Ο Γιάννης Οικονομίδης συνεχίζει να ταράζει τα νερά της ελληνικής κινηματογραφίας και με τη δεύτερη ταινία του «Η ψυχή στο στόμα», τρία χρόνια μετά το ανατρεπτικό και πολυσυζητημένο «Σπιρτόκουτο». Έτσι, προκάλεσε κι εμάς για ένα μικρό crash test ερωτήσεων με τον ίδιο και τους τέσσερις πρωταγωνιστές του, Ερρίκο Λίτση, Βαγγέλη Μουρίκη, Μαρία Κεχαγιόγλου και Μαρία Ναυπλιώτου.
Τι πιστεύεις για τον Γιάννη Οικονομίδη; Ερρ. Λ. Η αλήθεια είναι ότι ο Οικονομίδης και στις δύο ταινίες μας έκανε συν-δημιουργούς - δεν ήμασταν απλώς εκτελεστικά όργανα, γιατί δουλέψαμε όλοι μαζί τους διαλόγους. Αυτό το εκτιμώ πολύ. Ο Γιάννης ανοίγει νέο δρόμο στην ελληνική κινηματογραφία, όχι μόνο θεματολογικά αλλά και ως τρόπο δουλειάς. Β. Μ. Ψάχνει τις ιστορίες του με πολύ δικό του τρόπο. Συγκεντρώνεται στο πού θέλει να οδηγήσει τους ήρωές του. Φέρνει τους ηθοποιούς σε τέτοιο σημείο ώστε να εισπράξει αυτό που θέλει. Δεν του ξεφεύγεις εύκολα. Μ. Ν. Έχει μια καθαρότητα, προσωπικό όραμα και πολύ αγάπη γι' αυτό που κάνει. Ξέρει πολύ καλά τι θέλει και κατά τη γνώμη μου το κάνει πολύ καλά. Γιατί να τρομάξω με τις ταινίες του Γιάννη; Δεν το καταλαβαίνω. Τρομάζω κάθε βράδυ στις ειδήσεις με αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο, όχι όμως με ένα έργο τέχνης. Μ. Κ. Είναι ο εαυτός του, πράγμα πολύ σπάνιο. Δεν καμώνεται τίποτα, δεν παίζει παιχνίδια, δεν φοράει μάσκα. Είναι ένας σκηνοθέτης που ξέρει τι θέλει, πράγμα επίσης σπάνιο. Έχει πείσμα να μη βάζει νερό στο κρασί του και διαθέτει τη δύναμη να παρασέρνει κι άλλους μαζί του. Πόσο αφήνεις τη ζωή να σε βγάζει εκτός εαυτού; Γ. Οικ. Δεν ξυπνάω κάθε μέρα βρίζοντας. Αλλά έχω περάσει καταστάσεις στη ζωή μου. Δεν είναι βιωματική η ταινία, αλλά ξέρω πολύ καλά για τι πράγμα μιλάω, όλη τη δραματουργική και ψυχολογική οντότητα των σκηνών. Και να μην το έχεις ζήσει αυτό το πράγμα, αλλά να το έχεις δει, αυτό αρκεί. Ο ρόλος της τέχνης είναι να σου μεταφέρει μια εμπειρία εξ αντανακλάσεως, σαν να το έχεις ζήσει. Ερρ. Λ. Κουβαλάω όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες, τα νεύρα, τη βία, την επιθετικότητα, αλλά σε νορμάλ βαθμό. Πίσω από τον κάθε ρόλο κρύβεται και μια δική μας αλήθεια. Μ. Ν. Όχι στο βαθμό που φτάνουν οι συγκεκριμένοι ήρωες, γιατί αυτοί έχουν χάσει το μέτρο. Δεν μπορώ να κρύψω ότι όταν οδηγώ... Ε, καταλαβαίνετε... Μ. Κ. Αρκεί να σκεφτεί κανείς πόσες προσβολές καταπίνει σε μία μόνο ημέρα. Τα λόγια που θέλει να πει και τα πνίγει. Εκτός εαυτού δεν γίνεσαι μόνο όταν βγάζεις τον κακό σου εαυτό αλλά κι όταν ο ίδιος εσύ μπλοκάρεις τις αντιδράσεις σου.
