Όλοι γνωρίζαμε πως η διοργάνωση του 2021 θα αποτελούσε μια ξεχωριστή σελίδα στην περιπετειώδη ιστορία του μεγαλύτερου κινηματογραφικού φεστιβάλ, το οποίο πέρσι αναβλήθηκε για πρώτη φορά μετά τον Μάη του ’68 και φέτος διεξήχθη σε ημερομηνίες εκτός Απριλίου ή Μαΐου, έπειτα από 70 ολόκληρα χρόνια, και με όψη εμφανώς αλλαγμένη λόγω όλων των αυστηρών υγειονομικών μέτρων. Το αποτύπωμά του, όμως, θα αποδειχθεί ισχυρότατο, με αιχμή του δόρατος ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πρόγραμμα, αν και η έλλειψη των αμερικανικών παραγωγών εντός κι εκτός διαγωνιστικού προγράμματος ήταν ολοφάνερη. Το «Flag Day» του Σον Πεν απογοήτευσε πλήρως, το χειροποίητο «Red Rocket» του Σον Μπέικερ είναι μια συμπαθητική παραλλαγή του «The Florida Project» και το «The French Dispatch» διαθέτει τη φινέτσα, την κωμική ελαφρότητα και την εικαστική αρτιότητα της φιλμογραφίας του Γουές Άντερσον χωρίς να ρισκάρει την έκπληξη. Οι οικοδεσπότες, από την άλλη, είχαν μια πληθωρική παρουσία, η οποία περιλάμβανε άνισες (το αγγλόφωνο «Bergman Island» της Μία Χάνσεν-Λαβ και το «France» του Μπρουνό Ντιμόν), ενδιαφέρουσες («Tout s’Est Bien Passé» του Φρανσουά Οζόν, «Les Olympiades» του Ζακ Οντιάρ) και τολμηρές σινε-προτάσεις («Annette» του Λεός Καράξ, «Titane» της Ζουλιά Ντικουρνό), οι οποίες ήταν τελικά και οι επιλογές της θαρραλέας κριτικής επιτροπής.
Ο Σπάικ Λι τα θαλάσσωσε στην παρουσίαση των βραβείων, αναγγέλλοντας εξ αρχής τον μεγάλο νικητή, αλλά έκανε το σωστό, διαλέγοντας το ανήσυχο, το αντισυμβατικό και το αναπάντεχο. Απένειμε στον Λεός Καράξ και στο ιδιοσυγκρασιακό του μιούζικαλ το βραβείο Σκηνοθεσίας και χάρισε τον Χρυσό Φοίνικα στο σοκαριστικό «Titane», ένα προκλητικό θεματικά και οπτικά ερωτικό θρίλερ στην παράδοση του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ. Επιθετική σκηνοθεσία, στοιχεία επιστημονικής φαντασίας και μαύρου, σαρκαστικού χιούμορ, ξεδιάντροπο gore και μια πανκ αλληγορία για τα όρια των κοινωνικών ρόλων, του φύλου και της ταυτότητας. Ταυτόχρονα, η 38χρονη Γαλλίδα δημιουργός τού προ πενταετίας «Raw» έγινε μόλις η δεύτερη –μετά την Τζέιν Κάμπιον– σκηνοθέτις η οποία αποσπά την κορυφαία διάκριση στα 74 χρόνια ιστορίας του θεσμού.
