Ως αντίδραση στο υποστηριζόμενο από το φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι φεστιβάλ της Βενετίας και ως η κατάλληλη βιτρίνα για έκθεση του διαρκώς ανερχόμενου γαλλικού σινεμά, στα τέλη της δεκαετίας του ’30 οι Κάννες προκρίνονται ως το ιδανικό τερέν για τη διοργάνωση μιας διεθνούς κινηματογραφικής γιορτής παγκόσμιας ακτινοβολίας. Την 1η Σεπτέμβρη του 1939 η αυλαία σηκώνεται με την προβολή της "Παναγίας των Παρισίων" με τον Τσαρλς Λότον, αλλά η εισβολή των ναζιστικών στρατευμάτων στην Πολωνία, ακριβώς την ίδια μέρα, αναβάλει επ’ αόριστο την προγραμματισμένη εκδήλωση. Για τα επόμενα έξι χρόνια η Ευρώπη θα τυλιχτεί στις φλόγες, αλλά ένας σπουδαίος κινηματογραφικός θεσμός έχει ήδη γεννηθεί.
Καθώς λοιπόν το παραθαλάσσιο θέρετρο της γαλλικής Ριβιέρας είναι έτοιμο να στρέψει τα μάτια όλου του κόσμου για ακόμα φορά πάνω του, ας θυμηθούμε τις δώδεκα ημερομηνίες – σταθμούς της ιστορίας του.
1946. Με πολλά οργανωτικά προβλήματα, στις 20 Σεπτεμβρίου το φεστιβάλ "βάζει μπρος" για δεύτερη φορά. Συμμετείχαν 20 χώρες, 11 ταινίες βραβεύτηκαν, ανάμεσα σ’ αυτές που έδωσαν το παρών η "Σύντομη Συνάντηση" του Ντέιβιντ Λιν, το "Χαμένο Σαββατοκύριακο" του Μπίλι Γουάιλντερ και το "Ρώμη, Ανοχύρωτη Πόλη" του Ρομπέρτο Ροσελίνι.
1956. Η "Νύχτα και Καταχνιά", το ντοκιμαντέρ του Αλέν Ρενέ για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, αποσύρεται από το διαγωνισμό κατόπιν άνωθεν εντολής, μια άλλη ταινία τεκμηρίωσης, όμως, ο "Κόσμος της Σιωπής" των Ζακ Ιβ Κουστό και Λουί Μαλ, κερδίζει τον Χρυσό Φοίνικα. Οι διασημότητες που επισκέπτονται το φεστιβάλ ολοένα και πληθαίνουν, με την Κιμ Νόβακ να ανακηρύσσεται στην απόλυτη σταρ, απέναντι στις εγχώριες Μπριζίτ Μπαρντό και Μισέλ Μοργκάν.
1960. "Ντόλτσε Βίτα" του Φελίνι, "Περιπέτεια" του Αντονιόνι, "Η Πηγή των Παρθένων" του Μπέργκμαν, "Μπεν Χουρ" του Γουίλιαμ Γουάιλερ. Η αφρόκρεμα του παγκόσμιου σινεμά είναι εδώ, αλλά τα φώτα της διασημότητας στρέφονται σε δυο ιστορικά πάρτι: αυτό της ταινίας του Φεντερίκο Φελίνι και εκείνο του "Ποτέ την Κυριακή", με τον Γιώργο Ζαμπέτα να παίζει μπουζούκι, τον Ζιλ Ντασέν να χορεύει και την Μελίνα (βραβείο ερμηνείας) να σπάει πιάτα μέχρι το πρωί.
1968. Η διοργάνωση ξεκινά με την επετειακή προβολή του "Όσα Παίρνει ο Άνεμος", στο Παρίσι, όμως, έχουν στηθεί ήδη οδοφράγματα και το πολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει διαρκώς. Στις 18 Μαΐου η "επαναστατική επιτροπή" του φεστιβάλ, με μέλη τους Ζαν-Λικ Γκοντάρ, Φρανσουά Τριφό, Λουί Μαλ, Ρομάν Πολάνσκι και Κλοντ Λελούς ανάμεσα σ’ άλλους, "κατεβάζει τα ρολά", δηλώνοντας πως η αληθινή ζωή προηγείται του σινεμά.
1978. Ο κριτικός κινηματογράφου Ζιλ Ζακόμπ αναλαμβάνει διευθυντής του φεστιβάλ, θέση που θα διατηρήσει ως το 2000. Οι επιλογές του θα δώσουν στην Κρουαζέτ έναν έντονο πολιτικό χαρακτήρα, θα την εκσυγχρονίσουν, αλλά δεν θα της αφαιρέσουν τίποτα από τη λάμψη της. Έτσι, εκείνη τη χρονιά, δίπλα στον "Άνθρωπο από Μάρμαρο" του Αντρέι Βάιντα και την "Αυτοκρατορία των Αισθήσεων" του Ναγκίσα Όσιμα, το κόκκινο χαλί ανέβηκαν ο Ντέιβιντ Μπόουι, η Τζέιν Φόντα και η Φάρα Φόσετ.
1979. Η κριτική επιτροπή στήνει ομηρικούς καβγάδες, όλοι απειλούν με παραίτηση και εν τέλει δυο "πολεμικές" ταινίες μοιράζονται το Χρυσό Φοίνικα: Το "Αποκάλυψη Τώρα!" και "Το Ταμπούρλο". Η πρόεδρος Φρανσουάζ Σαγκάν, που υπερασπίστηκε το φιλμ του Φόλκερ Σλέντορφ, αποκάλυψε ότι δέχτηκε πιέσεις από τους διοργανωτές όσον αφορά την ταινία του Φράνσις Κόπολα, αλλά το φεστιβάλ αντεπιτέθηκε, ισχυριζόμενο ότι εκείνη αρνήθηκε να πληρώσει 12.000 φράγκα που κατανάλωσε (κυρίως) σε έξτρα ποτά!
