Ο Έλληνας σκηνοθέτης μιλάει για το μαγευτικό ντοκιμαντέρ του πάνω στον Ζακ Μαγιόλ, τον αθλητή που έσπασε κάθε ρεκόρ στην ελεύθερη κατάδυση κι ενέπνευσε τον Λικ Μπεσόν για το «Απέραντο Γαλάζιο».
Το επιστέγασμα της στάσης ζωής του Ζακ Μαγιόλ ήταν η πνευματική ενοποίηση με τη φύση και η αποφυγή οποιασδήποτε μορφής αθλητικού ανταγωνισμού. Πόσο κοντά είμαστε στο να συμβεί αυτό;
Πέρα από τη σημαντική συμβολή του Ζακ Μαγιόλ στην αγάπη του ανθρώπου για τη θάλασσα, αυτό που τον κάνει σημαντικότερο από άλλους δύτες της γενιάς του είναι ο τρόπος που κατάφερε να συνδέσει το σώμα με τον νου. Μελετώντας τις ανατολικές φιλοσοφίες του Ζεν και της γιόγκα, ταυτόχρονα με τη δυτική ιατρική και τα πειράματα στο σώμα του, ανέδειξε τη συμβολή της αυτοσυγκέντρωσης και της ηρεμίας του νου σαν τον σημαντικότερο παράγοντα στην ελεύθερη κατάδυση. Ενώ υπήρξε ανταγωνιστικός σε επίπεδο αθλήματος, εντούτοις, η μεγάλη του αγάπη για το υγρό στοιχείο του επέτρεψε να γνωρίσει στις επόμενες γενιές τη σημασία του να αγαπάς τη θάλασσα και όχι μόνο το άθλημα. Μόνο έτσι πίστευε ο Μαγιόλ, πως μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει βαθύτερα.
Η εσωτερική ισορροπία ήταν προτεραιότητά του, όμως στο τέλος φάνηκε να έχασε κατά μία έννοια τον εαυτό του…
Ένα από τα σημαντικά θέματα που θέλησα να αναδείξω στην ταινία είναι η πάλη του σώματος με την ψυχή. Και αυτό συνέβη γιατί η ζωή του Ζακ Μαγιόλ υπήρξε κατεξοχήν πεδίο μάχης αυτών των κυρίαρχων δεδομένων με τα οποία γεννιέται ο άνθρωπος. Ο Μαγιόλ είχε μεγάλο εγώ, λάτρευε το γυναικείο φύλο και είχε ιδιαίτερη σχέση με τα υλικά αγαθά. Όμως, αφιέρωσε τη ζωή του σε ένα και μόνο στόχο: μέσα από την παθιασμένη αγάπη για τη θάλασσα να την γνωρίσει όσο καλύτερα γίνεται και να φτάσει στο μεγαλύτερο βάθος που θα μπορούσε. Αυτή η μονομανία είναι που καθόρισε την πορεία του στη ζωή. Στο «Απέραντο Γαλάζιο» ο ήρωας φεύγει στο τέλος της ταινίας με τα δελφίνια και χάνεται στα βάθη της θάλασσας. Το φινάλε αυτό μοιάζει προφητικό όταν δει κανείς πως εξελίχθηκε η ζωή του Μαγιόλ μετά το φιλμ του Λικ Μπεσόν. Ήταν ένας πολύ μοναχικός άνθρωπος. Το βάθος της θάλασσας του έδινε την προστασία που ζητούσε από τον «επάνω» κόσμο. Και όπως είπε και ο ίδιος στον Μπεσόν στη διάρκεια των γυρισμάτων, «το δύσκολο δεν είναι να καταδυθείς αλλά να βρεις έναν καλό λόγο να ανέβεις πάλι στην επιφάνεια».
