Ένας άντρας που διασώζεται τραυματισμένος από την τουρκική σφαγή των Αρμενίων το 1915 ξεκινά μια οδύσσεια αναζήτησης των δύο κοριτσιών του, η οποία θα τον φέρει από τα βάθη της Ασίας μέχρι την Αβάνα και τη Βόρεια Ντακότα. Επική διάθεση, αλλά απρόσμενα ρηχό και μελοδραματικό αποτέλεσμα από έναν Φατίχ Ακίν εντελώς έξω από τα κινηματογραφικά νερά του.
Αν και με τα «Μαζί, Ποτέ!» και «Στην Άκρη του Ουρανού» τυπικά ολοκληρώνει την τριλογία του σκηνοθέτη «Έρωτας, Θάνατος και ο Διάβολος», η «Μαχαιριά» είναι μια εντελώς ξεχωριστή ταινία στη φιλμογραφία του Φατίχ Ακίν. Και αυτό είναι το πραγματικά μεγάλο πρόβλημά της, καθώς η ιστορικο-επική της διάσταση αποδεικνύεται πως δεν ταιριάζει καθόλου στο τραχύ, άμεσο και ανθρωποκεντρικό σινεμά του Τουρκογερμανού δημιουργού. Καθώς γνωρίζει τις αφηγηματικές αρετές του, βέβαια, ο ίδιος προσπαθεί εδώ να εστιάσει περισσότερο στο ανθρώπινο δράμα και να χρησιμοποιήσει τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα ως φαντασμαγορικό φόντο, ξεκινώντας από έναν βωβό ήρωα και την ομηρική «Οδύσσεια».
Ο Ναζαρέτ είναι ένας νεαρός σιδηρουργός, ευτυχισμένος πατέρας δύο ανήλικων κοριτσιών. Αποχωρίζεται όμως βίαια την οικογένειά του, όταν σε μια νύχτα του 1915 η τουρκική αστυνομία συλλαμβάνει όλους τους Αρμένιους της περιοχής και τους οδηγεί προς εκτέλεση. Ο ίδιος, αφού τραυματιστεί στο λαιμό από τον παραλίγο δήμιό του, διασώζεται άφωνος πλέον και καταλήγει στα βάθη της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Χρόνια αργότερα, πληροφορείται πως οι κόρες του είναι και αυτές ζωντανές, οπότε ξεκινά ένα μακρύ ταξίδι αναζήτησης που θα τον φέρει στην άλλη άκρη του Ατλαντικού.
Μια αρχετυπική ιστορία περιπλάνησης συναντά έναν ήρωα φυσικά, ψυχολογικά και ιστορικά τραυματισμένο, ο οποίος έχει χάσει την ταυτότητά του (η γλώσσα και η πατρίδα του), προσπαθεί όμως να την ξαναβρεί μέσα από τους δεσμούς αίματος που κανένα μαχαίρι δεν μπορεί να κόψει. Από τα άγονα, πετρώδη τοπία της Ανατολικής Τουρκίας στις ανοιχτού ορίζοντα πεδιάδες της Βόρειας Ντακότα, ο φακός του Ακίν τον καδράρει σαν φιγούρα ενός αντισυμβατικού γουέστερν (μόνιμες θεματικές του είδους η περιπλάνηση και η επιστροφή στο σπίτι), στο οποίο αναγνωρίζει κάποιος το κινηματογραφικό άγγιγμα τόσο του Ντέιβιντ Λιν όσο και του Ηλία Καζάν. Η ταινία διαθέτει και άλλες δημιουργικά σινεφίλ ιδέες, όπως η σύνδεση του σιωπηλού πρωταγωνιστή με το βωβό σινεμά μέσω του Τσάρλι Τσάπλιν, όλες όμως στηρίζονται σε ένα φανερά αδούλευτο σεναριακά υπόστρωμα, το οποίο εντυπωσιάζει με τη γραφικότητα με την οποία πλησιάζει χαρακτήρες και καταστάσεις.
Είναι πραγματικά δύσκολο να πιστέψει κάποιος πως ένας τόσο έμπειρος σεναριογράφος (έχει «διορθώσει» ανώνυμα πολλές σπουδαίες ταινίες) όπως ο αρμενικής καταγωγής Μάρντικ Μάρτιν των σκορσεζικών «Οργισμένο Είδωλο», «Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη» και «Κακόφημοι Δρόμοι» συνυπογράφει με τον σκηνοθέτη ένα τόσο αφόρητα μελοδραματικό, γεμάτο χριστιανικούς συμβολισμούς στόρι (αρχής γενομένης από το όνομα του ήρωα), το οποίο φαντάζει απλοϊκό ακόμη και για τα δραματικά δεδομένα τηλεταινίας. Κι όμως, δείχνοντάς του ανεξήγητη εμπιστοσύνη, ο Φατίχ Ακίν αναπόφευκτα καταδίκασε τη «Μαχαιριά» του σε ένα άστοχο και κινηματογραφικά επιπόλαιο τραύμα.
Γερμανία, Γαλλία. 2014. Διάρκεια: 138΄. Διανομή: ROSEBUD.21, FEELGOOD ENT.
Περισσότερες πληροφορίες
Η Μαχαιριά
Ένας άντρας διασώζεται τραυματισμένος από την τουρκική σφαγή των Αρμενίων το 1915. Χρόνια αργότερα, όταν μαθαίνει πως οι δύο κόρες του είναι και αυτές ζωντανές, ξεκινά μια οδύσσεια αναζήτησής τους, η οποία τον φέρνει από τα βάθη της Ασίας μέχρι την Αβάνα και τη Βόρεια Ντακότα.
