Ένα πρωί τρεις στρατιώτες χτυπούν την πόρτα του Μίκαελ και της Ντάφνα για να τους ανακοινώσουν πως ο γιος τους έπεσε εν ώρα καθήκοντος. Εκείνη λιποθυμάει κι εκείνος βυθίζεται σε ένα βουβό πένθος. Το ανεξέλεγκτο των πράξεών μας, τα παιχνίδια της μοίρας, η ενοχή, η αμαρτία και η νέμεσις σε μια μοντέρνα εκδοχή αρχαίας τραγωδίας, με φόντο την παράλογη βία της ισραηλινο-αραβικής διαμάχης. Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στη Βενετία και υποψήφιο (στη βραχεία λίστα) για ξενόγλωσσο Όσκαρ.
Η αναπόδραστα ανακυκλούμενη βία ανάμεσα σε Ισραηλινούς και Παλαιστινίους είναι διαρκώς παρούσα στο «Foxtrot», αλλά ο Σάμουελ Μαόζ εστιάζει την ταινία του σε πιο πανανθρώπινα, διαχρονικά θέματα, με κυρίαρχο αυτό των απρόβλεπτων παιχνιδιών της μοίρας. Ένα από αυτά εξελίσσεται εις βάρος της οικογένειας Φέλντμαν, όταν ένα πρωί τρεις στρατιώτες επισκέπτονται το διαμέρισμα του Μίκαελ και της Ντάφνα. Προτού καν εξηγήσουν τους λόγους της επίσκεψής τους, εκείνη λιποθυμάει και ο άντρας της ακούει το αναμενόμενο. Ο νεαρός γιος τους Γιόναταν, ο οποίος υπηρετούσε τη θητεία του, σκοτώθηκε εν ώρα καθήκοντος.
Ο Ισραηλινός σταρ Λίορ Ασκενάζι («Περπατώντας στο Νερό», «Γράψε Λάθος», «Big Bad Wolves») είναι σπαρακτικός όταν ακούει ενεός, χωρίς να βγάζει μιλιά, από τους στρατιώτες το ότι πρέπει να πίνει ένα ποτήρι νερό κάθε ώρα και κατόπιν τις λεπτομέρειες της κηδείας. Εγκλωβισμένος σε ένα μοντέρνο διαμέρισμα (ο ίδιος είναι επιτυχημένος αρχιτέκτονας) που μοιάζει με θεατρική σκηνή, άφωνος και με πολύ κοντινά πλάνα να εναλλάσσονται με κατακόρυφες λήψεις (το βλέμμα του θεού;), ο Μίκαελ μοιάζει την ίδια στιγμή σαν παγιδευμένο θηρίο, σαν άβουλο πιόνι της μοίρας και σαν ανήμπορος παρατηρητής της ίδιας του της ζωής. Μέχρι που μια δεύτερη επίσκεψη των στρατιωτών δίνει νέα διάσταση στα τραγικά δεδομένα. Προτού όμως αυτά ξεκαθαριστούν πλήρως, το φιλμ μάς μεταφέρει σε ένα απομακρυσμένο φυλάκιο στο οποίο υπηρετεί ο νεαρός Γιόναταν μαζί με άλλους τρεις συνομηλίκους του.
Είμαστε πλέον στο δεύτερο μέρος αυτού του δραματικού παιχνιδιού συμπτώσεων, το οποίο ο Μαόζ αφηγείται σαν μοντέρνα τραγωδία σε τρεις πράξεις. Πόσο ελεύθεροι είμαστε στις ηθικές μας επιλογές; Τι είναι η αμαρτία; Πόσο προκαθορισμένη ή τυχαία είναι η τιμωρία που επισύρει; Πόσο υπεύθυνοι είμαστε για τα αποτελέσματα των πράξεών μας, όταν μάλιστα αυτές είναι πολύπλοκα συνδεδεμένες με ένα ανεξέλεγκτο, βίαιο και ανθρωποφάγο περιβάλλον; Μετά τον βραβευμένο με Χρυσό Λιοντάρι –στο Φεστιβάλ Βενετίας του 2009– «Λίβανο» ο 56χρονος Σάμουελ Μαόζ υιοθετεί μια εξίσου κλειστοφοβική οπτική και προεκτείνει την υπαρξιακή προβληματική του δουλεύοντας πάνω σε μερικά από τα διαχρονικά ερωτήματα αλλά και το δραματουργικό σκελετό της αρχαίας τραγωδίας.
Περιγράφει διεισδυτικά έναν ήρωα που διαπράττει μια ταξικά και ψυχολογικά «προκαθορισμένη» ύβρη προκαλώντας άθελά του την τιμωρία του (το τετράδιο με τα σκίτσα περιγράφει εύστοχα και πρωτότυπα όλη του τη διαδρομή), ερευνά τη δυναμική μιας κλειστής, «αποκλεισμένης» ομάδας, μιλάει για τις ανάγκες που διασπούν κι επανενώνουν μια οικογένεια και, χωρίς να αποφεύγει εντελώς τις σεναριακές ευκολίες, ζωντανεύει συγκινητικά τον άνευ νοήματος («καταλήγεις εκεί απ’ όπου ξεκίνησες») μα λυτρωτικό χορό ενός ανθρώπου με τη μοίρα του.
Ισραήλ, Γερμανία, Γαλλία. 2017. Διάρκεια: 108΄. Διανομή: SEVEN FILMS.
Περισσότερες πληροφορίες
Foxtrot
Ένα πρωί τρεις στρατιώτες χτυπούν την πόρτα του Μίκαελ και της Ντάφνα για να τους ανακοινώσουν πως ο νεαρός γιος τους έπεσε εν ώρα καθήκοντος. Εκείνη λιποθυμάει και αυτός βυθίζεται σε ένα βουβό πένθος.