Από το μοίρασμα των υπολοίπων βραβείων φαίνεται πως οι αποφάσεις της κριτικής επιτροπής προέκυψαν μέσα από σειρά συμβιβασμών. Το Μεγάλο Βραβείο στο «Ένας Ήρωας» του Ασγκάρ Φαραντί και στο «Compartment No 6» του Γιούχο Κουοσμάνεν συγχαίρει το σινεμά του ορθογραφημένου, ανθρωποκεντρικού σεναρίου (άλλο ένα μάθημα από τον αψεγάδιαστο Φαραντί) και του στέρεου δεσίματος προσωπικού και κοινωνικού δράματος. Πολύ πιο «μικρή» και εύθραυστη, η ταινία του Φινλανδού μοιράζεται πολλά κοινά με το χαμηλότονο «Drive my Car» του Ριουσούκε Χαμαγκούτσι (βραβείο σεναρίου και Διεθνούς Ένωσης Κριτικών), ένα βραδυφλεγές και συγκινητικό οδοιπορικό με θέμα την απώλεια, την πίστη, τη μνήμη και τη σχέση ζωής και τέχνης. Δίκαια τα βραβεία ερμηνείας σε δυο μετρημένες, έντιμες κινηματογραφικές προσπάθειες (οσκαρικού διαμετρήματος αυτή του Κέιλεμπ Λάντρι Τζόουνς στο «Nitram» του Τζάστιν Κερζέλ, δυναμικά εξωστρεφής εκείνη της Ρενάτε Ρέινσβε στο «The Worst Person in the World» του Γιόακιμ Τρίερ), με τον συνολικό απολογισμό να αφήνει στην άκρη δύο εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους φιλμ, τα οποία με διαφορετικές επιτροπές θα μπορούσαν να φύγουν από το φεστιβάλ ακόμα και με τον Φοίνικα: την κομψά μυθιστορηματική, σκοτεινά ρομαντική και μεγαλειωδώς ακαδημαϊκή «Ιστορία της Γυναίκας μου» της Ίλντικο Ενιέντι («Ψυχή και Σώμα») και το εσωστρεφές «Memoria» του Απιτσατπόνγκ Βερασεθάκουλ, πάντα πιστού στο σιωπηλό, τελετουργικών ρυθμών και απόκρυφων ιδεών σινεμά του.
Από τις ταινίες των παραλλήλων προγραμμάτων που ξεχώρισαν ήταν και το animation του Ισραηλινού Άρι Φίλμαν «Where Is Anne Frank», το σκληρά ρεαλιστικό «Ali and Ava» της Κλίο Μπάρναρντ, το εντυπωσιακά σκηνοθετημένο «Evolution» του Κορνέλ Μουντρούτσο και το μουσικό ντοκιμαντέρ του Τοντ Χέινς «The Velvet Underground». Τέλος, ιδιαίτερη μνεία αξίζει στη φετινή επιτυχημένη ελληνική παρουσία, με τους Μανώλη Μαυρή (βραβείο του Canal+ στη μικρού μήκους του «Brutalia, Εργάσιμες Μέρες»), Εύη Καλογηροπούλου (βραβείο του τμήματος L'Atelier της Cinefondation για το σχέδιο παραγωγής «Cora»), ενώ το ελληνικής συμπαραγωγής «Feathers» του Ομάρ Ελ Ζοχάιρι απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της «Εβδομάδας Κριτικής».
Οι νικητές του φεστιβάλ των Καννών 2021:
Χρυσός Φοίνικας: Titane (Ζουλιά Ντικουρνό)
Μεγάλο Βραβείο (εξ ημισείας): «A Hero» (Ασγκάρ Φαραντί) & «Compartment No. 6» (Γιούχο Κουοσμάνεν)
Βραβείο Σκηνοθεσίας: Ανέτ (Λεός Καράξ)
Βραβείο της Επιτροπής (εξ ημισείας): «Ahed's Knee» (Ναντάβ Λαπίντ) & «Memoria» (Απιτσατπόνγκ Βερεσεθακούλ)
Σενάριο: Ριουσούκε Χαμαγκούτσι («Drive My Car»)
Αντρικός Ρόλος: Κέιλεμπ Λάντρι Τζόουνς («Nitram»)
Γυναικείος Ρόλος: Ρενάτε Ρέινσβε («The Worst Person in the World»)
Τιμητικός Χρυσός Φοίνικας: Μάρκο Μπελόκιο
Χρυσός Φοίνικας Μικρού Μήκους: All the Crows in the World (Τανγκ Γι)
Ειδικό Βραβείο Ταινίας Μικρού Μήκους: August Sky (Τζάσμιν Τενούτσι)
Χρυσή Κάμερα: Murina (Αντονέτα Αλαμάτ)
Βραβείο τμήματος «Ένα Κάποιο Βλέμμα»: Unclenching the Fists (Kira Kovalenko)
Βραβείο τμήματος «Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών»: A Chiara (Τζον Καρπινιάνο)
Βραβείο τμήματος «Εβδομάδα Κριτικής»: Feathers (Ομάρ Ελ Ζοχάιρι)
Βραβείο FIPRESCI (Διαγωνιστικό πρόγραμμα): Drive My Car (Ριουσούκε Χαμαγκούτσι)
Queer Χρυσός Φοίνικας: The Divide
Ευχαριστούμε την Aegean Airlines για τη βοήθεια πραγματοποίησης του ταξιδιού στις Κάνες.
