Η μεγαλύτερη γιορτή του ντοκιμαντέρ σηκώνει αυλαία (1-10/3) και το «α» δεν θα μπορούσε να λείπει... Ξεψαχνίσαμε το πρόγραμμα της 21ης διοργάνωσης κι εντοπίσαμε τις ταινίες που δεν πρέπει να χάσουν οι σινεφίλ κι εκείνες που έχουν έντονο ελληνικό ενδιαφέρον.
Το ιστορικό φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης που αποθεώνει τις ταινίες τεκμηρίωσης μπαίνει σε νέα δεκαετία, γεμάτο όρεξη, εμπνευσμένες προσθήκες και δυναμική παρουσία των ελληνικών παραγωγών για ακόμη μία χρονιά. Στο πλούσιο πρόγραμμά του, που ξεπερνά τις 170 ταινίες, το φεστιβάλ έχει φροντίσει να καλύψει μια ευρεία γκάμα θεματικών, η οποία αγγίζει επίκαιρα πολιτικά και περιβαλλοντικά ζητήματα μέχρι άγνωστες ιστορίες του σινεμά και της μουσικής. Σχεδιάσαμε, λοιπόν, έναν άτυπο οδηγό για τους θεατές που θέλουν να πάρουν μια καλή γεύση από αυτό, χωρίς να χάσουν κανένα must-see του προγράμματός του.
O Λέοναρντ Κοέν και το διαγωνιστικό «μη μου άπτου»
Η γενική διευθύντρια του φεστιβάλ Ελίζ Ζαλαντό και ο καλλιτεχνικός διευθυντής Ορέστης Ανδρεαδάκης επέλεξαν για την έναρξη ένα τρυφερό ντοκιμαντέρ που θα κάνει πολλές καρδιές να σκιρτήσουν. Ο λόγος για το «Μαριάν & Λέοναρντ: Λόγια Αγάπης» του έμπειρου Νικ Μπρούμφιλντ, ο οποίος ανατρέχει στην ερωτική σχέση του τραγουδοποιού με τη μούσα του Μαριάν Ιλέν, όταν οι δυο τους ζούσαν στην Ύδρα τη δεκαετία του ’60. Σας θυμίζουμε πως για εκείνη είχε γράψει δύο από τα διασημότερα κομμάτια του, τα «So long Marianne» και «Bird on the wire»...
Όπως γίνεται ήδη από την πρώτη χρονιά του Ορέστη Ανδρεαδάκη στη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή, το φεστιβάλ διατρέχει μια κοινή θεματική. Αυτήν τη φορά ο γενικός τίτλος είναι «Μη μου άπτου», η φράση δηλαδή που είπε ο Ιησούς στη Μαρία Μαγδαληνή όταν εκείνη επιχείρησε να τον πλησιάσει μετά την ανάσταση. Οι διαφορετικές ερμηνείες της φράσης αποδίδονται μέσα από τα δέκα ντοκιμαντέρ του τμήματος, από τα οποία ξεχωρίζουμε το «Lemebel» (Χοάνα Ρεπόσι Γκαριμπάλντι). Πρόκειται για το σινε-πορτρέτο του Χιλιανού πρωτοποριακού εικαστικού Πέδρο Λεμεμπέλ, ο οποίος προκάλεσε το δικτατορικό καθεστώς του Πινοσέτ στα ’80s και θεωρείται εμβληματική φιγούρα του queer κινήματος της Νότιας Αμερικής. Δεν προσπερνάμε όμως και τις δύο ελληνικές συμμετοχές, την «Αμυγδαλιά» της Χριστίνας Φοίβη και τα «Απολιθώματα» του Πάνου Αρβανιτάκη.
«Πλατφόρμα» στο ελληνικό ντοκιμαντέρ
Αυτό είναι το όνομα του νέου τμήματος του φεστιβάλ, το οποίο μαζί με το Από την οθόνη στην Οθόνη αποτελούν μετενσάρκωση του Ελληνικού Πανοράματος. Στα δύο αυτά προγράμματα, λοιπόν, συγκεντρώνονται 50 μεγάλου και 31 μικρού μήκους εγχώριες παραγωγές, που προέκυψαν από καταθέσεις-ρεκόρ 132 συμμετοχών. Εδώ συνυπάρχουν διακεκριμένοι κινηματογραφιστές, όπως ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος («Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η Μεσοχώρα») και ο Παναγιώτης Ευαγγελίδης («Ίρβινγκ Παρκ») με νεότερους όπως η Δήμητρα Μπαμπαδήμα. Η ταλαντούχα δημιουργός υπογράφει το «Άκρα», ένα φιλόδοξο ντοκιμαντέρ που καδράρει την περίπτωση του υπεραθλητή Σπύρου Χρυσικόπουλου, καθώς επιχειρεί να πραγματοποιήσει κολυμπώντας το διάπλου Ρόδου-Καστελόριζου, μια απόσταση 140 χλμ.! Ακόμη προτείνουμε ανεπιφύλακτα το ντοκιμαντέρ της Μαριάννας Οικονόμου «Όταν ο Βάγκνερ Συνάντησε τις Ντομάτες», το οποίο έκλεψε τις εντυπώσεις στο πρόσφατο Φεστιβάλ Βερολίνου.