Έπειτα από την προσεκτική καταγραφή ενός τόσο ξεχωριστού χαρακτήρα ποια είναι η προσωπική σας εντύπωση για αυτόν;
Στη διάρκεια των 15 περίπου μηνών που κράτησε η διαδικασία του γυρίσματος, η άποψη μου για τον Μαγιόλ άλλαζε. Όταν ανέλαβα την ταινία είχα στην αρχή έναν αδιόρατο θαυμασμό κυρίως επειδή καταλάβαινα τη σπουδαιότητα του ανθρώπου και τη συμβολή του στον τρόπο που βλέπουμε τη θάλασσα και τα πλάσματα που ζουν σε αυτή. Κάπου στη μέση, που είχα μιλήσει πια με αρκετούς από τους προσωπικούς φίλους γνωστούς και συνεργάτες του, είχα πιστέψει πως ήταν ένας πολύ δύσκολος άνθρωπος και με απασχολούσε αποκλειστικά πώς θα καταφέρω να τον παρουσιάσω χωρίς να τον κρίνω. Μετά από το τελικό ταξίδι που κάναμε στην Ιαπωνία κατάλαβα μέσα από το σεβασμό που τρέφουν μέχρι σήμερα οι Ιάπωνες γι’ αυτόν, αλλά και για αυτό που πίστευε ο Μαγιόλ με πάθος, πως σαν όλους είχε και αυτός πολλές πλευρές και πως αυτό σημαίνει να βυθίζεσαι στην προσωπικότητα του άλλου και να γνωρίζεις όλες τις πλευρές του. Στο τελικό μοντάζ η ζυγαριά έβαλε τα πράγματα στην αναλογία που θεώρησα ενδιαφέρουσα για την αφήγηση της ταινίας.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσατε με το ντοκιμαντέρ;
Το να δώσω στο θεατή την αίσθηση ότι παρακολουθεί μία ταινία μυθοπλασίας. Επίσης, το να καταφέρω να συνεργαστώ με έξι διαφορετικούς παραγωγούς από εντελώς διαφορετικές χώρες και να κρατήσω το προσωπικό μου όραμα για την ταινία όσο πιστότερο γινόταν σε αυτό που είχα από την αρχή στο μυαλό μου. Και σίγουρα να μην χαθώ στα πολύ διαφορετικά σε συνθήκες και απαιτήσεις γυρίσματα που έπρεπε να γίνουν σε πολλές χώρες του πλανήτη.
Το έχει παρακολουθήσει η οικογένειά του και αν ναι, τι εντύπωση τους έκανε;
Η ταινία θα κάνει πρεμιέρα στην Αμερική στο Μαϊάμι στις 16 Μαρτίου. Εκεί για πρώτη φορά θα παρακολουθήσει την ταινία η κόρη του Ζακ Μαγιόλ, Ντότι. Ένας εξαιρετικά ευαίσθητος άνθρωπος, η κόρη του χαρίζει στην ταινία μοναδικές μαρτυρίες για την περιπέτεια του να έχεις μία τόσο χαρισματική προσωπικότητα για πατέρα. Χωρίς την παρουσία της η ταινία δεν θα ήταν η ίδια. Έχει διαβάσει το τελικό σενάριο και το έχει εγκρίνει. Όσο για το γιο του, Ζαν Ζακ Μαγιόλ, είναι αυτός που διατηρεί το μοναδικό σπίτι που απέκτησε ποτέ ο Μαγιόλ στην Έλμπα της Ιταλίας και με τον οποίο είχαμε μία καλή συνεργασία. Δεν έχει δει ούτε αυτός ακόμα την ταινία.
Υπάρχει κάποιο άλλο πρόσωπο που θα θέλατε να κινηματογραφήσετε;
Είναι πολύ διαφορετικό να κάνεις ταινία για κάποιον που δεν είναι πια στη ζωή από κάποιον που είναι ζωντανός. Ο Ζακ Μαγιόλ δεν υπάρχει για να του μιλήσω και να τον κοιτάξω στα μάτια και να καταλάβω το δεύτερο επίπεδο. Υπό μία έννοια κατασκεύασα μία άποψη για τη ζωή του. Υπάρχουν πολλές ταινίες που μπορεί να κάνει ένας δημιουργός πάνω σε ένα θέμα. Εγώ διάλεξα αυτή για προσωπικούς μου λόγους. Άρα, πιστεύω πως ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα τους όλοι οι σπουδαίοι άνθρωποι έχουν μία ταινία που περιμένει να γυριστεί για αυτούς. Με ενδιαφέρει, επίσης, να κινηματογραφώ ανθρώπους άγνωστους σαν να ήταν κάτι πολύ σπουδαίο. Να βρίσκω σε κάθε έναν αυτό που τον κάνει συναρπαστικό για το θεατή. Με γοητεύει ολοένα και περισσότερο το στοιχείο της μυθοπλασίας στις ταινίες ντοκιμαντέρ και όχι απλά η καταγραφή μέσα από την “αόρατη” παρακολούθηση της κάμερας. Μυθοπλασία δεν εννοώ κάτι φτιαχτό. Εννοώ την έννοια της δραματουργίας. Υπάρχει σε κάθε ζωή το στοιχείο αυτό και κάθε ιστορία με συναρπάζει όταν μπορώ να βρω τα κλειδιά που την κάνουν ξεχωριστή.
Περισσότερες πληροφορίες
Dolphin Man
Η ζωή του θρυλικού πρωταθλητή ελεύθερης κατάδυσης Ζακ Μαγιόλ, ο οποίος ενέπνευσε τον Λικ Μπεσόν στο «Απέραντο Γαλάζιο».
