Ο χειμώνας του 1915 βρίσκει τη γλύπτρια Καμίγ Κλοντέλ κλεισμένη σε ένα επαρχιακό ψυχιατρικό ίδρυμα. Απελπισμένη, εναποθέτει όλες τις ελπίδες της για παρηγοριά στην επικείμενη επίσκεψη του αδερφού της και διακεκριμένου λογοτέχνη Πολ Κλοντέλ. Μια αληθινή ιστορία, δοσμένη με ωμό ρεαλισμό (οι έγκλειστοι είναι πραγματικοί τρόφιμοι ψυχιατρείου), ελλειπτική δραματουργία αλλά και –παρά την εκφραστικότατη Ζιλιέτ Μπινός– μια ισχυρή αίσθηση «καλλιτεχνικής ψυχρότητας».
Άν και βγαλμένη θαρρείς από μυθιστόρημα, η πραγματική ιστορία της Καμίγ (και όχι Καμίλ) Κλοντέλ δεν συγκίνησε μέχρι τώρα παρά μία και μοναδική φορά τη μεγάλη οθόνη («Καμίλ Κλοντέλ» του 1988, σε σκηνοθεσία Μπρουνό Νιτέν), αποσπώντας από την υποψήφια για Όσκαρ Ιζαμπέλ Αντζανί μία από τις συγκινητικότερες ερμηνείες της. Στο επίκεντρο εκείνου του φιλμ βρισκόταν η πολύπαθη σχέση της ταλαντούχας νεαρής γλύπτριας με τον διάσημο μέντορα κι εραστή της Ογκίστ Ροντέν, το βίαιο τέλος της οποίας θα την οδηγήσει στα πρόθυρα της τρέλας. Αποξενωμένη από την οικογένεια και τον αδερφό της Πολ, τον διάσημο ποιητή και ακαδημαϊκό, η Καμίγ θα εγκλειστεί το 1913 σε ψυχιατρική κλινική και δεν θα επιστρέψει ποτέ –μέχρι το θάνατό της το 1943, σε ηλικία 79 ετών– στη φυσιολογική καθημερινότητα.
Θύμα των έντονων παθών της καθώς και μιας αντροκρατούμενης, πουριτανικής εποχής, η Κλοντέλ έχει γίνει το σύμβολο της γυναίκας που ακολουθεί το ασυγκράτητο ένστικτό της κι εξεγείρεται ενάντια στον κοινωνικό κομφορμισμό, αλλά τελικά συντρίβεται από αυτόν. Έχοντας δώσει κινηματογραφική ζωή σε πολλούς κοινωνικά δυσλειτουργικούς χαρακτήρες –από τον αστυνομικό της «Ανθρωπότητας» και τον Αντρέ της «Φλάνδρας» μέχρι το αταίριαστο πρωταγωνιστικό δίδυμο του «Hors Satan»–, ο Μπρουνό Ντιμόν «συναντά» την Καμίγ Κλοντέλ το χειμώνα του 1915 στο άσυλο του Μοντεβέργκ, λίγο έξω από την Αβινιόν. Παραδομένη στη μοναξιά και την εγκατάλειψη, χωρίς να μπορεί να καταφύγει στη μόνη έκφραση που την παρηγορεί, τη γλυπτική, η ηρωίδα του Ντιμόν περιμένει με αδημονία την επίσκεψη του αδερφού της Πολ. Είναι ο μόνος δεσμός της με την πραγματικότητα και η τελευταία ελπίδα της να ξανασυνδεθεί με τη λογική και την «κανονική» ζωή.
Όπως και άλλες ηρωίδες του Ντιμόν, η Κλοντέλ πέφτει θύμα μιας μετωπικής βίας, εδώ καλυμμένης πίσω από επιστημονικούς και φιλολογικούς όρους. Οι ενστικτώδεις αντιδράσεις της, σχεδόν όλες μέσα από το εκφραστικό βλέμμα μιας χειμαρρώδους, «έγκλειστης» σε κοντινά πλάνα Ζιλιέτ Μπινός, αντιπαρατίθενται στον ορθολογισμό των γιατρών, του Πολ Κλοντέλ (ένας πιστός καθολικός), του απόντος έξω κόσμου. Ο συννεφιασμένος ουρανός και ο περιορισμένος χώρος του ασύλου επιτείνουν τη μελαγχολική αίσθηση του αποκλεισμού, όμως η τολμηρή επιλογή του σκηνοθέτη να αναθέσει σε πραγματικούς ψυχοπαθείς τους ρόλους των τροφίμων λειτουργεί μάλλον αποπροσανατολιστικά (και όχι μπρεσονικά) στο όλο αποτέλεσμα. Η παρουσία της σταρ δεν κρύβεται πίσω από τα γυμνά, «παγωμένα» πλάνα, τα οποία κουβαλούν έναν έντονο ρεαλισμό και μια κατασκευασμένη καλλιτεχνική ψυχρότητα. Η δύναμή τους, τέλεια υπολογισμένη, μας δίνει να καταλάβουμε πολλά γι’ αυτήν την Καμίγ Κλοντέλ του «1915», αλλά δεν μας επιτρέπει τελικά να νιώσουμε παρά ελάχιστα.
Γαλλία. 2013. Διάρκεια: 97΄. Διανομή: VIDEORAMA FILMS, ODEON.
Περισσότερες πληροφορίες
Καμίλ Κλοντέλ 1915
Ο χειμώνας του 1915 βρίσκει τη γλύπτρια και πρώην σύντροφο του Ογκίστ Ροντέν Καμίγ Κλοντέλ κλεισμένη σε ένα επαρχιακό ψυχιατρικό ίδρυμα. Εκείνη, απελπισμένη, έχει εναποθέσει όλες τις ελπίδες της για παρηγοριά στην επικείμενη επίσκεψη του αδερφού της και διακεκριμένου λογοτέχνη Πολ Κλοντέλ.
