Υπήρξε μια δεκαπενταετία, από τους «Ευρωπαίους» (1979) έως και τα «Απομεινάρια Μιας Μέρας» (1993), όπου το δίδυμο Ισμαήλ Μέρτσαντ και Τζέιμς Άιβορι, ως παραγωγός και σκηνοθέτης, αντίστοιχα, γύρισε 11 ταινίες, εκ των οποίων οι δέκα βασίζονται σε λογοτεχνικά έργα και οι εννέα υπογράφονται σεναριακά από τη Ρουθ Πρόουερ Τζαμπβάλα. Πρόκειται για την ωριμότερη καλλιτεχνικά περίοδο του σπουδαίου δημιουργικού τρίο, το οποίο διασκεύασε επιτυχώς για τη μεγάλη οθόνη τρία μυθιστορήματα του Βρετανού λογοτέχνη Έντουαρντ Μόργκαν Φόρστερ («Το πέρασμα στην Ινδία»).
Έτσι, μετά το «Δωμάτιο με Θέα» (1985) και το «Μορίς» (1987), η πένα της Τζαμπβάλα και η κάμερα του Άιβορι μας μεταφέρουν στη Βρετανία του 1910, όταν η αριστοκράτισσα Ρουθ Γουίλκοξ γίνεται φίλη με την πνευματώδη Μάργκαρετ Σλέγκελ, γυναίκα της αστικής τάξης. Αποφασίζει να της κληροδοτήσει ένα παλιό αρχοντικό της, το Χάουαρντς Εντ, αλλά οι δικοί της καταστρέφουν τη χειρόγραφη διαθήκη. Λίγο αργότερα, η Μάργκαρετ γνωρίζεται με τον χήρο Χένρι Γουίλκοξ και τον ερωτεύεται.
Στο Χάουαρντς Εντ θα συναντηθούν οι μοίρες τριών οικογενειών. Των βικτοριανών καπιταλιστών Γουίλκοξ, των μορφωμένων αστών Σλέγκελ και των προλετάριων Μπαστ. Η ιστορία τους αφορά την αδιαλλαξία των ταξικών διαφορών στην πολιτικοκοινωνική πραγματικότητα της Βρετανίας της εδουαρδιανής περιόδου, την οποία ο Τζέιμς Άιβορι ανατέμνει σε βάθος, χορογραφώντας με θαυμαστή ακρίβεια προκατειλημμένες συμπεριφορές, απωθημένες επιθυμίες και αμφίθυμες προθέσεις. Ανάμεσά τους και τον καταδικασμένο να συντριβεί από το κοινωνικό πρωτόκολλο ανθρωπισμό των αδελφών Σλέγκελ, παγιδευμένων ανάμεσα σε δύο αντίπαλες ιστορικές, πολιτικές και ταξικές αλήθειες.
Ο Άιβορι πλημμυρίζει «αληθινή ζωή» τα ψυχρά βρετανικά αρχοντικά και τα ατσαλάκωτα κοστούμια εποχής, κάνοντας και την παραμικρή λεπτομέρεια πιστότητας (από τα σκηνικά και τα κοστούμια ως τις τοποθεσίες και τις ερμηνείες) να μοιάζει αυθεντική με τον πιο αβίαστο τρόπο. Ταυτόχρονα, η άνεση με την οποία η ταινία αλλάζει εστίαση από το ανθρώπινο και ψυχολογικό πεδίο στο ιστορικό και κοινωνικό αντίστοιχο, και πάλι πίσω, είναι απαράμιλλη. Έτσι, πίσω από την αντιπαράθεση δύο εποχών (η βικτοριανή αντίληψη και ο νέος αιώνας) και τριών τάξεων αναδεικνύεται η αιώνια κι απέλπιδα προσπάθεια των ανθρώπων να διαβούν τις κάθε λογής διαχωριστικές γραμμές, όπως αντανακλάται στη σχέση της εξωστρεφούς, καλοσυνάτης Μάργκαρετ και του ψυχρού, απόμακρου Χένρι. Ένα μοτίβο στο οποίο θα θριαμβεύσουν ερμηνευτικά οι Έμα Τόμσον και Άντονι Χόπκινς, επαναλαμβάνοντάς το συγκλονιστικά ένα χρόνο αργότερα στα «Απομεινάρια Μιας Μέρας».
Μια από τις υποδειγματικότερες κινηματογραφικές διασκευές κλασικού μυθιστορήματος, βραβευμένη με τρία Όσκαρ (σεναρίου, πρώτου γυναικείου ρόλου για την Έμα Τόμσον, σκηνικών) από εννιά συνολικά υποψηφιότητες και με το Ειδικό Βραβείο των 45 χρόνων του Φεστιβάλ Κανών.
Σκηνοθεσία: Τζέιμς Άιβορι. Πρωταγωνιστούν: Άντονι Χόπκινς, Έμα Τόμσον, Βανέσα Ρεντγκρέιβ, Έλενα Μπόναμ Κάρτερ, Προυνέλα Σκέιλς. Μ. Βρετανία, Ιαπωνία. 1992. Διάρκεια: 142΄. Διανομή: BIBLIOTHEQUE.
Περισσότερες πληροφορίες
Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ
Στην Αγγλία του 1910 η αριστοκράτισσα Ρουθ Γουίλκοξ γίνεται φίλη με την πνευματώδη Μάργκαρετ Σλέγκελ, γυναίκα της αστικής τάξης. Αποφασίζει να της κληροδοτήσει ένα παλιό αρχοντικό της, το Χάουαρντς Εντ, αλλά οι δικοί της καταστρέφουν τη διαθήκη. Λίγο αργότερα η Μάργκαρετ γνωρίζεται με τον χήρο Χένρι Γουίλκοξ και τον ερωτεύεται.
