Ακόμα κι όσοι μένουν ασυγκίνητοι απέναντι στο θεαματικότατο, μα εγκεφαλικό κινηματογραφικό σύμπαν του Κρίστοφερ Νόλαν οφείλουν να παραδεχτούν πως ο Βρετανός δημιουργός των «Memento», «Inception», «Δουνκέρκη» και αναγεννητής του μύθου του «Μπάτμαν» είναι από τους ευφυέστερους σύγχρονους σεναριογράφους «μεγάλης κλίμακας». Το ανθρώπινο άγγιγμά του είναι όμως πάντα ψυχρό κι αποστασιοποιημένο, η εμμονή του να αποδεικνύεται κάθε φορά εξυπνότερος από το θεατή τον παρασύρει σε αυτάρεσκα λαβυρινθώδεις πλοκές («The Prestige»), ενώ οι πολιτικοκοινωνικές του αλληγορίες είναι συχνά ρηχές και συγκεχυμένες («Ο Σκοτεινός Ιππότης Επιστρέφει»).
Το «Tenet» δεν μπορεί να απαλλαγεί απ’ όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, έχοντας επιπλέον έντονη την αίσθηση του déjà vu: ένας (ανώνυμος μέχρι τέλους) πράκτορας της CIA αναλαμβάνει ανεπίσημα και με άκρα μυστικότητα μια μυστηριώδη αποστολή. Μετά την ανεύρεση μιας σειράς αντικειμένων τα οποία μπορεί να ταξιδεύουν αντίθετα στο χρόνο, όπως μια σφαίρα που «επιστρέφει» στην κάννη του όπλου που μόλις εκπυρσοκρότησε, οι μυστικές υπηρεσίες υποπτεύονται πως μια εφεύρεση από το μέλλον απειλεί ολόκληρη την ανθρώπινη ύπαρξη. Έχοντας μόνο ως στοιχείο τη λέξη Tenet, ο ήρωάς μας ξεκινά μια αναζήτηση στα τυφλά ανά την υφήλιο σε συνεργασία με έναν ακόμα πράκτορα, η οποία θα τον οδηγήσει σε έναν Ρώσο ολιγάρχη, διεθνή έμπορο όπλων.
Όλα θυμίζουν το «Inception», με τους καλούς και τους κακούς να πηγαινοέρχονται αντί ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα, μπροστά και πίσω στο χρόνο. Η δικαιολογία είναι όμως εδώ εντελώς προσχηματική, βασισμένη σε ψευδοεπιστημονικά τρικ και τσιτάτα, για τα οποία ο Νόλαν δηλώνει –πονηρά όσο και ευθαρσώς– μέσω μιας επιστήμονος που προσπαθώντας να εξηγεί το τι συμβαίνει, καταλήγει: «μην προσπαθήσεις να καταλάβεις». Μετά από πολλαπλές θεάσεις της ταινίας, τα nerds του διαδικτύου μπορεί βέβαια να βγάλουν άκρη μέσα από το ιλιγγιώδες χωροχρονικό μπέρδεμα το οποίο ακολουθεί, εντοπίζοντας τα αμέτρητα σεναριακά trivia-οδηγούς που εξαφανίζονται κάτω από τον φρενήρη αφηγηματικό ρυθμό, τις απανωτές ανατροπές και τα ατέλειωτα πηγαινέλα.
Ως περιπετειώδης κινηματογραφική κατασκευή το «Tenet» είναι αναμφίβολα χορταστικό και κατά στιγμές θεαματικότατο. Αλλά η οπτική και σεναριακή πρωτοτυπία του «Inception» στέκεται μίλια μακριά, το βασικό concept του έχει σαφώς μεγαλύτερο ενδιαφέρον (η σχέση ονείρου και ψευδαίσθησης/εξαπάτησης), ενώ ακόμα και η «φυτεμένη» ερωτική ιστορία του είναι πειστικότερη μπροστά στη σχέση του γραφικά σαδιστή Αντρέι Σάτορ με την παγιδευμένη μαζί του, ως αφοσιωμένη, μητέρα-σύζυγό του. Μια σχέση που πάνω της στηρίζεται το μέλλον της ανθρωπότητας, αλλά όπως κι όλες οι υπόλοιπες ιδέες της πλοκής χρησιμεύουν απλώς ως διηγηματικά πατήματα στον «ταχυδακτυλουργό» Νόλαν για μια φαντασμαγορική, μα ανούσια, σοβαροφανή σινε-σπαζοκεφαλιά από την οποία δεν λείπουν οι φιλοσοφικοί αφορισμοί και η οικολογική παραβολή.
ΗΠΑ, Μ. Βρετανία. 2020. Διάρκεια: 150΄. Διανομή: TANWEER.
Περισσότερες πληροφορίες
Tenet
Ένας πράκτορας της CIA αναλαμβάνει μια άκρως μυστική αποστολή για να σώσει τον κόσμο από τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Γνωρίζει όμως μόνον ότι η απειλή έχει να κάνει με τη λέξη Tenet και την «αντιστροφή του χρόνου».
