Γυρίζοντας μια ταινία για το Ολοκαύτωμα, υπάρχουν άραγε εικόνες που μπορείς και άλλες που δεν μπορείς να δείξεις; Το παράδειγμα της "Ζώνης Ενδιαφέροντος" είναι χαρακτηριστικό…
Όσο γυρίζουμε πίσω στο χρόνο και βρισκόμαστε πλησιέστερα στα γεγονότα, το θέμα γίνεται όλο και πιο ευαίσθητο. Υπάρχουν επιζώντες, άνθρωποι που αγωνίζονται να ξεφύγουν από τις φρικτές μνήμες… Όσο περνούν τα χρόνια αλλάζει η οπτική μας. Η δική μας ταινία απευθύνεται κυρίως σε παιδιά, στα οποία πρέπει να πεις την αλήθεια χωρίς να τα τραυματίσεις. Αλλά το animation μπορεί να αντιμετωπίσει και να διαχειριστεί αποτελεσματικά την ιστορική αλήθεια.
Ποιος είναι ο τρόπος να πεις την αλήθεια στα παιδιά;
Να εστιάσεις στη ζωή και όχι στο θάνατο. Στους καλούς ανθρώπους, στην ελπίδα. Έχω τέσσερα παιδιά και τους λέω πάντα την αλήθεια. Εύκολα καταλαβαίνουν τα ψέματα, οπότε έχει σημασία ο τρόπος και το τάιμινγκ. Το κρίσιμο θέμα είναι να συνειδητοποιήσουν πως οι άνθρωποι είναι ικανοί για το κακό, αλλά και για το καλό. Υπάρχει λοιπόν καλοσύνη και είναι στο χέρι μας να διαλέξουμε πως θα συμπεριφερθούμε κάθε φορά.
Μια διαχρονική επιλογή φυσικά, αλλά και πολύ επίκαιρη τώρα τελευταία.
Η τέχνη δεν μπορεί να σταματήσει τους πολέμους και ένας άνθρωπος νιώθει πως δεν μπορεί να αλλάξει την Ιστορία. Κοινωνικά, είναι θέμα παιδείας, αλλά υπάρχει και η αυστηρά προσωπική ευθύνη: Είσαι εσύ! Μπορείς λοιπόν να επιλέξεις.
Η μεταφορά του μυθιστορήματος του Ζαν-Κλοντ Γκριμπέρ στην οθόνη σάς απασχόλησε πολλά χρόνια…
Ο συγγραφέας ήταν φίλος των γονιών μου από τη δεκαετία του ’60. Είναι ένα είδος μέντορα για μένα, κάτι σαν θείος μου. Είναι ο μόνος τον οποίο θα μπορούσα να εμπιστευτώ για το θέμα, κανέναν άλλον. Διότι έχει έναν εντελώς φρέσκο και πρωτότυπο τρόπο να το πλησιάσει και να μιλήσει γι’ αυτό στα παιδιά χωρίς διδακτισμό. Και πρόκειται για ένα σπουδαίο ιστορικό ζήτημα, αλλά και κάτι που με αφορούσε προσωπικά, λόγω της εβραϊκής καταγωγής μου.
Αφού σχεδιάζετε τόσο καλά, πως και δεν είχατε δοκιμάσει νωρίτερα να γυρίσετε κάποιο animation;
Ζωγραφίζω από μικρός, αλλά μόνο για τον εαυτό μου. Πολλά σκίτσα μου τα έχω πετάξει και πολλά τα κράτησε η γυναίκα μου. Τώρα πια τα κρατώ κι εγώ… Οπότε δεν είχα ποτέ πιστέψει πως είμαι ζωγράφος ή έστω σοβαρός σκιτσογράφος και προφανώς δεν είχε βρεθεί μπροστά μου κάποιο κινηματογραφικό σχέδιο που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ταινία κινουμένων σχεδίων.
Η οποία χρειάζεται κάθε φορά μια ολόκληρη ομάδα σχεδιαστών για να ολοκληρωθεί. Έτσι δεν είναι;
Απαιτείται δουλειά χρόνων από πολλούς ανθρώπους με πείρα και ικανότητες. Θα ήταν πολύ εγωιστικό να τους δείξω εγώ πως ακριβώς θα σχεδιάσουν. Έκανα κάποια βασικά σκίτσα για τους χαρακτήρες, αλλά έγιναν αμέτρητες προσαρμογές, διότι άλλο το αυτόνομο σκίτσο μιας φιγούρας και άλλο αυτό το οποίο είναι κατάλληλο για να χρησιμοποιηθεί σε ένα animation. Πάντως τα περισσότερα "ακίνητα" σχέδια, αυτά δηλαδή που αφορούν μακρινές φιγούρες στο τραίνο ή το ντεκόρ του στρατοπέδου, είναι δικά μου.
Από Ντίσνεϊ μέχρι "Γιο του Σαούλ" και "Λίστα του Σίντλερ", είχατε στο νου σας κάποιες ταινίες αναφοράς; Τόσο σχεδιαστικά όσο και καθαρά σκηνοθετικά…
Την "Λίστα του Σίντλερ" δεν την έχω δει! Δεν ξέρω τι μου φταίει και είμαι σίγουρος πως πρόκειται για σπουδαία ταινία, αλλά με έναν ανεξήγητο τρόπο την αποφεύγω. Ο "Γιος του Σαούλ" είναι κάτι παρά πάνω από κινηματογραφικό αριστούργημα. Είναι ένα πολιτισμικό μνημείο. Ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώνει τα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι συγκλονιστικός, αλλά όπως και οι περισσότερες ταινίες για το Ολοκαύτωμα, εστιάζουν στη φρίκη, στο ιστορικό κακό. Εδώ είναι αλλιώς, γιατί θέλαμε να εστιάσουμε στους ανθρώπους οι οποίοι κάνουν το καλό, γι’ αυτό και δεν είχαμε κατά νου ταινίες με ανάλογο θέμα. Αντίθετα, ο παλιός Ντίσνεϊ ήταν μια αναφορά, αλλά οι χαρακτήρες μας είναι εντελώς διαφορετικοί. Οπότε καταφύγαμε στη ζωγραφική και μπορείς να πεις πως το εικονογραφικό στιλ της ταινίας είναι μια απόπειρα μείξης γιαπωνέζικης ξυλογραφίας, η οποία με συναρπάζει, και κλασικών πινάκων. Αφαιρετικό και ταυτόχρονα πολύ εκφραστικό…
