεται από τις ιστορικές ανάγκες. Συνθέτοντας επιστημονικές απόψεις, μυθοπλαστική ερμηνεία, πιστή αναπαράσταση εποχής και ψυχολογία χαρακτήρων, η υβριδική αφήγηση του "Ανέμου Ελευθερίας" μεταφέρει την ταραχώδη πραγματικότητα των αρχών του 19ου αιώνα στις αρχές του 21ου, φιλτραρισμένη μέσα από μια στοχαστικά ελλειπτική, αθόρυβα περίτεχνη κινηματογραφική προσέγγιση κι έναν τεκμηριωμένο ιστορικοπολιτικό λόγο.
Ελλάδα. 2022. Διάρκεια: 90΄. Διανομή: TANWEER
Περισσότερες πληροφορίες
Άνεμος Ελευθερίας 1821
Η ιστορία του Ιωάννη Φίλωνα, κοσμοπολίτη εμπόρου, μέλους της Φιλικής Εταιρείας και αγωνιστή του 1821, όπως περιγράφεται σ’ ένα λαϊκό ανάγνωσμα του 1905 και φτάνει μέχρι τις μέρες μας.
