Την άνοιξη του 2020, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης έγινε η πρώτη μεγάλη διοργάνωση της χώρας που κλήθηκε να ανταποκριθεί στην πρόκληση της πανδημίας. Τότε οι ιθύνοντες πήραν την καλά υπολογισμένη απόφαση της προσωρινής αναβολής και έπειτα της προβολής του προγράμματος online, σε μια περίοδο που μια τέτοια κίνηση ήταν ακόμα πρωτοφανής. Κάτι παραπάνω από ένα χρόνο μετά, σινεφίλ και επαγγελματίες του κινηματογράφου είναι έτοιμοι να συναντηθούν ξανά στις αίθουσες και τους δρόμους της Θεσσαλονίκης, για μια πολυαναμενόμενη επανένωση σε ένα φεστιβάλ που φέτος φέρνει σειρά καινοτομιών. Εκτός του ότι το ταξίδι μας γίνεται καλοκαίρι, αυτήν τη φορά κλείνουμε εισιτήρια για θερινά σινεμά, εννέα στο σύνολό τους, δύο εκ των οποίων, οι John Cassavetes Open Air και Stavros Tornes Open Air, στήνονται στην προβλήτα Α' του ατμοσφαιρικού λιμανιού της πόλης. Ο αριθμός των ταινιών τεκμηρίωσης που θα προβληθούν στη μεγάλη οθόνη ξεπερνά τις 90, ενώ πάνω από 140 θα είναι διαθέσιμες στην ψηφιακή πλατφόρμα (online.filmfestival.gr) για όλους τους κατοίκους της Ελλάδας. Κυριολεκτικά, και του λιμανιού και του σαλονιού το φεστιβάλ φέτος…
Simply the best
Την έναρξη του φεστιβάλ κηρύσσει το παραγωγής HBO ντοκιμαντέρ «Τίνα» (Νταν Λίντσεϊ, Τι Τζέι Μάρτιν), το οποίο φιλοτεχνεί το πορτρέτο της μυθικής τραγουδίστριας Τίνα Τέρνερ από τις πρώτες επιτυχίες της στα 60s και την κακοποιητική σχέση με τον σύντροφο και καλλιτεχνικό παρτενέρ της Άικ Τέρνερ μέχρι το ανεπανάληπτο comeback της δεκαετίας του '80 και τις μέρες μας. Το βλέμμα όλων, βέβαια, στρέφεται στα φιλμ που συμμετέχουν στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα, διεκδικώντας τις δάφνες του θεσμού, και κινηματογραφούν επίκαιρες θεματικές. To «Γουχάν Γουχάν» (Γιούνγκ Τσανγκ) μας εισάγει στα άδυτα της κινεζικής πόλης που έγινε γνωστή σε όλο τον πλανήτη με το ξέσπασμα της πανδημίας. Ο σκηνοθέτης φτιάχνει ένα κολάζ εμπειριών διαφορετικών κατοίκων της πόλης, θέλοντας να τονίσει πόσο σημαντική ήταν η ενότητα για την επιβίωσή τους. Από την άλλη, το μεξικανικό «Λουτσαδόρας» (Πάολα Κάλβο, Πάτρικ Τζάσιμ) μας συστήνει τρεις παλαίστριες της Σιουδάδ Χιουάρες, όπου τα ποσοστά γυναικοκτονιών βρίσκονται στα ύψη. Η μαχητική τριάδα οικειοποιείται τις τελετουργίες που συνοδεύουν την παραδοσιακή μεξικανική αντίληψη περί μάτσο ανδρισμού, με στόχο να ανατρέψει συμβάσεις και να αλλάξει την εικόνα των γυναικών στο Μεξικό εντός και εκτός ρινγκ.
Όσον αφορά, τώρα, τα ελληνικά ντοκιμαντέρ του διεθνούς διαγωνιστικού τμήματος, έχουμε σημειώσει με διπλή υπογράμμιση τις «Μέρες και Νύχτες της Δήμητρας Κ.», την νέα ταινία της πολύπειρης Εύας Στεφανή. Η δημιουργός συνομιλεί σε διάστημα δώδεκα ετών με τη Δήμητρα, σεξεργάτρια και πρόεδρο του σωματείου Ατόμων Εργαζομένων στο Σεξ Ελλάδας, γύρω από τα στερεότυπα της σεξουαλικής επιθυμίας, τις ατομικές ελευθερίες και τα τοπία των πόλεων που αλλάζουν τελεσίδικα. Η Ανζελίκ Κουρούνη επιστρέφει με το άτυπο σίκουελ «Χρυσή Αυγή: Υπόθεση Όλων Μας», στο οποίο, με αφετηρία την ιστορική καταδίκη της ναζιστικής συμμορίας τον Οκτώβριο, ερευνά το κατά πόσο ο φασισμός έπαψε να απειλεί τη δημοκρατία αλλά και τη δυνατότητα θωράκισής της στο μέλλον. Με τη σειρά του, ο Χρήστος Μπάρμπας επιχειρεί στο «Μέσα από το Τζάμι, Τρεις Πράξεις» μια ενδοσκοπική καταγραφή του προληπτικού εγκλεισμού του σε γηροκομείο της Αθήνας κατά τη διάρκεια του πρώτου λοκντάουν, κάτι που συνέβη τότε για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν προσπερνάμε, τέλος, το πολυαναμενόμενο ντοκιμαντέρ του Έντγκαρ Ράιτ για το θρυλικό συγκρότημα Sparks με τίτλο «The Sparks Brothers».
Με το βλέμμα στον Δημήτρη Εϊπίδη
Η απώλεια τον περασμένο Ιανουάριο του Δημήτρη Εϊπίδη, εμβληματικής προσωπικότητας για την ιστορία του φεστιβάλ γενικότερα και της διοργάνωσης για τα ντοκιμαντέρ ειδικότερα, δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη τη διεξαγωγή του θεσμού. Έτσι, προς τιμήν του, το μεγάλο βραβείο του τμήματος Newcomers, το οποίο εκείνος ξεκίνησε, μετονομάζεται σε Χρυσός Αλέξανδρος Newcomers «Δημήτρης Εϊπίδης». Παράλληλα, ετοιμάστηκε για εκείνον μια ειδική δίγλωσση έκδοση 232 σελίδων, η οποία ανατρέχει στο όραμα και την επαγγελματική πορεία του, φιλοξενώντας επίσης κείμενα γνωστών προσωπικοτήτων του παγκόσμιου σινεμά και συνεργατών του, όπως ο Μπέλα Ταρ, η Σάρα Ντράιβερ και ο Τζαφάρ Παναχί.
