Πώς το animation "Flow" κατέκτησε το Χόλιγουντ μόνο με μια γάτα

Στο εξαιρετικά ανταγωνιστικό πεδίο των κινουμένων σχεδίων, όπου τον πρώτο λόγο έχουν τα ισχυρά στούντιο του Χόλιγουντ, έχει καταστεί εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο ένα ευρωπαϊκό animation να "εκθρονίζει" τίτλους-μπλοκμπάστερ. Πολλώ δε μάλλον όταν αυτό προέρχεται από τη Λετονία, δεν έχει κανένα διάλογο, αλλά ούτε και τις οικείες, ασφαλείς αφηγήσεις που έχει συνηθίσει το νεανικό κοινό. Ο λόγος, εν προκειμένω, για το "Flow - Η Γάτα που δεν Φοβόταν το Νερό", ταινία η οποία, από το περσινό Φεστιβάλ των Καννών και το τμήμα "Ένα Κάποιο Βλέμμα" όπου έκανε πρεμιέρα μέχρι σήμερα, έχει καταφέρει μια δίκαιη ανατροπή των προσδοκιών σε μια σειρά από μέτωπα. Μόνο στις ΗΠΑ ξεπέρασε τα 2,6 εκατομμύρια δολάρια στο box office (και συνεχίζει), αλλά και στις βραβεύσεις τα πήγε έξοχα. Μεταξύ άλλων, διακρίθηκε σε Ανεσί, "Νύχτες Πρεμιέρας" (Χρυσή Αθηνά, βραβείο κοινού), Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου και Χρυσές Σφαίρες, ενώ στις 2 Μαρτίου διεκδικεί Όσκαρ καλύτερης διεθνούς ταινίας και animation, όντας μάλιστα φαβορί στην τελευταία κατηγορία. Το λες και αξιοθαύμαστο αυτό που έχει πετύχει ο σκηνοθέτης Γκιντς Ζιμπαλόντις, είναι, ωστόσο, αποτέλεσμα κοπιώδους και μακροχρόνιας δουλειάς.

"Πουρπουρητό" από χρυσάφι

Ένας πιο πονηρεμένος θα έλεγε, σιγά, όταν ο αλγόριθμος των social media "σπαμάρει" αδιαλείπτως περιεχόμενο με γάτες, δεν θα ανταποκρινόταν ο κόσμος σε ένα καλοφτιαγμένο animation με μια αξιαγάπητη τετράποδη πρωταγωνίστρια; Θα δώσουμε μισό δίκιο στο παραπάνω επιχείρημα αφού, όντως, είναι γνωστό πως το κοινό συγκινείται ευκολότερα από ταινίες όπου την προσοχή κερδίζουν τα ζωάκια, ειδικά τα κατοικίδια (είπε κανείς Χάτσικο;). Μόνο που το "Flow" δεν έχει καμία διάθεση να κοροϊδέψει τους θεατές, ακόμα περισσότερο δε να εκβιάσει τα συναισθήματά τους. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Η υπόθεση της ταινίας στρέφεται γύρω από μια ανώνυμη γάτα, η οποία ζει σε έναν κόσμο που μοιάζει με τον δικό μας, με τη διαφορά όμως ότι είναι πλημμυρισμένος. Ελλείψει ενός Νώε, τα πλάσματα που κατοικούν εκεί πρέπει να βρουν τρόπο όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά και να συνυπάρξουν αρμονικά, παρά τις διαφορές τους. Καθώς, λοιπόν, η πλοκή εκτυλίσσεται με όρους περιπέτειας, θυμίζοντας ενίοτε βιντεοπαιχνίδι, στοιχείο που κάνει υποβλητική τη δράση, στο φόντο ξεδιπλώνεται πολύ διακριτικά ένας υπαινιγμός. Σταδιακά, η ανθρώπινη απουσία γίνεται εκκωφαντική, χωρίς να αποσαφηνίζονται μεν οι αιτίες, αλλά με την αφήγηση να θυμίζει στιγμιότυπο ενός πληθωρικού μετα-αποκαλυπτικού κόσμου. Ευτυχώς, ο Ζιμπαλόντις επιλέγει να μείνει πιστός σε ένα σενάριο κατά βάση συναισθηματικό, με αποτέλεσμα η εν δυνάμει σοβαροφάνεια να δώσει τη θέση της σε μια έξυπνη εξέλιξη και μια αξιομνημόνευτη κατακλείδα.

Ένα χειροποίητο παραμύθι

Εκτός από την ιστορία του καθ’ εαυτήν, βασικό πλεονέκτημα του "Flow" αποτελεί η αισθητική του. Τα τρισδιάστατα γραφικά δουλεύτηκαν πάνω στο open source λογισμικό Blender, μειώντας σημαντικά το κόστος παραγωγής, ενώ ο Ζιμπαλόντις και η ομάδα του επένδυσαν πεντέμισι χρόνια από τις ζωές τους για να ολοκληρωθεί το animation. Ο Λετονός δημιουργός, μάλιστα, δεν περιορίστηκε στο ρόλο του σκηνοθέτη. Μαζί με τον Ρίχαρντς Ζαλιούπε συνέθεσαν επτά ώρες(!) πρωτότυπης μουσικής, από την οποία εντέλει χρησιμοποίησαν μόλις πενήντα λεπτά (η ταινία διαρκεί 85’). Άλλη μία αξιοπρόσεκτη λεπτομέρεια αφορά τις "φωνές" των πρωταγωνιστών. Για όλες, πλην του καπιμπάρα, χρησιμοποιήθηκαν ηχογραφήσεις πραγματικών ζώων. Εάν πιστεύετε πως αυτό έγινε λόγω πρακτικών δυσκολιών, μαντέψτε ξανά. Τη θέση του πήρε ένα μωρό καμήλας διότι, σύμφωνα με το σκηνοθέτη, η χροιά του ήταν πιο ευχάριστη… Συμπεραίνοντας, το "Flow" κατά μία έννοια βάζει εκ νέου στο προσκήνιο το ευρωπαϊκό animation, σε μια εποχή που το είδος έχει καταφέρει να επαναφέρει γονείς και παιδιά στις καρέκλες των σκοτεινών αιθουσών.