Στο Λος Άντζελες του κοντινού μέλλοντος ένας μοναχικός συγγραφέας αναπτύσσει μια παράξενη ερωτική σχέση με το τεχνητής νοημοσύνης λειτουργικό σύστημά του και ο Σπάικ Τζόνζι αναρωτιέται μελαγχολικά πάνω στις έννοιες της αγάπης, του πάθους και της πίστης στον 21ο αιώνα. Χρυσή Σφαίρα σεναρίου και πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ.
Aφού μια σειρά από αμερικανικές ενώσεις κριτικών αλλά και το Φεστιβάλ της Ρώμης, τη βράβευσαν για την ερμηνεία της, δεν ήταν λίγοι αυτοί που υποστήριξαν πως η Σκάρλετ Γιόχανσον θα έπρεπε να είναι υποψήφια για Όσκαρ, παρότι στο «Δικός της» υποδύεται έναν... αόρατο χαρακτήρα. Γιατί η Σαμάνθα της δεν είναι παρά μια «ψηφιακή οντότητα», η φωνή και μόνο ενός εξελιγμένου λειτουργικού συστήματος. Αποτελεί το τελευταίο απόκτημα του Θίοντορ, ενός συγγραφέα ερωτικών επιστολών για λογαριασμό ανθρώπων οι οποίοι δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Η ικανότητά του είναι πως εκείνος βρίσκει τρόπους να τα ζωντανεύει και να τα εμπλουτίζει, αν και η δική του συναισθηματική ζωή βρίσκεται σε τέλμα.
Στα πρόθυρα της έκδοσης διαζυγίου από τη γυναίκα με την οποία ήταν ερωτευμένος μια ζωή, διάγει μια μοναχική καθημερινότητα με πολλή δουλειά, λίγους φίλους, τρισδιάστατα βιντεογκέιμ και περιστασιακό τηλεφωνικό σεξ. Μέχρι που γνωρίζει τη Σαμάνθα, μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης η οποία του τακτοποιεί την επαγγελματική και προσωπική ρουτίνα, εξελισσόμενη γρήγορα σε κάτι περισσότερο από έμπιστο φίλο, ακόμη και από τρυφερό σύντροφο. Φλερτάροντας μονίμως με το παράδοξο («Στο Μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς», «Adaptation», «Στη Χώρα των Μαγικών Πλασμάτων»), ο Σπάικ Τζόνζι ξεκινά από μια ευφυώς απλή ιδέα, την οποία οπτικοποιεί ευρηματικά. Κάτοικος ενός απόκοσμου Λος Άντζελες του κοντινού μέλλοντος, ο Θίοντορ περιπλανιέται σε ένα οικείο και ταυτόχρονα αποξενωμένο περιβάλλον, ψυχρό μέσα στη hi tech κομψότητά του.
Όπως όλοι οι ήρωες του σκηνοθέτη (εδώ και σεναριογράφου), είναι και αυτός παγιδευμένος σε ένα μυστηριώδες σύμπαν που πατά με το ένα πόδι στην ονειρική φαντασία και με το άλλο στην πεζή πραγματικότητα. Προσπαθώντας να προσανατολιστεί, ο μελαγχολικός συγγραφέας θα απλώσει το χέρι του στην πρώτη προσφερόμενη βοήθεια, η οποία αποδεικνύεται όχι λύση ανάγκης, αλλά επιλογή ζωής: ο Θίοντορ ερωτεύεται τη Σαμάνθα, μια αθώα, δοτική, ευαίσθητη, ευφυή και γεμάτη κατανόηση γυναίκα, τη μόνη η οποία τον καταλαβαίνει και τον παρηγορεί σε έναν κόσμο με ελάχιστη κατανόηση και μηδενική συναισθηματική επικοινωνία.
Γυναίκα; Μηχάνημα; Μια ζωντανή, αλλά άυλη συνείδηση; Η Σαμάνθα ξεκινά σαν μια αμέτρητων ικανοτήτων tabula rasa κι εξελίσσεται σε αυτό στο οποίο τη μεταμορφώνει διαδραστικά ο ίδιος ο Θίοντορ. Είναι ένας χαρακτήρας που προσαρμόζεται και ανανεώνεται, πάντα όμως μέσα στα όρια –συνειδητά ή ασυνείδητα– που της βάζει ο ιδιοκτήτης της. Οι δυο τους θα πάνε εκδρομές στην εξοχή, βόλτες στην παραλία, ρομαντικά ραντεβού. Θα μοιραστούν φιλοσοφικές αναζητήσεις, αστεία παιχνίδια και τρυφερές προσωπικές στιγμές. Καθώς ο Θίοντορ νιώθει ευτυχισμένος δίπλα της, ο Τζόνζι ρωτάει διακριτικά και παμπόνηρα: με ποιον είναι τελικά ερωτευμένος αυτός ο άνθρωπος; Μήπως στην πραγματικότητα με τον ίδιο του τον εαυτό; Και αν έτσι έχει πάψει να νιώθει μόνος, πού βρίσκεται το κακό;
Καθώς ο Θίοντορ μας κάνει να αναρωτιόμαστε για το πόσο μας ελκύει κάθε φορά ο «Άλλος» και τι προβάλλουμε εμείς επάνω του, ο Τζόνζι αναπτύσσει μια παράλληλη προβληματική που αφορά τη Σαμάνθα, την οποία αντιμετωπίζει ως ζωντανό χαρακτήρα. Από το σημείο μηδέν, εκείνη θα διαβεί γρήγορα το σκαλί της παιδικής αθωότητας και ακόμη γρηγορότερα θα ενηλικιωθεί, αναζητώντας από ένα σημείο και μετά –όπως κάθε ζωντανός άνθρωπος– τον αληθινό του εαυτό. Υπάρχει όμως κάτι τέτοιο ή όλοι είμαστε απλώς «προϊόντα» ενός περιβάλλοντος που μας γεμίζει πληροφορίες, μας φυτεύει ιδέες και μας υπαγορεύει συναισθήματα;
Παρότι οι τελικές απαντήσεις είναι χολιγουντιανά αναμενόμενες και φιλικές προς τον ευσυγκίνητο θεατή, τα ερωτήματα της ταινίας είναι διατυπωμένα με σικάτη ευαισθησία, εξαιρετικά εύστοχα και απολύτως επίκαιρα. Η χημεία του πρωταγωνιστικού διδύμου δένει τους ζωντανούς χαρακτήρες και ο φακός αναδεικνύει την απόκοσμη πραγματικότητα που τους περιβάλλει σε ακόμη έναν βασικό πρωταγωνιστή. Γιατί αν και η ταινία έχει μαζέψει πάμπολλα βραβεία για το πρωτότυπο σενάριό της (οσκαρικό φαβορί μαζί με τον «Οδηγό Διαπλοκής»), η πραγματική κινηματογραφική της δύναμη ξεκινά από την υποδειγματικά «γεωμετρική», υποβλητική σκηνοθεσία της.
ΗΠΑ. 2013. Διάρκεια: 126΄. Διανομή: AUDIOVISUAL.
Περισσότερες πληροφορίες
Δικός της
Στο Λος Άντζελες του κοντινού μέλλοντος ένας μοναχικός συγγραφέας αναπτύσσει μια παράξενη ερωτική σχέση με το τεχνητής νοημοσύνης λειτουργικό σύστημά του.
