Έφτασε και πάλι η αγαπημένη εποχή του χρόνου για τους λάτρεις των ντοκιμαντέρ, με το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης να ξεκινά δυναμικά. Φέτος, διεξάγεται από τις 5 έως τις 15 Μαρτίου σε φυσικούς χώρους και online, έχοντας δημιουργήσει ξανά ένα εντυπωσιακό πρόγραμμα που περιλαμβάνει συνολικά 252 ντοκιμαντέρ μικρού και μεγάλου μήκους. Φυσικά, δεν λείπουν τα αφιερώματα, τα spotlight που τιμούν σημαντικούς δημιουργούς, το διαγωνιστικό τμήμα Podcast, το διαγωνιστικό τμήμα Immersive, συζητήσεις και λαμπεροί καλεσμένοι.
Το αφιέρωμα που ξεχωρίζει, διατρέχοντας διάφορες πτυχές της φετινής διοργάνωσης, είναι αυτό στα αρχεία με τίτλο "Όλη η Μνήμη του Κόσμου". Από προβολές ταινιών που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στη μνήμη, την Ιστορία και το παρόν, τη δημιουργία της μικρού μήκους ταινίας με τίτλο "Πραγματαγνωσία" από τον Αριστοτέλη Μαραγκό έως την ανοιχτή συζήτηση με τίτλο "Γενεαλογία του Μέλλοντος", ειδικές εκδόσεις και συμμετοχή σε έκθεση στο MOMus-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, το εντυπωσιακό σε μέγεθος αλλά και σε ουσία αφιέρωμα στα αρχεία μάς καλεί με κάθε τρόπο να το αναζητήσουμε.
Στο φετινό spotlight βρίσκονται δύο σημαντικοί δημιουργοί, η Βουβούλα Σκούρα και ο Μπιλ Μόρισον, οι οποίοι θα βρεθούν στο Φεστιβάλ και θα τιμηθούν με τον Χρυσό Αλέξανδρο. Η Βουβούλα Σκούρα ανήκει στον χώρο του πειραματικού σινεμά, όπου αντλώντας υλικά και μεθόδους από διαφορετικές μορφές τέχνης, συνθέτει ένα πολυεπίπεδο σύμπαν. Ο Αμερικανός πολυμεσικός καλλιτέχνης Μπιλ Μόρισον έχει ασχοληθεί με αρχειακές εικόνες και χρησιμοποιεί τις παραμορφώσεις του φιλμ, ως ένα σχόλιο για τις εικόνες που εξαφανίζονται, παρομοιάζοντάς τες με αναμνήσεις, φαντάσματα ή κρυπτογραφήματα.
Μέσα στην τεράστια ποικιλία των φετινών ντοκιμαντέρ που θα προβληθούν στη Θεσσαλονίκη, προσπαθήσαμε να ξεχωρίσουμε 10 προτάσεις που αξίζουν την προσοχή σας, η καθεμία για τον δικό της λόγο..
Πέντε ντοκιμαντέρ για προσωπικότητες της τέχνης
Το ντοκιμαντέρ "Broken English" των Ίεν Φορσάιθ και Τζέιν Πόλαρντ δημιουργεί ένα τρυφερό πορτρέτο της Αγγλίδας τραγουδίστριας και ηθοποιού Μαριάν Φέιθφουλ, η οποία έφυγε πέρυσι από τη ζωή. Η ταινία συνδυάζει το ντοκιμαντέρ με τη μυθοπλασία, δημιουργώντας αναμνήσεις, παραστάσεις και θραύσματα από τη ζωή της Φέιθφουλ, τα οποία συνθέτουν το "Υπουργείο της Μη Λήθης", όπως το ονομάζουν. Τίλντα Σουίντον και Τζορτζ ΜακΚέι βρίσκονται σε ρόλους αφηγητών ενόσω η ταινία ξετυλίγει την εξηντάχρονη πορεία ενός από τα πιο επιδραστικά είδωλα της μουσικής που κατάφερνε να επαναπροσδιορίζει συνεχώς τον εαυτό του. Στο ντοκιμαντέρ περιλαμβάνεται και η συγκινητική τελευταία ηχογράφηση της Μαριάν Φέιθφουλ στο στούντιο, μαζί με τον Νικ Κέιβ.
