Ο Σπύρος Χρυσικόπουλος είναι ένας υπεραθλητής με την κυριολεκτική σημασία της λέξης: τον Αύγουστο του 2017 κολύμπησε 104 χιλιόμετρα σε 34 ώρες, ολοκληρώνοντας με επιτυχία τον τετραπλό διάπλου του Τορωναίου Κόλπου, και τον Οκτώβριο του 2018 αποφάσισε να διανύσει μια απόσταση 140 χιλιομέτρων από τη Ρόδο στο Καστελόριζο. Η Δήμητρα Μπαμπαδήμα βρέθηκε δίπλα του καταγράφοντας αυτό το ασύλληπτο εγχείρημα με την κάμερά της, με το εντυπωσιακό αποτέλεσμα να αποτυπώνεται στο ντοκιμαντέρ «Άκρα». Η σκηνοθέτιδα απάντησε στις ερωτήσεις μας προσπαθώντας να μας περιγράψει πώς είναι να κινηματογραφείς έναν άθλο...
Πώς γνωριστήκατε με τον Σπύρο Χρυσικόπουλο;
Με τον Σπύρο γνωριστήκαμε στο πλαίσιο συνέντευξης για ένα site, ένα μήνα πριν το πρώτο μεγάλο κολυμβητικό του εγχείρημα, που αφορούσε τον τετραπλό διάπλου του Τορωναίου Κόλπου. Η ιδέα του μου κίνησε το ενδιαφέρον και σκέφτηκα πως αντί απλώς να κινηματογραφήσουμε κάποια από τις προπονήσεις του, θα ήταν καλύτερο να γυρίσουμε ένα ντοκιμαντέρ γύρω από την προσπάθειά του, έτσι ώστε να εμπνευστεί περισσότερος κόσμος και να αποκτήσει κίνητρο. Κάπως έτσι προέκυψε η πρώτη μας κινηματογραφική συνεργασία, με τίτλο «H20: 2 Parts Heart, 1 Part Obsession», την οποία μπορείτε να δείτε ελεύθερα στο διαδίκτυο.
Με δεδομένη την τόλμη και την αποφασιστικότητα του αθλητή, εξίσου ανατριχιαστικός είναι ο τρόπος με τον οποίον κινηματογραφείς την προσπάθειά του ενώ βρίσκεσαι πάνω στο σκάφος. Πώς προετοιμαστήκατε για το γύρισμα;
Με βοήθησε το γεγονός πως έχω εκπαιδευτεί αρκετά πάνω στην καταγραφή αθλητικών εγχειρημάτων από την αρχή της επαγγελματικής μου πορείας. Νομίζω πως για να έχεις το επιθυμητό αποτέλεσμα είναι απαραίτητο τα μέλη της ομάδας σου να εμπιστεύονται το ένα το άλλο, και έχουν μάθει να δουλεύουν κάτω από πίεση και δύσκολες συνθήκες. Όσον αφορά την καταγραφή ενός αθλητικού εγχειρήματος όπως αυτό του Σπύρου Χρυσικόπουλου, όσο καλό κι αν είναι το «σχέδιο δράσης» σου, πρέπει να είσαι προετοιμασμένος για οτιδήποτε συμβεί που μπορεί να ανατρέψει το σχέδιο σου. Στο σκάφος συνοδείας είχα μαζί μου δύο πολύ ικανούς οπερατέρ κι έναν εξαιρετικό φωτογράφο. Εδώ θα ήθελα ειλικρινά να ευχαριστήσω κάθε μέλος της ομάδας μου, γιατί οι ταινίες είναι -και πρέπει να είναι- συλλογική δουλειά.
Πώς προέκυψε η ιδέα για τη έμμεση σύνδεση του Χρυσικόπουλου με τον Αλέξανδρο Ζυγούρη; Φορτίζει ακόμα περισσότερο το διακύβευμα της προσπάθειας στη θάλασσα.
Μπορεί τα «Άκρα» να είναι κατά βάση ένα αθλητικό ντοκιμαντέρ, όμως ένιωθα την ανάγκη να μεταφέρω με κάποιο τρόπο τις σκέψεις που μου δημιουργούσε όλη αυτή η προσπάθεια του Σπύρου, και οι οποίες με ενέπνευσαν από την πρώτη στιγμή που τον γνώρισα. Ήθελα ο θεατής να αφήσει την αθλητική διάσταση της προσπάθειας και να δει αυτά που είδα κι εγώ. Να εντοπίσει παρακολουθώντας έναν άνθρωπο που αγωνίζεται, τους δικούς του φόβους και ενδοιασμούς για «αγώνες» που θέλησε να κάνει, έκανε, πέτυχε ή απέτυχε.