Πώς θα βγει από την ταινία ο μέσος Έλληνας θεατής; Γ. Οικ. Σίγουρα μετατοπισμένος κι αυτός είναι ο στόχος μου. Μπορεί κάποιοι να αντιδράσουν αρνητικά, αλλά εγώ έχω εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που έχουν αγωνία, που ψάχνουν τον εαυτό τους. Αν ένα έργο τέχνης είναι αληθινό, στο τέλος της ημέρας θα συνομιλήσει με τον αποδέκτη. Ερρ. Λ. Θα βγει κολλημένος στον τοίχο. Και με ένα βαθύ προβληματισμό. Θα τον συγκλονίσει για την αλήθεια που κουβαλάει, γιατί υπάρχει βία γύρω μας, αλλά έχουν βάλει ένα παραβάν και μας την κρύβουν επιμελώς. Υπάρχουν όμως χαραμάδες και διαρρέουν από κει οι αλητείες, όπως στα τηλεοπτικά παράθυρα. B. M. Κάποιος κόσμος κάτι θα καταλάβει, ενώ ίσως άλλοι θα πουν «Εγώ δεν τους ξέρω αυτούς τους ανθρώπους». Αν όμως δουν ότι είναι και λίγο κωμωδία το όλο πράγμα, θα ηρεμήσουν. Οι γυναίκες μιμούνται αντρικές συμπεριφορές για να επιβιώσουν στη σημερινή ανδροκρατούμενη κοινωνία. Ισχύει; Γ. Οικ. Ο κόσμος δυστυχώς είναι φτιαγμένος στα αντρικά πρότυπα. Ο καπιταλισμός αποκτηνώνει τους πάντες, άρα και τα φύλα. Οι άντρες κάνουν το κουμάντο στην αγορά της ζωής. «Η ψυχή στο στόμα», πάντως, ξεμπροστιάζει κανονικά τον κόσμο των αντρών - κάθετα, οριζόντια και διαγώνια. Εκθέτει τις συμπεριφορές τους και μάλιστα όπως αυτές εκδηλώνονται όταν οι γυναίκες δεν είναι μπροστά. Μ. Κ. Για μένα, το πρόβλημα είναι ο εαυτός μας. Οι σχέσεις είναι προβληματικές και μπλοκαρισμένες γιατί οι άνθρωποι δεν τα πάμε καλά με τον εαυτό μας, όχι με το να είμαστε άντρες ή γυναίκες. Έχουν ειπωθεί πολλά για τις γυναίκες, τις καριέρες, τους ρόλους κ.τ.λ., αλλά νομίζω ότι το πρόβλημα είναι εσωτερικό του καθενός με τον εαυτό του. Τι σου λείπει από τις ελληνικές ταινίες; Γ. Οικ. Ελευθερία, τόλμη, ανατροπή, επαναστατικότητα, αλήθεια. Ερρ. Λ. Υπάρχει τηλεοπτική αισθητική και όχι αλήθεια. Χρειάζεται σκληρή δουλειά. Β. Μ. Μια ροή καταστάσεων στην πράξη των ηρώων. Απλότητα ροής, να φεύγουν τα πράγματα, να τσουλάνε. Κινηματογράφος είναι, κάτι να γίνεται. Για μένα αυτό είναι ένα ζητούμενο. Μ. Ν. Με εξοργίζει που καταργούνται άνθρωποι της τέχνης, όπως ο Γιάννης και ο Αλέξανδρος Βούλγαρης, γιατί «Βρε, αδερφέ, εγώ θέλω να ξεσκάσω στο σινεμά», ή «Εγώ θέλω να βγάλω λεφτά». Δεν γίνεται, παιδιά, όλα σ' αυτή τη ζωή να γίνονται για να βγάζετε λεφτά. Ήμαρτον. Μ. Κ. Μου λείπει η αλήθεια της πραγματικής ζωής. Δεν συγκινούμαι, δεν βλέπω κάτι που να με αφορά, δεν βλέπω τον εαυτό μου μέσα σ' αυτές. Βένια Βέργου
vvergou@athinorama.gr
