Σεπιντέ Φαρσί: "Κρίνεται η ανθρωπιά μας για το αν μιλάμε για τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη"

Η νέα ταινία της Ιρανής σκηνοθέτριας Σεπιντέ Φαρσί, με τίτλο "Κράτα τη Ψυχή σου στο Χέρι και Περπάτα", φτάνει στους κινηματογράφους με μια πολύ συγκεκριμένη, όσο και αναπόφευκτη, φόρτιση. Διότι, μία μερά αφότου έγινε γνωστό πως το ντοκιμαντέρ επρόκειτο να συμμετάσχει στο πρόσφατο 78ο Φεστιβάλ των Καννών, η Παλαιστίνια πρωταγωνίστριά του δολοφονήθηκε από τον ισραηλινό στρατό.

Ήταν η νεαρή φωτογράφος Φατιμά Χασούνα, η οποία τους τελευταίους μήνες της ζωής της βρισκόταν στην υπό πολιορκία Γάζα. Εκεί όπου, εκτός από το να καταγράφει τις γενοκτονικές μεθόδους που εφάρμοζαν οι ισραηλινές δυνάμεις στην περιοχή, όπως την αποκοπή της πρόσβασης σε βασικά αγαθά, μετέφερε τα βιώματά της μέσω βιντεοκλήσεων στη Φαρσί. Αυτές αποτελούν την πρώτη ύλη του ντοκιμαντέρ, το οποίο παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του 31ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, το οποίο μας έδωσε την ευκαιρία να συναντήσουμε από κοντά τη Φαρσί και να συζητήσουμε για το συνταρακτικό φιλμ της.

Θα ξεκινήσω ζητώντας σας να μου μιλήσετε για την επιλογή της κινηματογράφησης μέσω κινητών τηλεφώνων. Μπορώ να φανταστώ τους λόγους σας, ωστόσο, δεν παύει να αποτελεί μία αξιοπρόσεκτη απόφαση.
Η επικοινωνία μας γινόταν με πενιχρά μέσα και ήταν εξαιρετικά εύθραυστή, αφού πολύ συχνά η σύνδεση διακοπτόταν. Οι Ισραηλινοί ελέγχουν εξ ολοκλήρου την πρόσβαση στο διαδίκτυο στην Παλαιστίνη και επιβάλλουν στην περιοχή ταχύτητες που δε ξεπερνούν το 2G. Έτσι, αναπόφευκτα, η ποιότητα της εικόνας είχε εκ των πραγμάτων πολύ χαμηλή ευκρίνεια. Επομένως, δε θα είχε κανένα νόημα να κινηματογραφήσω τις συζητήσεις μας χρησιμοποιώντας διαφορετικά εργαλεία. Παράλληλα, ήθελα να αντιληφθεί ο θεατής πως οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες ακόμα και σε μια τόσο κοινότοπη διαδικασία όπως μια βιντεοκλήση. Έπειτα, ήταν σημαντικό να βρισκόμαστε στο ίδιο επίπεδο με τη Φάτιμα. Για αυτό, κιόλας, δε χρησιμοποίησα κάποιο τριπόδι για το κινητό μου, παρά μόνο το κρατάω στο χέρι. Ας μη ξεχνάμε, ακόμη, ότι όλες οι εικόνες που απορρέουν από τη γενοκτονία, φτάνουν σε εμάς μέσω των smartphones.
Σε πιο προσωπικό επίπεδο, όντας Ιρανή έχω περάσει όλη τη ζωή μου να βλέπω άλλους να μιλάνε για εμένα, τον πολιτισμό μου, τα βιώματά μου. Στο ντοκιμαντέρ, όμως, ήθελα να βρίσκεται στο προσκήνιο ένας άνθρωπος σαν την Φάτιμα, ο οποίος θα μεταδίδει σε πρώτο πρόσωπο τις μαρτυρίες του, χωρίς να ετεροπροσδιορίζεται και με γνώμονα όλα όσα συμβαίνουν γύρω του. Γιατί μέσα από τα απλά θέματα που συζητούσαμε, όπως το εάν μπορεί να βρει τροφή για την οικογένειά της, μπορούσε στην ταινία να καταστεί σαφές πως αυτό που συμβαίνει στη Γάζα είναι μια γενοκτονία.

Αλήθεια, η γνωριμία σας με τη Χασούνα πώς ξεκίνησε;
Μετά την άκαρπη προσπάθειά μου να περάσω στην Παλαιστίνη, βρέθηκα να περνάω μερικές μέρες με μια οικογένεια στο Κάιρο. Ένας εξ αυτών ήταν φίλος με τη Φάτιμα και μας έφερε σε επαφή, χωρίς εγώ να γνωρίζω τίποτα απολύτως για εκείνη. Ωστόσο, από τη πρώτη μιας κλήση κάτι συνέβη και συνδεθήκαμε αμέσως. Δε χρειάστηκε να προσπαθήσουμε καθόλου για να αρχίσουμε να επικοινωνούμε σε σταθερή βάση.

Ήταν ασφαλής ο συγκεκριμένος δίαυλος επικοινωνίας; Υπήρχε περίπτωση να σας παρακολουθούν, για παράδειγμα;
Ομολογώ πως δεν το είχα σκεφτεί, αλλά και δε θα ήταν ένας αποτρεπτικός παράγοντας. Γιατί ξέρετε, όσα ρισκάρουμε εμείς που δε βρισκόμαστε στην Παλαιστίνη είναι αστεία συγκριτικά με ό,τι περνούν οι άνθρωποι στην περιοχή. Παρομοίως, η Φάτιμα ποτέ δε μου εξέφρασε κάποια ανησυχία. Φωτογράφοι σαν εκείνη και δημοσιογράφοι, λόγω της δουλειάς τους, βρίσκονται έτσι κι αλλιώς στο στόχαστρο. Γνωρίζουν πως ρισκάρουν καθημερινά τη ζωή τους.

Πώς σχολιάζετε το γεγονός πως τελευταία έχουν αυξηθεί κατακόρυφα οι παραγωγές που αναδεικνύουν το παλαιστινιακό ζήτημα και συγκεκριμένα τη συνεχιζόμενη γενοκτονία;
Είναι πολύτιμο πως υπάρχουν, καθώς βοηθούν να μην αμφισβητείται καθόλου το τι ακριβώς συμβαίνει. Και κατ’ επέκταση, έχουν τη δυναμική να φτάσουν ακόμα και σε κόσμο ο οποίος μπορεί να μην έχει πειστεί για την κρισιμότητα της κατάστασης. Και δεν εννοώ μόνο απλούς πολίτες, αλλά ακόμα και διπλωμάτες. Άνθρωποι, δηλαδή, που ίσως δε βλέπουν συχνά κινηματογράφο. Στο τέλος της ημέρας, το πιο σημαντικό είναι να καταλάβουμε πως δεν πρέπει να φοβόμαστε να μιλάμε για τη γενοκτονία. Εκεί κρίνεται η ανθρωπιά μας.