Στο ντοκιμαντέρ "Kim Novak’s Vertigo", ο Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ εξερευνά πτυχές της μεγάλης σταρ του Χόλιγουντ και πρωταγωνίστριας του αριστουργήματος του Άλφρεντ Χίτσκοκ "Ο Δεσμώτης του Ιλίγγου", της Κιμ Νόβακ. Η ίδια ανοίγει το σπίτι της στον σκηνοθέτη και μοιράζεται έργα, εμβληματικά κοστούμια από ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε, αλλά και αναμνήσεις από τη συνεργασία της με τον Χίτσκοκ. Αν αναζητάτε την ιστορία της Νόβακ, από την υποκριτική έως την αφιέρωσή της στη ζωγραφική, αυτό το ντοκιμαντέρ θα σας δώσει όλες τις απαντήσεις για τη ζωή της.
Ο Πολ Σουνγκ σκιαγραφεί το πορτρέτο του Ίρβιν Ουέλς στο "Reality is Not Enough", του συγγραφέα του αγαπημένου από μια ολόκληρη γενιά "Trainspotting". O Ουέλς, περιοδεύοντας στον Καναδά για την προώθηση του νέου του βιβλίου, θα διερευνήσει για μία ακόμα φορά τα όρια της συνείδησης, δοκιμάζοντας DMT σε ένα ειδικό θεραπευτικό κέντρο. Μέσα από ένα ψυχεδελικό ταξίδι μπαίνουμε κυριολεκτικά στο μυαλό του δημιουργού. Το ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει και αναγνώσεις αποσπασμάτων των έργων του από φανατικούς αναγνώστες του, μεταξύ άλλων από τον Νικ Κέιβ και τον Λίαμ Νίσον.
Το Φεστιβάλ διοργανώνει και μια σπάνια προβολή του ντοκιμαντέρ του Χάουαρντ Μπρούκνερ "Nova ’78", το οποίο γυρίστηκε το 1978. Πλέον αποκατεστημένο από τον ανιψιό του σκηνοθέτη, διαθέτει ένα επιπρόσθετο υλικό που δεν είχε ξαναδεί μέχρι σήμερα το φως της δημοσιότητας. "Βρισκόμαστε" στο θρυλικό "Συνέδριο Νόβα 1978", ένα τριήμερο καλλιτεχνικό γεγονός που διοργανώθηκε στη Νέα Υόρκη από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 2 Δεκεμβρίου 1978, ως φόρος τιμής στον Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, με τη συμμετοχή θρυλικών μορφών της τέχνης, όπως της Πάτι Σμιθ, του Φρανκ Ζάπα, του Άλεν Γκίνσμπεργκ και του Φίλιπ Γκλας.
Το ντοκιμαντέρ "In-I In Motion" αποτελεί το σκηνοθετικό ντεμπούτο της διάσημης Γαλλίδας ηθοποιού Ζιλιέτ Μπινός (η οποία θα παρευρεθεί στο Φεστιβάλ) και ακολουθεί τη δημιουργική της συνάντηση και συνεργασία με τον διάσημο βρετανό χορευτή και χορογράφο Άκραμ Καν. Το 2007, η Μπινός γνώρισε τον Καν και μαζί ξεκίνησαν ένα τολμηρό ταξίδι επτά μηνών, στη διάρκεια του οποίου ο ένας μπήκε στον κόσμο του άλλου, για να δημιουργήσουν τη θεατρική παράσταση "In-I". Δεκαοκτώ χρόνια μετά, φέρνει αυτή την παράσταση στον κινηματογράφο συνθέτοντας μια ωδή στη δημιουργικότητα.
