Tην 21η Ιουλίου 1969, την ημέρα που ο αστροναύτης Νιλ Άρμστρονγκ έκανε «ένα μεγάλο άλμα για την ανθρωπότητα» στην επιφάνεια της Σελήνης, οι τηλεοπτικοί δέκτες ανά τον κόσμο μετέδιδαν το κατόρθωμα με το οποίο ο άνθρωπος κατέρριπτε ακόμη ένα σύνορο. Πίσω στη Γη όμως η ηρωική αποστολή αποτέλεσε επίσης κομμάτι μιας ευρύτερης πολιτικής στρατηγικής των Αμερικανών, η οποία έχει δύο σκοπούς: από τη μία να βάλει τέλος στην ψυχροπολεμική μάχη ενάντια στους Σοβιετικούς «για την κατάκτηση του Διαστήματος» και από την άλλη να αποπροσανατολίσει την έντονα δυσαρεστημένη κοινή γνώμη από τον καταστροφικό πόλεμο του Βιετνάμ.
Την χρυσή τομή ανάμεσα στη μαγεία της πρώτης βόλτας στο φεγγάρι, τον προσωπικό μόχθο των αστροναυτών να φτάσουν εκεί και τις πολιτικές διαστάσεις της οδύσσειάς τους βρίσκει ο οσκαρικός Ντάμιεν Σαζέλ στο «Ο Πρώτος Άνθρωπος».
Ποιος είναι πραγματικά ο Νιλ Άρμστρονγκ;
Μόλις στα 33 του, ο σκηνοθέτης των «Guy and Madeline on a Park Bench» (2009), «Χωρίς Μέτρο» (2014) και «La La Land» (2016) σκαρφίζεται χαρακτήρες ονειροπόλους, αποφασισμένους να πετύχουν όσα έχουν φανταστεί με κάθε κόστος. Είτε μιλάμε για έναν τζαζ ντράμερ είτε για μια φέρελπι ηθοποιό, οι ήρωες του Σαζέλ εργάζονται σε εμμονικό βαθμό για να γίνουν οι καλύτεροι σε αυτό που αγαπούν. Ακόμη και αν αυτό σημαίνει πως μπορεί να αποξενώσουν τους πάντες γύρω τους.
Ο σκηνοθέτης εντόπισε αυτά τα στοιχεία στον χαρακτήρα του Άρμστρονγκ διαβάζοντας την ομότιτλη βιογραφία του αστροναύτη διά χειρός Τζέιμς Χάνσεν. Έτσι, χωρίς να προσπερνά στην ταινία το τεταμένο ιστορικό πλαίσιο, αποφάσισε να επικεντρωθεί στα χρόνια που άλλαξαν τα πάντα στη ζωή του, την περίοδο που κλήθηκε να προετοιμαστεί για έναν άθλο.
Για τον ρόλο του Άρμστρονγκ επιλέχτηκε ο Ράιαν Γκόσλινγκ, πρωταγωνιστής του «La La Land», ένας μεθοδικός ηθοποιός με χάρισμα που δίνει πολλές συναισθηματικές διαστάσεις στην ερμηνεία του. Ο 38χρονος Καναδός ενσαρκώνει τον αστροναύτη από την εποχή που ήταν ένας απλός δοκιμαστής αεροσκαφών το 1961 μέχρι την ημερομηνία-ορόσημο. Καθώς ο Σαζέλ πιστεύει πως σημασία έχει το ταξίδι και όχι ο προορισμός, αποκαλύπτει τα ψυχολογικά εμπόδια που κλήθηκε να ξεπεράσει ο Άρμστρονγκ ώστε να παραμείνει πνευματικά ισορροπημένος κι επικεντρωμένος στο στόχο του. Κάτι που δεν θα είχε καταφέρει αν δεν υπήρχε μαζί του η σύζυγός του Τζάνετ, την οποία υποδύεται εξαιρετικά η Κλερ Φόι.
Ισχύς εν τη ενώσει
Ο τρόπος με τον οποίο ο Σαζέλ απεικονίζει τη σχέση του αντρόγυνου αποτελεί το αφανές ατού της ταινίας. Ο σκηνοθέτης σκιαγραφεί εις βάθος τον χαρακτήρα της Τζάνετ, ενώ αντιμετωπίζει τα ψυχολογικά της βάρη ισάξια με εκείνα του Νιλ. Διότι η Τζάνετ καλείται να φέρει εις πέρας την ανατροφή των δύο παιδιών τους, να διαχειριστεί το άγχος πως ένα ατύχημα μπορεί να του στερήσει τη ζωή αλλά και να βάλει τον σύζυγό της στη θέση του όταν αποφεύγει τα καθήκοντά του ως πατέρα. Δουλεύουν μαζί γι’ αυτό τα καταφέρνουν μέχρι τέλους.
Η ανάγκη για ενότητα διατρέχει τον «Πρώτο Άνθρωπο» και απηχεί την πόλωση που βιώνουν οι Αμερικανοί από τη στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε τα προεδρικά ηνία. Ο διχασμός επανεμφανίστηκε με αφορμή την ταινία, την οποία ο πρώην επιχειρηματίας σχολίασε αρνητικά, διότι δεν απεικόνισε ως όφειλε την τοποθέτηση της αμερικανικής σημαίας στην επιφάνεια της Σελήνης.
Ο Σαζέλ όμως δεν αντιλαμβάνεται την άφιξη στο φεγγάρι ως ένα αποκλειστικά αμερικανικό κατόρθωμα. Τον ιντριγκάρει περισσότερο το σοκ της ανατριχιαστικής στιγμής που ο αστροναύτης συνειδητοποιεί τη θνητότητα και το μικρό μέγεθος του ανθρώπου αντικρίζοντας τη Γη από τη Σελήνη. Γι’ αυτό καταγράφει τις ψυχολογικές προκλήσεις και τις εύθραυστες στιγμές του αστροναύτη Άρμστρονγκ, αντί να τον απεικονίζει ως μάτσο «space cowboy». Πατριωτισμός φυσικά και υπάρχει στην ταινία, ο Σαζέλ όμως τον εντάσσει διακριτικά στη στρωτή του αφήγηση, η οποία «εκρήγνυται» μόνο τη στιγμή της εκτόξευσης...
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Πρώτος Άνθρωπος
Συγκλονισμένος από το θάνατο της δίχρονης κόρης του, ο πιλότος Νιλ Άρμστρονγκ αναζητά κίνητρο και κατατάσσεται στην NASA, η οποία το 1962 ανακοινώνει το διαστημικό της πρόγραμμα Gemini.
