Βλέποντας την ταινία, η πρώτη και πλέον επείγουσα ερώτηση την οποία θα σας έθεταν όλοι είναι πώς κατορθώσατε να τη γυρίσετε.
Εδώ και είκοσι χρόνια κάνω ταινίες οι οποίες πρέπει να ξεφύγουν από τη λογοκρισία. Έχω γίνει εξπέρ στην εξαπάτηση, αλλά δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς… Όταν με καλούν να διδάξω σε ιδιωτικές σχολές λέω πάντα στους φοιτητές ότι ξέρω να κάνω σινεμά μόνο υπό ειδικές συνθήκες.
Κι αυτήν τη μέθοδο πρέπει να την υιοθετήσει κάθε φορά το αντίστοιχο κινηματογραφικό συνεργείο και όλοι οι συνεργάτες σας.
Ακριβώς. Βρίσκω συνεργάτες με τις ίδιες ιδέες και στόχους. Εγώ τώρα κάθομαι εδώ μπροστά σας, στο Φεστιβάλ Καννών, αλλά όλοι σχεδόν οι συντελεστές της ταινίας βρίσκονται πίσω στο Ιράν. Πρόκειται κάθε φορά για μια συλλογική δουλειά στην οποία σημασία δεν έχουν τα χρήματα και τα μέσα, αλλά η πίστη. Ο προϋπολογισμός της ταινίας αντιστοιχεί στο ένα δέκατο της αμοιβής ενός Ευρωπαίου σταρ. Οπότε το να μαζέψεις ταλαντούχους ανθρώπους με τα ίδια "πιστεύω", οι οποίοι να είναι πρόθυμοι να ρισκάρουν πολύ, δεν είναι εύκολο. Κι ύστερα μπαίνει το θέμα της ασφάλειάς τους. Αλλά γνωρίζω πλέον πολλούς τρόπους παρακολούθησης, παγίδευσης ή ανάκρισης και τους μαθαίνω στην ομάδα για να προσέχουν. Μπορώ να σας τα μάθω κι εσάς… (γέλια)
Ποια είναι η επίσημη αντίδραση του Ιράν σε όλα αυτά τα οποία απεικονίζει και καταγγέλλει η ταινία; Υπάρχει και αυθεντικό υλικό, γυρισμένο από πολίτες, δημοσιευμένο στα κοινωνικά δίκτυα.
Βρίσκουν αμέτρητους τρόπους για να σε δυσφημίσουν. Υπάρχει η αυθεντική καταγραφή, αλλά το καθεστώς θα πει ότι πήρα χρήματα από το εξωτερικό. Ότι είμαστε πράκτορες των ιμπεριαλιστών, προδότες της πατρίδας μας. Η κρατική προπαγάνδα επαναλαμβάνει αυτό που λέει ο πατέρας στην κόρη του όταν βλέπουν μαζί τηλεόραση: "Αυτά είναι ψέματα που λένε οι εχθροί μας, μια οργανωμένη συκοφαντία εναντίον μας".
Από πού ξεκίνησε η βασική ιδέα της ταινίας; Από το χαρακτήρα του πατέρα, ο οποίος δεν μπορεί να αποκαλύψει σε κανέναν, ούτε στις κόρες του, ότι δουλεύει ως ασφαλίτης επειδή κινδυνεύει από τους αντιφρονούντες;
Ξεκίνησα πράγματι απ’ αυτόν και η έμπνευση γεννήθηκε όταν ήμουν στη φυλακή. Ένας συγκρατούμενός μου έκανε απεργία πείνας και ένας από τους δεσμοφύλακες του συμπεριφερόταν πιο ανθρώπινα, αφορμή για να έρθουμε πιο κοντά και να αρχίσουμε να κάνουμε κουβέντες. Μια μέρα μου έδωσε ως δώρο ένα στιλό και τότε μου εξομολογήθηκε πως σκέφτεται αν ποτέ θα φτάσει κάποια στιγμή που θα κρεμαστεί από την πόρτα της φυλακής γιατί μπορεί να μην αντέξει άλλο. Όχι μόνο γι’ αυτά που βλέπει καθημερινά, αλλά και επειδή τα παιδιά του τον ρωτούν τι δουλειά κάνει και εκείνος δεν μπορεί να απαντήσει. Αυτή ήταν η αφορμή να σκεφτώ τον βασικό χαρακτήρα μου, τον οποίο φυσικά ανέπτυξα μαζί με την ιδέα της ενδοοικογενειακής σύγκρουσης.
Σε μια τόσο ασφυκτική κοινωνικοπολιτική συνθήκη, υπάρχει χώρος για ελπίδα;
Όλοι την έχουμε ανάγκη. Ανακαλώ συχνά μια φράση του φυλακισμένου καθηγητή κοινωνιολογίας Σαΐντ Μαντάνι: "Για την κοινωνία το αίσθημα της απόγνωσης δεν υπάρχει". Σκέφτομαι διαρκώς πώς το εννοεί ότι η κοινωνία δεν μπορεί να νιώθει απελπισμένη. Έτσι, προσπαθώ να το διερευνήσω ως ερώτημα μέσα από τις ταινίες μου, ψάχνοντας απάντηση και χώρο για την ελπίδα.
Για τους συντελεστές της ταινίας που έμειναν στο Ιράν τι μπορούμε να ελπίζουμε;
Τα δύο κορίτσια τα οποία υποδύονται τις κόρες του Ιμάν, του ήρωα, κατάφεραν να φύγουν από τη χώρα όπως κι εγώ. Οι δυο βασικοί ηθοποιοί έμειναν στο Ιράν και είναι υπό ασφυκτική πίεση. Τους έχουν κατασχέσει τα διαβατήρια και το μέλλον τους είναι αβέβαιο. Τα μέλη του συνεργείου, των οποίων δεν αναφέρονται όλα τα ονόματα φυσικά, έχουν αποκλειστεί από κάθε επαγγελματική απασχόληση. Γι’ αυτό έχει σημασία η σταθερή, επίμονη διεθνής υποστήριξη προς όλους όσοι αντιστέκονται. Διότι τώρα εδώ στις Κάννες υπάρχει έντονη δημοσιότητα γύρω από το θέμα, αλλά όλη αυτή η φρενίτιδα της υπερπληροφόρησης ξεπερνά γρήγορα κάθε πολιτικό ζήτημα, όσο σοβαρό κι αν είναι. Πόλεμοι, καταστροφές, δικτατορίες… Οπότε οφείλουμε όλοι μας να πολεμάμε για το κομμάτι αλήθειας που μας αναλογεί.
