Χρυσός Φοίνικας στις Κάνες για μια ξεκαρδιστικά πικρή και κινηματογραφικά πρωτότυπη σάτιρα της σύγχρονης τέχνης, της πολιτικής ορθότητας και της ευνομούμενης βορειοευρωπαϊκής κοινωνίας.
Στην πλατεία μπροστά από το σουηδικό Πρώην Βασιλικό Μουσείο ένα συνεργείο απομακρύνει άγαρμπα το άγαλμα ενός έφιππου μονάρχη και τον αποκεφαλίζει! Στη βάση του πρόκειται να σχεδιαστεί ένα τετράγωνο, μέρος ενός καλλιτεχνικού project το οποίο... Σταθείτε όμως για μια στιγμή. Από πότε έπαψε η Σουηδία να είναι βασιλευομένη δημοκρατία;
Η καινούργια ταινία του Ρούμπεν Έστλουντ δεν είναι ένα ρεαλιστικό δράμα όπως η προηγούμενή του, η υποψήφια για ξενόγλωσση Χρυσή Σφαίρα «Ανωτέρα Βία», αλλά μια sui generis σινεφίλ σάτιρα που επεκτείνει την προβληματική του 43χρονου δημιουργού πάνω στη διαρκή αντιπαράθεση ανθρώπινου ενστίκτου και κοινωνικών κανόνων. Το «Τετράγωνο», το installation το οποίο έχει στήσει στην ταινία ο Κρίστιαν, ο επιμελητής του μουσείου, θέτει αρχικά το ερώτημα στον επισκέπτη αν εμπιστεύεται τους ανθρώπους. Όσοι απαντούν καταφατικά ακολουθούν μια διαδρομή, κατά τη διάρκεια της οποίας τους ζητείται να αφήσουν σε έναν άδειο χώρο πορτοφόλι, κινητό και ό,τι άλλο κουβαλούν μαζί τους και να προχωρήσουν. Πόσοι θα το κάνουν πρόθυμα;
Αναζητώντας την απάντηση, ο Κρίστιαν, ένας ήρεμος, καλλιεργημένος και φιλελεύθερος άνθρωπος, θα πρέπει να δώσει πρώτα τις δικές του. Ένα πρωί θα πέσει θύμα μιας θεατρικά στημένης ληστείας και θα χάσει το πορτοφόλι και το κινητό του. Αγχωμένος με τα εγκαίνια του «Τετραγώνου» που πλησιάζουν, τις προσωπικές υποχρεώσεις και τα ερωτικά μπερδέματά του, θα αρχίσει να αναζητά τον κάτοχο του πολύτιμου κινητού του παρασυρόμενος σε ένα στρόβιλο συμπτώσεων και απρόβλεπτων αντιδράσεων που θα δοκιμάσουν τις ανθρωπιστικά ορθές αξίες του. Μαζί τους θα δοκιμαστούν και αυτές ενός ολόκληρου πολιτικού αλλά και πολιτισμικού συστήματος, το οποίο αδυνατεί (όπως κι οποιοδήποτε άλλο;) να συμβιβάσει το κοινωνικό συμβόλαιο με την ατομική ηθική.
Αριστούχος μαθητής των Ρόι Άντερσον, Λαρς φον Τρίερ και... Ζακ Τατί, ο Έστλουντ διασκεδάζει με τον αφηγηματικά παράδοξο τρόπο με τον οποίο στήνει τις αυτόνομες σεκάνς-βινιέτες του, στην καρδιά των εικόνων του όμως κουβαλά την υπαρξιακά απεγνωσμένη οπτική των Καρλ Ντράγερ και Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Με υποδειγματική σεναριακή ακρίβεια, ενορχηστρώνει σκηνές που εμπλέκουν εύστοχα τις προσωπικές (η ανεπανάληπτα ξεκαρδιστική αντιπαράθεση για το χρησιμοποιημένο προφυλακτικό) με τις συλλογικές ανασφάλειες (η περφόρμανς στα εγκαίνια) και τα πλέον αναγνωρίσιμα σύμβολα του υποδειγματικού βορειοευρωπαϊκού modus vivendi με αυτοκαταστροφικές σκηνές καθημερινής τρέλας.
Από το στόχαστρό του δεν ξεφεύγουν ούτε τα mass media, η μοντέρνα τέχνη, οι δημοκρατικές διαδικασίες (πώς μπορούν αυτές να εφαρμοστούν στην καλλιτεχνική λογική;), ακόμη και τα θύματα του συστήματος, όπως ο «αχάριστος» ζητιάνος, σε μια θαρραλέα αυτοσαρκαστική κωμωδία που, μακριά από κάθε art σοβαροφάνεια, αποτέλεσε τη μεγάλη έκπληξη του τελευταίου Φεστιβάλ Κανών, όπου και τιμήθηκε δίκαια με τον Χρυσό Φοίνικα.
Σουηδία, Γερμανία. 2017. Διάρκεια: 142΄. Διανομή: FEELGOOD ENT.
Περισσότερες πληροφορίες
Το Τετράγωνο
Ο Κρίστιαν, εικαστικός επιμελητής σε κορυφαίο σουηδικό μουσείο σύγχρονης τέχνης, προετοιμάζεται για τα εγκαίνια του φιλόδοξου project «Το τετράγωνο». Η κλοπή του πορτοφολιού και του κινητού του όμως θα τον παρασύρουν σε ένα στρόβιλο αναπάντεχων αντιδράσεων με ανεξέλεγκτες συνέπειες.
