Εννέα χρόνια απόσταση από τη μια ταινία στην άλλη δεν είναι παρά ένα πετάρισμα του ματιού στον κόσμο του Λεός Καράξ. Εξάλλου, από το «Pola X» (1999) στο «Holy Motors» (2012), αμφότερα φιλμ που για διαφορετικούς λόγους χάλασαν κόσμο, χρειάστηκαν δεκατρία, ενώ για να βρούμε την αμέσως προηγούμενη θα πρέπει να γυρίσουμε πίσω στο 1991 και στους αριστουργηματικούς «Εραστές της Γέφυρας». Επομένως, εννέα χρόνια είναι νορμάλ χρόνος αναμονής για να απολαύσουμε την πρεμιέρα μιας νέας ταινίας του ανένταχτου Γάλλου σκηνοθέτη. Και, πιστέψτε μας, αξίζει τον κόπο.
Σινεμά γεμάτο Sparks
Αν δεν γνωρίζετε το θρυλικό αμερικανικό avant pop σχήμα Sparks, έχετε στερηθεί μερικούς καταπληκτικούς δίσκους και σίγουρα δεν προσέξατε καλά το σάουντρακ του «Holy Motors». Διότι εκεί ακούγεται το κομμάτι «How Are You Getting Home?», από το δίσκο «Indiscreet» (1975), κάτι που δεν άφησε ασυγκίνητα τα αδέρφια Ρον και Ράσελ Μαέλ που συναποτελούν τους Sparks.
Μάλιστα, αυτή ήταν η αφορμή να γνωριστούν οι δυο τους με τον Καράξ κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ Κανών το 2013, όταν τον πλησίασαν για να τον ευχαριστήσουν. Έκτοτε η αμοιβαία συμπάθεια εξελίχθηκε σε φιλία που καρποφόρησε λίγα χρόνια μετά. Τα αδέρφια Μαέλ έστειλαν στον Γάλλο τις πρόχειρες ηχογραφήσεις ενός δίσκου που είχε στοιχεία αφήγησης, με διαλόγους και λιγοστούς βασικούς χαρακτήρες, για τους πει τη γνώμη του. Αντ’ αυτού, ξεκίνησε η περιπέτεια του «Annette».
Ένα μιούζικαλ για το #MeToo
Παρότι οι Sparks είχαν γράψει το υλικό τους πολύ πριν από το ξέσπασμα του σκανδάλου Γουάινστιν και την εξάπλωση του κινήματος #MeToo, το έργο τους ξαφνικά έμοιαζε ανατριχιαστικά επίκαιρο. Για παράδειγμα, ένα από τα χαρακτηριστικά κομμάτια που μπήκαν στο μιούζικαλ τιτλοφορείται «Six Women Have Come Forward» και αναφέρεται στη συλλογική καταγγελία της σεξουαλικής κακοποίησης έξι γυναικών από έναν διάσημο stand-up κωμικό.
Αυτόν ενσαρκώνει στην ταινία ο Άνταμ Ντράιβερ. Πρόκειται για έναν αφόρητα τοξικό χαρακτήρα, ο οποίος προηγουμένως απολάμβανε κοσμική φήμη λόγω του γάμου του με μια διάσημη λυρική τραγουδίστρια (Μαριόν Κοτιγιάρ). Οι δυο τους έχουν μια κόρη, την Ανέτ, η οποία βρίσκεται εγκλωβισμένη στη δίνη του ξεφτισμένου έρωτα των γονιών της. Η σχέση των τελευταίων, μάλιστα, γίνεται όλο και πιο τραυματική, φτάνοντας σε επικίνδυνα άκρα.
Τραγούδα για να γλιτώσεις
Όπως καθετί που κάνει ο Καράξ, έτσι και το «Annette» είναι γεμάτο παθιασμένες ερμηνείες, ποιητικές σκηνές, όμορφα εκκωφαντική μουσική και ιδέες που διατρέχουν σαν χείμαρροι την ταινία. Παράλληλα, όμως, το sui generis μιούζικάλ του έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά παράδοση ταινιών του είδους που ανοίγουν τα όριά του, ανατρέποντας τις συμβάσεις του. Παρότι δεν έχει, ας πούμε, το εθιστικό φαν ενός «Rocky Rocky Horror Picture Show» (Τζιμ Σάρμαν, 1975) ή την ψυχεδέλεια του «Tommy» (Κεν Ράσελ, 1975), βρίσκεται πολύ κοντά στο βαρύτονο δράμα του «Χορεύοντας στο Σκοτάδι» (Λαρς φον Τρίερ, 2000).
Για τον γράφοντα, η ταινία του Καράξ δεν συγκρίνεται ως προς τα επίπεδα σπαραγμού που αγγίζει το μιούζικαλ του Δανού enfant terrible, ωστόσο και τα δύο φιλμ βρίσκονται στο ίδιο μήκος κύματος. Το «Annette» εστιάζει στις οικογενειακές σχέσεις που πληγώνουν, είτε πρόκειται για ένα ζευγάρι είτε για γονείς με τα παιδιά τους. Παράλληλα, γίνεται μια απόπειρα κριτικής της κοινωνίας του θεάματος. Μέχρι πού είναι διατεθειμένο το κοινό να ανεχθεί τις μιαρές πράξεις ενός ιδιοφυούς πλην διαταραγμένου μυαλού;
Πόσο κοστίζει ανά περίπτωση το «εισιτήριο»; Οι απαντήσεις που δίνει ο Καράξ έρχονται μέσω της σάτιρας και της συνειδητής υπερβολής, που αμφότερες συνυπάρχουν για πρώτη φορά σε τόσο έντονο βαθμό στη φιλμογραφία του σκηνοθέτη. Κι όμως, το «Annette» επιδιώκει μέσα σε όλη τη μαγεία του έναν ιδιότυπο ρεαλισμό. Οι ηθοποιοί τραγουδούσαν ζωντανά στα γυρίσματα, ακόμα και σε σκηνές που έπρεπε να τρέχουν στη βροχή. Αλλά αυτό είναι το σινεμά του Καράξ: ξέφρενο, ανεξέλεγκτο και αιχμηρά αληθινό με κάθε κόστος.
