Όταν μια κινηματογραφική διοργάνωση έχει το μέγεθος ενός φεστιβάλ σαν της Θεσσαλονίκης, υπάρχουν τρεις συνήθεις τρόποι να το παρακολούθησει κανείς: κυκλώνει από νωρίς στο πρόγραμμά του must-see, κυνηγά τις ταινίες που δε θα έχει ευκαιρία να ξαναδεί ή παρακολουθεί τις επιλογές ενός από τα τμήματα του φεστιβάλ.
Στα πέντε χρόνια που έρχομαι στη Θεσσαλονίκη συνήθως ακολουθούσα μια μίξη των δύο πρώτων τρόπων, φέτος όμως αποφάσισα να δώσω έμφαση στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα, εκείνο που αφήνει το αποτύπωμα του φεστιβάλ και από το οποίο προκύπτουν τα βραβεία στο τέλος. Όπως και πέρσι, οι ταινίες που στελεχώνουν το διαγωνιστικό επιλέχθηκαν με βάση μια κοινή θεματική, με την ιστορία της «Ρωμαϊκής Ευσπλαχνίας» αυτήν τη φορά να αποτελεί την έμπνευση. Ήμουν λοιπόν περίεργος να δω πώς η περίπτωση μιας γυναίκας που φυλακίστηκε γιατί θήλασε τον καταδικασμένο σε θάνατο από ασιτία πατέρα της, ενσωματώνεται στις αφηγήσεις τους.
Δε χρειάστηκε πολύς χρόνος για να το καταλάβω. Η Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου στην ταινία «Η Δουλειά της» (Νίκος Λαμπό) ενσαρκώνει μία νοικοκυρά κοντά στα 40 με δύο παιδιά, η οποία βιώνει μια καθυστερημένη απελευθέρωση όταν βρεθεί να συντηρεί μόνη την οικογένεια εξαιτίας της ανεργίας του άντρα της (Δημήτρης Ήμελλος). Η εξαιρετική ερμηνεία της Τριανταφυλλίδου δίνει έμφαση στα διαδοχικά σοκ που της προκαλεί η πρωτόγνωρη ανεξαρτησία της, καθώς αλλάζουν ριζικά οι αντιλήψεις και ο χαρακτήρας της, ενώ αναδεικνύει την φαινομενικά απλή ψυχοσύνθεση της ηρωίδας. Με σαφείς αναφορές στο σινεμά του κοινωνικού ρεαλισμού, η «Δουλειά...» υπενθυμίζει πώς ποτέ δεν είναι αργά για μια μικρή επανάσταση.
Όπως συμβαίνει και στην ταινία «Σοφία» της πρωτοεμφανιζόμενης Μεριέμ Μπενμ’Μπαρέκ-Αλοίσι από το Μαρόκο. Η νεαρή ηρωίδα επιλέγει έναν παράδοξο και αναπάντεχο τρόπο να πάρει την ζωή στα χέρια της, σε μια χώρα όπου οι σεξουαλικές σχέσεις μεταξύ ετεροφυλόφιλων που δεν είναι παντρεμένοι, τιμωρούνται με φυλάκιση έως και ένα χρόνο. Η Μπενμ’Μπαρέκ καταφέρνει με αφηγηματική οικονομία και συγκροτημένη σκηνοθεσία να συνθέσει το πορτραίτο του σύγχρονου Μαρόκο, χωρίς να πάρει την κάμερα πάνω από την πρωταγωνίστρια Μάχα Αλεμί, και να μην εκτροχιάσει μια ιστορία που περιλαμβάνει ένα ανεπιθύμητο μωρό, ένα βιασμό και τις βαθιές ταξικές διαφορές των ηρώων.
Εκτός διεθνούς διαγωνιστικού τώρα, αποκαλυπτική ήταν η ερμηνεία της Στέλλας Φυρογένη στην «Παύση» της Τώνιας Μισιαλή. Στο ρόλο μιας μεσήλικης γυναίκας η οποία βρίσκεται εγκλωβισμένη σε έναν καταπιεστικό γάμο, η Φυρογένη καταφέρνει να συγκινήσει αβίαστα με το χαμηλότονο παίξιμό της που μεταδίδει τρομερή ένταση. Ο χαρακτήρας της καλείται να ξεπεράσει τους ψυχολογικούς φραγμούς οι οποίοι την εγκλωβίζουν σε ένα φαύλο κύκλο ψυχολογικής βίας, ένα δείγμα σύνδρομου της Στοκχόλμης στην ουσία, το οποίο για να σπάσει θα την οδηγήσει σε οριακό σημείο. Η εύστοχη σκηνοθεσία της Μισιαλή μεταδίδει τα έντονα συναισθήματα της ταινίας, με την διάχυτη μελαγχολία και οργή να οδηγούνται σε ένα λυτρωτικό τέλος.
Σε εντελώς άλλο κλίμα, την παράσταση έκλεψε η ασύγκριτη Ιζαμπέλ Αντζανί, η οποία κρατά ένα χαρακτηριστικό ρόλο στη νέα ταινία του Ρομέν Γαβρά, «Ο Κόσμος σου Ανήκει», όπου υποδύεται την παρεμβατική και ανεξέλεγκτη μητέρα ενός αποτυχημένου γκάνγκστερ. Μιλώντας για αυτό με τον Γαβρά, μού εκμυστηρεύτηκε πως δεν περίμενε με τίποτα να δεχθεί το ρόλο, καθώς τα τελευταία χρόνια η Αντζανί είναι τρομερά επιλεκτική με τις ταινίες όπου εμφανίζεται. Παρόλα αυτά, έριξε τρομερή δουλειά στο γύρισμα και είχε πολλές ιδέες που εκτόξευσαν το ρόλο, όπως θα διαπιστώσετε και εσείς όταν κυκλοφορήσει η ταινία στις αίθουσες...
Τέλος, οι άνθρωποι του φεστιβάλ μας επιφύλαξαν μια ιδιαίτερη ξενάγηση σήμερα το πρωί (9/11) στην Αποθήκη Γ’, όπου φιλοξενείται το τμήμα της Αγοράς. Ο πρεσβευτής του τμήματος Φοίβος Δεληβοριάς, αφού μας αποκάλυψε ότι παρακολουθεί τρεις ταινίες τη μέρα και έχει γενικώς «αρρώστια» με το σινεμά, μίλησε για τις δράσεις της Αγοράς οι οποίες φέρνουν τις ταινίες του μέλλοντος ένα βήμα πιο κοντά προς την πραγματοποίησή τους.
