Χαοτικά σκηνοθετημένο και ασύντακτα μονταρισμένο, το magnum opus του Τέρι Γκίλιαμ είναι αδιαμφισβήτητα ατελές, αλλά συνιστά τον προσωπικό του άθλο κι ένα ρομαντικό μανιφέστο ενάντια στο σύγχρονο κυνισμό.
Στο σινεμά γίνεται συχνά λόγος για το όραμα του σκηνοθέτη, όμως είναι μετρημένες οι αναφορές στο σωτήριο πείσμα του. Η φωτογραφία του Τέρι Γκίλιαμ («Οι Ιππότες της Ελεεινής Τραπέζης», «Μπραζίλ») θα πρέπει στο εξής να βρίσκεται δίπλα σε αυτήν τη λέξη σε κάθε κινηματογραφικό λεξικό, καθώς ο «Άνθρωπος που Σκότωσε τον Δον Κιχώτη» είναι μια ταινία η οποία κανείς δεν πίστευε ότι θα ολοκληρωθεί ποτέ.
Το project ξεκίνησε το 1989, έφτασε για πρώτη φορά το 2000 σε γυρίσματα, τα οποία διακόπηκαν έπειτα από έξι εφιαλτικές ημέρες ασύλληπτης κακοτυχίας, γεγονός που καταγράφεται λεπτομερώς στο εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «Δον Κιχώτης Χωρίς Τέλος…» (2002). Αυτή η αποκαρδιωτική εμπειρία, βέβαια, δεν ήταν αρκετή για να λυγίσει τον Γκίλιαμ, ο οποίος το 2017 κατάφερε επιτέλους να ολοκληρώσει την ταινία και να την παρουσιάσει φέτος στο Φεστιβάλ Κανών ως ταινία λήξης.
Σε αυτήν ένας σκηνοθέτης διαφημιστικών επιστρέφει στο ισπανικό χωριό όπου είχε γυρίσει μια ταινία για τον Δον Κιχώτη. Εκεί βρίσκει τον άνθρωπο που είχε υποδυθεί τον ήρωα του Θερβάντες, ηλικιωμένο πια, να ζει με την παραίσθηση ότι είναι ο θρυλικός ιδαλγός και ο σκηνοθέτης ο πιστός του ακόλουθος Σάντσο Πάντσα. Η επανένωσή τους θα τους οδηγήσει σε μια εξωφρενική περιπέτεια μεταξύ 17ου και 21ου αιώνα.
Ο Δον Κιχώτης είναι ένας αρχετυπικός «γκιλιαμικός» ήρωας: ονειροπόλος και ρομαντικός, αφιερώνεται ολοκληρωτικά σε ένα μάταιο σκοπό ενώ βάζει διαρκώς τρικλοποδιές στον εαυτό του. Ο κόσμος του είναι αυτός της μαγείας και του παραλόγου, στον οποίο ο Γκίλιαμ έχει όλο το περιθώριο να ασκήσει τις υπερρεαλιστικές, συνήθως κωμικές παρεμβάσεις του.
Υπό αυτήν την έννοια, εδώ ο πρώην Μόντι Πάιθον βρίσκεται στα καλύτερά του εκμεταλλευόμενος την επική παραγωγή και την εκπληκτική ερμηνεία του πάλαι ποτέ πρωταγωνιστή του «Μπραζίλ» Τζόναθαν Πράις, ο οποίος επισκιάζει τον άτσαλο Άνταμ Ντράιβερ. Όταν οι δρόμοι των δυο τους διασταυρωθούν και ο πραγματιστής σκηνοθέτης παρασυρθεί στον κόσμο του Δον Κιχώτη, ο Γκίλιαμ θολώνει, όπως πολύ καλά ξέρει, τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και παραφροσύνης και στέλνει τους ήρωες σε μια μακρά πορεία αυτογνωσίας.
Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα όμως η ταινία εκτροχιάζεται, το μοντάζ χάνει τη σύνταξή του και η σκηνοθεσία το στόχο της. Γίνεται εξαιρετικά δύσκολο να παρακολουθήσει κάποιος την πλοκή, καθώς οι χαρακτήρες πέφτουν από τη μια λαγουδότρυπα στην άλλη την ώρα που λείπει ο στοιχειώδης ειρμός από την αφήγηση. Αλλά ακόμη κι έτσι, αυτός ο «Δον Κιχώτης...» δεν παύει να είναι ένα ρομαντικό μανιφέστο ενάντια στο σύγχρονο κυνισμό, ένας άθλος που χάνεται ηρωικά στο χάος του.
Ισπανία, Βέλγιο, Γαλλία. 2018. Διάρκεια: 132΄. Διανομή: SEVEN FILMS.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Άνθρωπος που Σκότωσε τον Δον Κιχώτη
Ένας σκηνοθέτης διαφημιστικών συναντά έπειτα από χρόνια τον άνθρωπο που είχε ενσαρκώσει τον Δον Κιχώτη σε μια παλιά του ταινία, ο οποίος πιστεύει πως είναι ο ήρωας του Θερβάντες κι εκείνος ο πιστός του ακόλουθος Σάντσο Πάντσα.