1989. Ανάμεσα στον "Καιρό των Τσιγγάνων", το "Σινεμά ο Παράδεισος" και το "Κάνε το Σωστό", ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς προκρίνει το "Σεξ, Ψέματα και Βιντεοταινίες" του 26χρονου Στίβεν Σόντερμπεργκ. Μια τολμηρή απόφαση που φέρνει στο προσκήνιο τον νεογέννητο και δυναμικό ανεξάρτητο αμερικανικό κινηματογράφο. Εν τω μεταξύ, το "Sweetie", πρώτη ταινία της Τζέιν Κάμπιον, γιουχάρεται έντονα στη δημοσιογραφική προβολή, τέσσερα χρόνια πριν η ίδια επιστρέψει στην ίδια αίθουσα με τα "Μαθήματα Πιάνου" και γίνει η πρώτη γυναίκα που θα κερδίσει Χρυσό Φοίνικα στην ιστορία του θεσμού.
1996. Το καλύτερο πρόγραμμα της τελευταίας εικοσαετίας: "Δαμάζοντας τα Κύματα" του Λαρς Φον Τρίερ, "Φάργκο" των αδελφών Κοέν, "Crash" του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ, "Trainspotting" του Ντάνι Μπόιλ, "Μικρόκοσμος" των Νουριντσανί και Περενού, "Τζουντ" του Μάικλ Γουιντερμπότομ, "Μοναχικό Αστέρι" του Τζον Σέιλς… Εν μέσω χειροκροτημάτων, ο Φράνσις Κόπολα απονέμει τον Φοίνικα στα "Μυστικά και Ψέματα" του Μάικ Λι.
1997. Ο εορτασμός των 50 χρόνων είναι λαμπερός, με όλες τις εμβληματικές μορφές του παρελθόντος καλεσμένες, την Ιζαμπέλ Αντζανί πρόεδρο και ένα χλιαρό διαγωνιστικό πρόγραμμα που βύθισε τους πάντες σε πλήξη. Παρ’ όλα αυτά, το πρώτο βραβείο μοιράστηκε σε δυο ασιατικές ταινίες ("Η Γεύση του Κερασιού" και "Το Χέλι") που σήμερα θυμόνται μόνο οι φανατικοί σινεφίλ.
2007. Η 60η επέτειος βρίσκει τις Κάνες σε απόλυτη φόρμα, με τους επίσημους καλεσμένους να αγγίζουν τις 15.000 και τους επισκέπτες τις 100.000 το Σαββατοκύριακο. Το κόκκινο χαλί πλημμυρίζει από τα φλας για το τιμ της "Συμμορίας των 11", την Αντζελίνα Τζολί, την Μόνικα Μπελούτσι και τους U2, με το Χρυσό Φοίνικα να απονέμεται στο ρουμάνικο "4 Μήνες, 3 Εβδομάδες και 2 Μέρες" του Κριστιάν Μουντζίου. Αυτός ο ακαταμάχητος συνδυασμός του λαμπερού "έξω" με το συναρπαστικό "μέσα" της σκοτεινής αίθουσας και της τόλμης του να ρισκάρεις τα πάντα εκτός από το κύρος σου είναι που κάνει το γαλλικό φεστιβάλ να παραμένει για έξι δεκαετίες το σπουδαιότερο κινηματογραφικό ραντεβού στον κόσμο.
2011. Πάντα προκλητικός, απρόβλεπτος και παραδοξολόγος, ο Λαρς Φον Τρίερ ξεπερνά τα όρια κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου της ταινία του "Melancholia". Προσπαθώντας να κάνει μαύρο χιούμορ δηλώνει "είμαι ναζί" και "Τι να πω; Καταλαβαίνω τον Χίτλερ. Έκανε κάποια λάθος πράγματα, απολύτως, αλλά μπορώ να τον δω να κάθεται εκεί στο καταφύγιό του στο τέλος... Τον συμπονώ, ναι, λίγο". Κι ενώ μια δικαιολογημένη καταιγίδα οργισμένων διαμαρτυριών ξεσπά, το φεστιβάλ τον ανακηρύσσει persona non grata, αφήνοντας την ταινία του να διαγωνιστεί κανονικά και να κερδίσει το βραβείο γυναικείας ερμηνείας για την Κίρστεν Ντανστ. Εφτά χρόνια αργότερα ο τρομερός Λαρς θα επιστρέψει στην Κρουαζέτ με το "Σπίτι που Έχτισε ο Τζακ".
2019. Η κριτική επιτροπή με πρόεδρο τον Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου και ένα από τα μέλη της τον Γιώργο Λάνθιμο απονέμει τον Χρυσό Φοίνικα στα κορεάτικα "Παράσιτα" του Μπονγκ Τζουν-χο. Μια τολμηρή επιλογή (ανάμεσα σε Αλμοδόβαρ, Ταραντίνο, Κεν Λόουτς, Τζάρμους και Τέρενς Μάλικ), μιας και πρόκειται για ένα πρωτότυπο κι εναλλακτικό θρίλερ με off beat χιούμορ και οξεία κοινωνική κριτική, η οποία σύντομα θα δικαιωθεί πανηγυρικά με απρόσμενη παγκόσμια εμπορική επιτυχία κι έναν ανεπανάληπτο οσκαρικό θρίαμβο – η πρώτη μη αγγλόφωνη παραγωγή που απέσπασε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας.
