Eχοντας υπογράψει μόλις τέσσερις ταινίες μέσα σε τρεις δεκαετίες, ανάμεσά τους και τις αριστουργηματικές «Badlands» και «Η Λεπτή Κόκκινη Γραμμή», ο Τέρενς Μάλικ επέστρεψε δυναμικά στα ’10s με ένα οπτικά γοητευτικό φιλοσοφικό σινε-δοκίμιο που σκόρπισε υποσχέσεις. Βραβευμένο με Χρυσό Φοίνικα και υποψήφιο για Όσκαρ καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και φωτογραφίας, το «Δέντρο της Ζωής» δίχασε με την αφηγηματική κομψότητα και τη μεταφυσική απλοϊκότητά του, ανοίγοντας το δρόμο στον μυστικοπαθή δημιουργό για μια σειρά εσωστρεφών και αυτάρεσκα καλλιγραφικών all star cast δραμάτων («To the Wonder», «Knight of Cups», «Song to Song»), τα οποία τον οδήγησαν γρήγορα σε μια αυτιστική καλλιτεχνική περιθωριοποίηση. Ώσπου η αληθινή ιστορία ενός Αυστριακού αντιρρησία συνείδησης να του δώσει μια ευκαιρία για επιστροφή στη μυθοπλασία και σε ένα σινεμά πλοκής και χαρακτήρων.
Μέχρι το 1964 και τη δημοσίευση της βιογραφίας του ελάχιστοι γνώριζαν τον Φραντς Γιαγκερστάτερ, έναν αγρότη στα σύνορα Αυστρίας και Βαυαρίας, ο οποίος, αν κι εκπαιδεύτηκε ως στρατιώτης, αρνήθηκε αρχικά να δώσει τον χιτλερικό όρκο και στη συνέχεια να στρατευτεί, οδηγούμενος έτσι στο ναζιστικό στρατοδικείο. Η θαρραλέα προσήλωση στις αξίες του εντυπωσίασαν τον Μάλικ, ο οποίος είδε στην πεισματική αντίστασή του μια μετωπική αντιπαράθεση ύλης και πνεύματος, κοινωνικού συμβιβασμού και ηθικής αυταπάρνησης.
Για τον Αμερικανό σκηνοθέτη η πορεία του ανθρώπου στη ζωή είναι μια επίπονη, εσωτερική διαδρομή προς το (θείο) φως, που περνά μέσα από τη σχέση του με τη φύση, η οποία αντιπροσωπεύει την αγνότητα ιδεών και καταστάσεων που καταστρέφει ένας παραδομένος στις υλικές αξίες πολιτισμός. Μια κοινωνική συνθήκη χτισμένη πάνω στη βία, την απληστία και τις εφήμερες απολαύσεις, με τους ήρωες όλων των ταινιών του να αγωνίζονται να βρουν –το κρυμμένο «εντός τους»– νόημα σε μια παράλογη, χαοτική καθημερινότητα.
O Γιαγκερστάτερ και η οικογένειά του βρίσκονται μακριά απ’ όλα αυτά, βυθισμένοι στην αγκαλιά μιας αμόλυντης πραγματικότητας όπου ηθική κι αισθητική ταυτίζονται με μια μεταφυσική απλότητα. Ο Μάλικ προσπαθεί να περιγράψει αυτόν τον επί Γης παράδεισο με εικαστικής τελειότητας πλάνα (ο φωτογράφος Γιογκ Γουίντμερ στη θέση του Εμάνουελ Λουμπέζκι), που αποπνέουν γαλήνη και ονειρική μακαριότητα.
Μια ιδέα που επαναλαμβάνεται κάνοντας… τράβελινγκ γύρω από τον εαυτό της, τη στιγμή που τα γράμματα τα οποία στέλνει ο φυλακισμένος Φραντς στη σύζυγό του περνούν επιπλέον ένα χέρι χριστιανικού λούστρου τον σιωπηλό αγώνα του. Έτσι στιλιζάρισμα και παραβολή κερδίζουν τελικά την άνιση μάχη απέναντι σε ένα προσγειωμένο, συγκινητικό ανθρώπινο δράμα αληθινών διλημμάτων και πολιτικών αποφάσεων, κάτι που ποτέ δεν ήταν, έτσι κι αλλιώς, στην ατζέντα του πλήρως παραδομένου στον καλλιεπή στόμφο Τέρενς Μάλικ.
ΗΠΑ, Γερμανία. 2019. Διάρκεια: 174΄. Διανομή: ODEON.
Περισσότερες πληροφορίες
Μια Κρυφή Ζωή
Η ειδυλλιακή ζωή του Αυστριακού αγρότη Φραντς Γιαγκερστάτερ διακόπτεται απότομα, όταν λαμβάνει ειδοποίηση να καταταγεί στον ναζιστικό στρατό. Αποφασίζει να αρνηθεί, αντιμετωπίζοντας κατηγορία για εσχάτη προδοσία.