Με ιδιαίτερη ανυπομονησία περιμένουμε να δούμε μια σειρά ντοκιμαντέρ που στρέφουν το βλέμμα τους στην ελληνική μουσική μυθολογία. Ανάμεσά τους το «Όσον Ζης Φαίνου» του Ιρλανδού Πολ Ντουέιν, ο οποίος φέρνει σε πρώτο πλάνο τη μοναδική ιστορία του Κρίστοφερ Κινγκ, του βραβευμένου με Γκράμι παραγωγού που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη διατήρηση της ηπειρώτικης παραδοσιακής μουσικής. Από την άλλη, σε μοντέρνους ρυθμούς κινείται το «Music For Ordinary Life Machines» του Νίκου Χαντζή, το οποίο δανείζεται τον τίτλο του από τον αριστουργηματικό δίσκο των Regressverbot κι εξερευνά την ταυτόχρονη πρόσφατη εμφάνιση ελληνικών συγκροτημάτων που λατρεύουν τα σινθεσάιζερ. Τώρα, αν κι εσείς είχατε κολλήσει με τη μελωδία του «Run this town» των Jay-Z και Rihanna, ήρθε η ώρα να μάθετε την αδιανόητη ιστορία πίσω από το τραγούδι, το οποίο χρωστά την επιτυχία του σε ένα συγκρότημα από τα αθηναϊκά δυτικά προάστια. Ο λόγος για τα «4 Επίπεδα της Ύπαρξης» που μιλούν για την απίστευτη μουσική τους περιπέτεια στην κάμερα της Ηλιάνας Δανέζη.
Οσκαρική carte blanche
Το φεστιβάλ παραδίδει «λευκή επιταγή» στον Λούι Ψυχογιό, τον ντοκιμαντερίστα που συγκλόνισε το παγκόσμιο κοινό με το ανατριχιαστικό «Ο Όρμος». Μαζί με την ειδική προβολή του σοκαριστικού ντοκιμαντέρ για τη βάναυση κακοποίηση των δελφινιών στην Ιαπωνία και τον τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο στον Ψυχογιό για την προσφορά του στο σινεμά, ο σκηνοθέτης επιλέγει και παρουσιάζει εννιά αγαπημένα του ντοκιμαντέρ. Ανάμεσά τους βρίσκεται το τραγικά επίκαιρο για την Ελλάδα «The Human Element» (Μάθιου Τέστα), όπου υπογραμμίζεται ο τρόπος με τον οποίο ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, απαιτούν δράση προστασίας του περιβάλλοντος.
Ντοκιμαντέρ με θαρραλέους ήρωες
Η αύρα των Όσκαρ δεν περιορίζεται στον Ψυχογιό, αλλά εντοπίζεται και στο «Free Solo» (Τζίμι Τσιν και Ελίζαμπεθ Τσάι Βασαρέλι), το οποίο μόλις κέρδισε το χρυσό αγαλματίδιο. Εδώ συστηνόμαστε στον άφοβο Άλεξ Χόνολντ, ο οποίος έγινε ο πρώτος άνθρωπος που αναρριχήθηκε στον ύψους 3.000 ποδιών λόφο Γιοσέμιτι στις ΗΠΑ χωρίς εξοπλισμό ασφάλειας. Αν αυτό το θέμα δεν σας κόβει την ανάσα, τότε δοκιμάστε το «Σογιαλισμός» των Στέφανο Λιμπέρτι κι Ενρίκο Παρέντι, όπου αποκαλύπτεται η αποτρόπαια πραγματικότητα πίσω από την πολυεθνική βιομηχανία παραγωγής χοιρινού κρέατος και θα σας κάνει να σκεφτείτε σοβαρά τη χορτοφαγία. Τέλος, για πιο... kinky καταστάσεις υπάρχει το «Jonathan Agassi Saved My Life» του Τόμερ Χέιμαν, με ήρωα έναν γκέι πορνοστάρ που ανοίγει την πίσω πόρτα ενός κόσμου αθέατου στο ευρύ κοινό. Ό,τι κι αν επιλέξετε να δείτε στο φετινό φεστιβάλ, θα φύγετε σίγουρα με αξέχαστες αναμνήσεις από τη Θεσσαλονίκη...
