Πριν από τριάντα χρόνια, ο Τζέσι (Ίθαν Χοκ) και η Σελίν (Ζουλί Ντελπί) επιβιβάστηκαν σε ένα τρένο για τη Βιέννη, γνωρίστηκαν τυχαία στα κουπέ του και ερωτεύτηκαν κεραυνοβόλα στο πέρας ενός 24ώρου συζητήσεων, αναπόλησης και έλξης, όπως απεικονίστηκε στο ακαταμάχητα ρομαντικό "Πριν το Ξημέρωμα". Η ταινία του… παντός καιρού Αμερικανού σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ ("Hit Man", "Μεγαλώνοντας", "Ένα Σχολείο Πολύ Ροκ"), έμελλε να αποδειχθεί μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του, γνωρίζοντας διεθνή δημοφιλία τέτοιας έκτασης που οδήγησε σε δύο άψογες συνέχειες ("Πριν το Ηλιοβασίλεμα", "Πριν τα Μεσάνυχτα") με την τελευταία, μάλιστα, να γυρίζεται στην Ελλάδα. Με αφορμή την επέτειο τριών δεκαετιών από την πρεμιέρα του "Πριν το Ξημέρωμα", λοιπόν, θυμόμαστε από την αρχή πού οφείλεται η γοητεία ενός φιλμ που παραμένει χαρακτηριστικά φρέσκο. Προσοχή, ακολουθούν λιγοστά spoilers.
Εκεί που ξεκινούν όλα
Η "αναζήτηση" δε διαρκεί πολύ. Ήδη από τα πρώτα λεπτά, το ύφος του Λινκλέιτερ αποπνέει ένα συνδυασμό οικειότητας και νοσταλγίας το οποίο είναι αρκετό να αφυπνίσει θαμμένα πλην έντονα συναισθήματα από το παρελθόν. Διότι παρακολουθώντας την ταινία σήμερα, γνωρίζοντας μάλιστα ποια θα είναι η εξέλιξη της γνωριμίας των Τζέσι και Σελίν, ξεκαθαρίζει η πρόθεση του Αμερικανού να αφηγηθεί μια ιστορία που στηρίζεται, βασικά, σε δύο βασικούς άξονες. Η αφήγηση αποκτά διαπεραστική φόρτιση γιατί ακολουθεί τη γέννηση μιας σχέσης που προκύπτει σε ανύποπτο χρόνο, αλλά εν αγνοία των πρωταγωνιστών πρόκειται να διαρκέσει για πάντα. Θυμηθείτε όλες τις φορές που κάτι χάραξε μέσα σας, αλλά όταν συνέβαινε αγνοούσατε τις επιπτώσεις του. Το "Πριν το Ξημέρωμα" συμπυκνώνει ακριβώς αυτήν την αίσθηση ετεροχρονισμένης συνειδητοποίησης, την οποία συνδυάζει με κάτι ακόμα, την ωδή στο νεανικό έρωτα. Στο φόντο του σεναρίου βρίσκεται εκείνη η ηλικία που δεν έχεις πρόγραμμα, όπου ένα ταξίδι οπουδήποτε έχει τη δυναμική να εξελιχθεί σε τομή των βιωμάτων σου, κοινώς, την εποχή που μπορεί να συμβεί τίποτα και τα πάντα ανά πάσα στιγμή. Η μελαγχολία, λοιπόν, για κάτι πεπερασμένο ή ακόμα και απωθημένο, συνιστά το καύσιμο του φιλμ, χωρίς να περιορίζεται εκεί.
Texting, αλλά από κοντά
Μια από τις δημοφιλείς ικανότητες της ταινίας είναι ο τρόπος που διατηρεί αμείωτο το ρυθμό και το ενδιαφέρον μέσα από τους διαλόγους που μοιράζονται οι κεντρικοί χαρακτήρες. Μια τέχνη που εφόσον εφαρμοστεί με δεξιοτεχνία στο σινεμά οδηγεί σε διαμάντια, όπως έχει αποδείξει μεταξύ άλλων και ο Ερίκ Ρομέρ ("Μια Νύχτα με τη Μοντ", "Έρωτας το Απόγευμα") πριν από τον Λινκλέιτερ, όσον αφορά κυρίως το ρομαντισμό. Εν προκειμένω οι συζητήσεις διακατέχονται από μια μαζοχιστική αντίφαση, αφού από τη μία είναι το μόνο μέσο για να αποκτήσουν εγγύτητα η Σελίν κι ο Τζέσι και από την άλλη αποτελεί εμπόδιο, διότι εάν σταματήσουν να μιλάνε ίσως χαθεί η χημεία και η στιγμή ενός ιδανικού συγχρονισμού για ένα χάδι ή ένα φιλί. Πρόκειται, επίσης, για μια αρετή που σήμερα, υποτίθεται, έχουν απωλέσει οι σύγχρονοι millennials και zoomers. Δεν είναι τυχαίο πως εξαιτίας της επετείου γράφεται από αρκετούς με περίσσια αυτοπεποίθηση, αλλά και με μια συγκρατημένα ageist ειρωνεία, πως ήταν ευκολότερο, τότε, για τους δύο ήρωες να φλερτάρουν και να πλησιάσουν ο ένας τον άλλο, αφού δεν είχαν κινητά και social media να τους απασχολούν, παρά μόνο τα βιβλία τους. Αγνοούν πως η δυνατότητα αυτού του είδους της επικοινωνίας μπορεί να έχει μετασχηματιστεί, αλλά κάθε άλλο παρά έχει εξαλειφθεί. Έτσι κι αλλιώς είναι η ενέργεια που φέρνει καθένας σε μια κουβέντα η οποία επηρεάζει την τροπή μιας επαφής, όχι αν θα διακόψει το scrollάρισμα αντί το ξεφύλλισμα για να σου απευθύνει το λόγο.
Ραντεβού στο χρόνο
Το "Πριν το Ξημέρωμα" αποτέλεσε την πρώτη ευκαιρία του Λινκλέιτερ να φτιάξει έναν κινηματογραφικό κόσμο που εκτείνεται σε βάθος χρόνου. Στο "Ηλιοβασίλεμα" και τα "Μεσάνυχτα" δεν είναι μονάχα οι χαρακτήρες μεγαλύτεροι σε ηλικία, αλλά και οι ίδιοι οι ηθοποιοί που τους ενσαρκώνουν. Αργότερα, στο οσκαρικό "Μεγαλώνοντας" (2014), ο σκηνοθέτης πραγματοποίησε μια απαράμιλλη καταγραφή της ενηλικίωσης γυρίζοντας την ταινία επί έντεκα χρόνια με τους ίδιους ηθοποιούς, με αποτέλεσμα οι μεταβολές των προσωπικών ζωών τους να "διαχέονται" στην ατμόσφαιρα του φιλμ. Είναι σαφές, άρα, πως στον Λινκλέιτερ αρέσει να αφιερώνεται στις παραγωγές του σα να είναι οι κοντινοί άνθρωποί του. Με απλά λόγια, κάποιοι με τους οποίους θέλει να γερνάει μαζί. Στην τελική, αλήθεια, αυτό δε ψάχνουμε και εμείς, είτε πριν είτε μετά από κάθε ξημέρωμα;
Διαβάστε Επίσης