Πέντε ελληνικά ντοκιμαντέρ που αξίζει να δείτε
Στο Διαγωνιστικό Τμήμα βρίσκετε το ντοκιμαντέρ "Σωνιέρου 4" του Φωκίωνα Μπόγρη, σκηνοθέτη της ταινίας μυθοπλασίας "Πρόστιμο" του 2020. Στο ντοκιμαντέρ του, συναντάμε τον Κώστα, ο οποίος ξεκίνησε από ένα χωριό της Κρήτης με όνειρο να γίνει ηθοποιός. Πάντα σε ρόλους κινηματογραφικού "σκληρού", πέρασε από κάθε είδους σετ –του Φίνου, του Αγγελόπουλου, του Γκουσγκούνη, της βιντεοπαραγωγής, της τηλεόρασης– κυνηγώντας μια ευκαιρία. Μέσα από την ιστορία ενός δευτεραγωνιστή, διανύουμε 50 χρόνια ελληνικού σινεμά.
Στο Διαγωνιστικό Τμήμα Film Forward συμμετέχει το νέο ντοκιμαντέρ "Άλογο και Αναβάτης" του Παναγιώτη Ευαγγελίδη, γνωστού για σημαντικά ελληνικά ντοκιμαντέρ όπως το "Λάμπουν στο Σκοτάδι" (2013), το "Ίρβινγκ Παρκ" (2019) αλλά και το πιο πρόσφατο "Οι γάμοι της Τήλου" (2022). Εδώ ο Ευαγγελίδης κινηματογραφεί τρεις μέρες μιας συνάντησης δύο ανθρώπων σε ένα ξενοδοχείο της Θεσσαλονίκης, μέσα στον καύσωνα του Ιουλίου. Η Σύλβια και ο Γιάννης μιλάνε, αστειεύονται, κοιτάζουν, ξαφνιάζονται, ερωτεύονται και μαθαίνουν να ακούνε τους ήχους του κόσμου που τους περιβάλλει όσο ο χρόνος μετράει αντίστροφα.
Στο τμήμα "Ανοιχτοί Ορίζοντες", το ντοκιμαντέρ "Γεννημένος Δύο Φορές" του δημοσιογράφου και σκηνοθέτη Στέλιου Κούλογλου ("Ο Αγώνας του Θανάτου", 2002, "Απολογία ενός Οικονομικού Δολοφόνου", 2008) αφορά την ιστορία του Σιμόν Γκρονοφσκί, ο οποίος σε ηλικία 11 ετών πήδηξε από την αγκαλιά της μητέρας του, μέσα από ένα ναζιστικό τρένο με προορισμό το Άουσβιτς. Ογδόντα χρόνια μετά, παίζει τζαζ, μιλά σε σχολεία και γίνεται φίλος με τον γιο ενός ναζί.
Από το Διαγωνιστικό Τμήμα Newcomers αξίζει να αναζητήσετε την ταινία "Δεν Κοστίζει Τίποτα" της Μαίρης Μπουλή, το πρώτο της μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ. Ακολουθεί τη Δανάη, η οποία δουλεύει σε μπαρ αλλά ονειρεύεται να γίνει χορεύτρια μπαλέτου. Είναι μία από τις πολλές νέες κοπέλες στην Αθήνα που προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα οικονομικά. Αποφασίζει να γίνει δότρια ωαρίων. Γιατί όχι; Μοιάζει να μην κοστίζει τίποτα. Όμως η διαδικασία δεν είναι τόσο απλή.
Τέλος, στο τμήμα Πλατφόρμα+ βρίσκετε το ντοκιμαντέρ των Αλεξίας Τσούνη και Haim Schwarczenberg με τίτλο "Χαλίλ, Παρακαλώ Απάντησε…". Ο Παλαιστίνιος ερευνητής και ακτιβιστής Χαλίλ Αμπού Γιαχία επιβιώνει μετά από τρία κρίσιμα χειρουργεία για καρκίνο του νωτιαίου μυελού. Σκοτώνεται σε ηλικία 28 ετών, με τη σύζυγο και τις κόρες τους, σε ισραηλινό βομβαρδισμό στη Γάζα, τον Οκτώβρη του 2023. Οι φίλοι του ενώνονται στην Ιερουσαλήμ και ενισχύουν τη φωνή του για μια ελεύθερη Παλαιστίνη για όλους.
