Αν και ακούστηκαν κάποιες γκρίνιες για την αύξηση της τιμής του εισιτηρίου στα εφτά ευρώ, το 64ο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης μετράει απανωτά sold out ακόμα και σε "ζόρικες" επιλογές, όπως το αφιέρωμα στα "Φαντάσματα" – από το "Ουγκέτσου Μονογκατάρι" του Κένζι Μιζογκούτσι και το "Η Σελίν και η Ζιλί Πάνε Βαρκάδα" του Ζακ Ριβέτ μέχρι το "Pulse" του Κιγιόσι Κουροσάβα και το "Πνεύμα του Μελισσιού" του Βίκτορ Ερίθε, της προβολής του οποίου προηγήθηκε ένα συγκινητικό αφιέρωμα στον πρόωρα χαμένο, πρώτο και εμβληματικό διευθυντή της διεθνούς περιόδου του θεσμού Μισέλ Δημόπουλο. Σε φεστιβαλικό highlight εξελίσσεται και το αφιέρωμα στον Τάκη Κανελλόπουλο, τον Θεσσαλονικιό οραματιστή σκηνοθέτη του "Μακεδονικού Γάμου", του "Ουρανού" και της "Εκδρομής", το λυρικό, ανθρωποκεντρικό έργο του οποίου παραγκωνίστηκε στην έντονα πολιτικοποιημένη δεκαετία του ’60. Στην κατάμεστη προβολή του αντιπολεμικού "Ουρανού" στο Ολύμπιον, μάλιστα, ακολούθησε συζήτηση με τον κορυφαίο Βρετανό ιστορικό Μαρκ Μαζάουερ, ο οποίος επεσήμανε εύστοχα ότι "με μια βαθιά διορατικότητα, ο Κανελλόπουλος κατάλαβε ότι η ιστορική περίοδος από τον Οκτώβριο του 1940 έως τον Απρίλιο του 1941 διαμόρφωσε τα επόμενα 30 χρόνια στην Ελλάδα".
Επιστρέφοντας στο ελληνικό σήμερα, στο διαγωνιστικό πρόγραμμα συναντήσαμε πρώτα το αγγλόφωνο, αμερικανικής παραγωγής "Fingernails" του Χρήστου Νίκου, μια weird ρομαντική κομεντί με λοξό χιούμορ και βαθιά κρυμμένο συναίσθημα. Στον κόσμο του, ο έρωτας μοιάζει να είναι προϊόν επιστημονικού πειράματος, θα αποδειχθεί όμως εντελώς απρόβλεπτος, όπως ακριβώς και στον "Τελευταίο Ταξιτζή" του Στέργιου Πάσχου ("Άφτερλωβ"). Μια ταινία η οποία ξεκινάει με φάλτσο τόνο και σεναριακές υπερβολές, σταδιακά, όμως, συμμαζεύει τις ευκολίες της (όχι όλες) κι ευθυγραμμίζεται σε μια ιστορία ερωτικής εμμονής γεμάτη σασπένς, (μικρο)αστική μοναξιά (εξού και ο τίτλος της) και υπαρξιακή απόγνωση.
Και της Φραγκογιαννούς τα πάθη
Και από το αθηναϊκό traffic jam στο πετρώδες κι αφιλόξενο τοπίο ενός νησιού χωρίς όνομα όπου η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη μεταμορφώνεται σε μια Φραγκογιαννού από ταινία τρόμου. Διότι η "Φόνισσα" (τμήμα "Meet the Neighbors") της διακεκριμένης ενδυματολόγου Εύας Νάθενα, που βρίσκεται για πρώτη φορά πίσω από την κάμερα, είναι μια άκρως τολμηρή προσέγγιση στο κορυφαίο ίσως ελληνικό μυθιστόρημα, το οποίο διασκευάζει (διά χειρός Κατερίνας Μπέη) με αγγελοπουλικό βλέμμα ως ζωντανό, ολοσκότεινο εφιάλτη του θύματος μιας πατριαρχικής και βαθιά οπισθοδρομικής κοινωνίας. Κάθε ηθογραφικό στοιχείο απουσιάζει, η αφήγηση είναι πυκνή, στέρεη και στοχευμένη, η ατμόσφαιρα καθηλωτική. Κι αν το στιλιζάρισμα χαρακτήρων, τοπίων και συμπεριφορών μοιάζει υπερβολικό, η νατουραλιστική "υπέρβαση" αποδεικνύεται θαρραλέα επιλογή για μια πλούσια παραγωγή με στόχο την αίθουσα και όχι αποκλειστικά το φεστιβαλικό κύκλωμα.
Αν και έρχεται από το Φεστιβάλ Βενετίας, το "Καλοκαίρι της Κάρμεν" του Ζαχαρία Μαυροειδή ("Απόστρατος") είναι μια προσβάσιμη στο θεατή αλμοδοβαρική κομεντί πάνω στην αντρική φιλία, αλλά και στο ίδιο το σινεμά. Queer τόνοι, παιχνιδιάρικη σάτιρα κι ένας διασκεδαστικός οδηγός επιβίωσης στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Ο σεναριογράφος ήρωάς της γίνεται σκηνοθέτης στην "Εξέλιξη" του πάντα αυτοβιογραφικού Περικλή Χούρσογλου ("Λευτέρης Δημακόπουλος"), ο οποίος προσεγγίζει την ίδια καθημερινότητα με έναν χαμηλότονο, γυμνό από (σχεδόν) κάθε αφηγηματικό τερτίπι ρεαλισμό. Εδώ ο κινηματογράφος είναι μια "αληθινή" ψευδαίσθηση, που όσο εύκολα παραπλανά, άλλο τόσο μπορεί να απελευθερώσει λυτρωτικά.
Την ικανότητά του να μας κάνει να ονειρευόμαστε, αλλά και να μας ανοίγει τα μάτια στον κόσμο γύρω μας υπερασπίστηκε σε συνέντευξη Τύπου ο ελληνικής καταγωγής δημιουργός Αλεξάντερ Πέιν, ο οποίος παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη τα oσκαρικά φιλόδοξα "Παιδιά του Χειμώνα": μια γλυκόπικρη κομεντί στη ρότα του "Πλαγίως", πάνω στην απρόσμενη και υποχρεωτική συμβίωση τριών διαφορετικών χαρακτήρων (ενός καθηγητή, ενός μαθητή και μιας μαγείρισσας) σε ένα άδειο για τις χριστουγεννιάτικες διακοπές ιδιωτικό σχολείο των 70s. Προβλέψιμη, κλισέ, μα τόσο καλοφτιαγμένη και συναισθηματική που θύμισε σε όλους τι σημαίνει εύπεπτο χολιγουντιανό σινεμά με άποψη.