Ο Σπύρος και ο Αλέξανδρος, ένας αθλητής κι ένας καλλιτέχνης, μπορεί φαινομενικά να είναι αρκετά διαφορετικοί, όμως βρήκα κοινά στοιχεία στον τρόπο ζωής και σκέψης τους. Δύο εκ διαμέτρου διαφορετικοί άνθρωποι απομονωμένοι και αφοσιωμένοι στο όραμα τους. Ο Αλέξανδρος Ζυγούρης, προέκυψε μετά από προσωπική έρευνα. Στο ντοκιμαντέρ έχει το ρόλο της εσωτερικής φωνής του αθλητή, του δημιουργού, του θεατή. Είναι μία αφηρημένη έννοια. Ας τον τοποθετήσει ο καθένας στο ρόλο που η φαντασία του ορίζει.
Ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα που κερδίζει το ντοκιμαντέρ, είναι ο εύστοχος τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεσαι την «ήττα» του Χρυσικόπουλου. Πόσο δύσκολο ήταν να βρεις τη σωστή ισορροπία ώστε να έρθει στην επιφάνεια η ουσία του εγχειρήματος;
Έχω αποτύχει αρκετές φορές ως αθλήτρια και παράλληλα έχω ζήσει μικρές και μεγάλες αποτυχίες αθλητών ως σκηνοθέτις. Έχω βάλει στο μικροσκόπιο την ψυχολογία ενός ανθρώπου που βλέπει την προσπάθεια χρόνων να πέφτει στο κενό. Αυτό που δεν αντιλαμβάνεται κανείς όταν μπαίνει στη φούσκα της αποτυχίας, είναι πως μπορεί η δική του Ιθάκη να είναι ακριβώς αυτή η αποτυχία. Χρειάζεται χρόνος για τον απολογισμό του ταξιδιού. Η ουσία του συγκεκριμένου εγχειρήματος για μένα ήταν ξεκάθαρη από την αρχή. Αφηγηματικά είχα σχέδιο Α και σχέδιο Β. Το θέμα και μήνυμα της ταινίας θα ήταν ίδιο και στις δύο περιπτώσεις, με διαφορετικά σκηνοθετικά ευρήματα. Για εμένα και τα δύο σχέδια αφορούσαν την επιτυχία του εγχειρήματος είτε ο τερματισμός γινόταν στο Καστελλόριζο είτε όχι.
Παρά τις ραγδαίες εξελίξεις κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, κατασκευάζεις μια άρτια δομημένη αφήγηση, χωρίς να χάνεται ίχνος έντασης. Έχεις μια συγκεκριμένη σκηνοθεσία στο μυαλό σου πριν το γύρισμα ή τη διαμορφώνεις στο μοντάζ;
Η σκαλέτα, η σεναριακή και σκηνοθετική προσέγγιση ενός ντοκιμαντέρ λειτουργεί περίπου όπως το σενάριο μίας ταινίας μυθοπλασίας. Για μένα είναι απαραίτητο να υπάρχει. Από εκεί και έπειτα, γνώριζα καλά τους χαρακτήρες και τους συμβολισμούς που ήθελα να κινηματογραφήσω, και πως το εγχείρημα θα είχε δύο διαφορετικές εκβάσεις. Σε κάθε περίπτωση ήξερα ακριβώς τη ραχοκοκαλιά της ταινίας που ήθελα να φτιάξω. Το επόμενο κομμάτι ήταν η εξιστόρηση της «περιπέτειας» από τους ανθρώπους που την έζησαν με στόχο να γίνει βίωμα και του θεατή. Αν πιστεύετε πως η αφήγηση είναι άρτια δομημένη, τότε χαίρομαι πολύ.
Τι ήταν εκείνο που σου άφησε τη μεγαλύτερη εντύπωση μετά από αυτήν την εμπειρία;
Η υπερπροσπάθεια ενός ανθρώπου να πραγματοποιήσει το όνειρό του παρά τους κακούς οιωνούς, και οι σχέσεις που δημιουργήθηκαν μεταξύ ανθρώπων οι οποίοι μέχρι χθες ήταν άγνωστοι, αλλά ενώθηκαν για έναν κοινό στόχο. Αυτά είναι πράγματα που με συγκίνησαν και με συγκινούν. Η προσωπικότητα του γλύπτη, επίσης, και η γνωριμία μαζί του που πλέον έχει εξελιχθεί σε φιλία, είναι σίγουρα κάτι για το οποίο είμαι ευγνώμων.
Εάν ο Χρυσικόπουλος ξαναεπιχείρησει αυτόν τον άθλο, θα είσαι δίπλα του με την κάμερα να τον κινηματογραφήσεις;
Με την πορεία του Σπύρου και τον ίδιο τον αθλητή έχω δεθεί κατά κάποιον τρόπο. Αν μου το ζητούσε ο ίδιος και το επέτρεπαν οι συνθήκες, θα τον στήριζα ξανά δίχως δεύτερη σκέψη.
