Με το σκανδιναβικό σινεμά να κυριαρχεί στα βραβεία και το ελληνικό να προβληματίζει για ακόμα μια φορά, το 58ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε με οργανωτική επιτυχία και μια ενδιαφέρουσα πρόταση για μια καθαρή σινεφίλ ταυτότητα.
Προχωρώντας ένα βήμα μπροστά από τη χαμηλών τόνων επανεκκίνηση που επιχείρησε πέρσι με τη διευθυντική του αλλαγή (Ελίζ Ζαλαντό και Ορέστης Ανδρεαδάκης αντικατέστησαν τον Δημήτρη Εϊπίδη), το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έδωσε φέτος βάρος στο ελληνικό σινεμά, προβάλλοντας 26 συνολικά ταινίες του, και προσπάθησε να αναδείξει ένα θεματικό πλαίσιο («Το ρίζωμα» της Σιμόν Βέιλ) βάση του οποίου πλοηγήθηκε η επιλογή των ταινιών.
Το διαγωνιστικό πρόγραμμα διαμορφώθηκε προσπαθώντας να ανιχνεύσει τις ιδέες της Γαλλίδας φιλοσόφου στο σύγχρονο σινεμά, με την καταλυτική παρουσία δυο σκανδιναβικών ταινιών να ξεχωρίζουν και να αποσπούν τελικά τα κυριότερα βραβεία: τον Χρυσό Αλέξανδρο και το βραβείο αντρικής ερμηνείας τα σουηδικά «Κοράκια» του Γιένς Ασούρ, ένα εικαστικά συναρπαστικό χρονικό ενηλικίωσης, τον Χάλκινο Αλέξανδρο σκηνοθεσίας και ειδική μνεία για τον ήχο το εκκεντρικό αφηγηματικά «Winter Brothers» του Ισλανδού Χλίνουρ Πάλμασον. Διαβάστε την πλήρη λίστα εδώ.
Η χειμαρρώδης παρουσία στην πόλη του Σουηδού θριαμβευτή των Κανών Ρούμπεν Έστλουντ («Το Τετράγωνο»), με αφιέρωμα στο έργο του, αλλά και η περσινή επιλογή τεσσάρων σκανδιναβικών ταινιών στο διαγωνιστικό πρόγραμμα δείχνει πως το φεστιβάλ παρακολουθεί από κοντά τις ανήσυχες κινηματογραφικές εξελίξεις στον ευρωπαϊκό βορρά, από τον οποίο προήλθε και η Ίλντικο Ενιέντι. Η Ουγγαρέζα νικήτρια της Χρυσής Άρκτου του Βερολίνου με το τραχύ, μα ρομαντικό «Η Ψυχή και το Σώμα», η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα φιλμογραφία της οποίας παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ.
Από την Άιντα Λουπίνο στην Εικονική Πραγματικότητα
Η φετινή διοργάνωση μπορεί να μην συμπεριελάμβανε κάποιο μεγάλο, κεντρικό αφιέρωμα, κέρδισε όμως τις εντυπώσεις με τις μίνι ρετροσπεκτίβες στους Άιντα Λουπίνο και Αρμάν Γκατί (αποκάλυψη οι «Έγκλειστοί» του), είδε τις αίθουσές του γεμάτες σε πάμπολλες, ακόμα και ελάχιστα διαφημισμένες ταινίες (η αμερικανική παρουσία ήταν έντονη στους «Ανοιχτούς Ορίζοντες») και εγκαινίασε το διαγωνιστικό τμήμα Virtual Reality, στο οποίο βραβεύτηκε το 12λεπτο «Αναίμακτα» («Bloodless») της Νοτιοκορεάτισσας Τζίνα Κιμ. Άνοιξε και έκλεισε με δυο λιτές, σεμνές τελετές, ενώ στο ενδιάμεσο έφερε στο προσκήνιο το πολύπαθο ελληνικό σινεμά, η συνολική εικόνα του οποίου δεν ήταν, για ακόμα μια φορά, ιδιαίτερα ενθαρρυντική.
Οι Αλέξανδρος Αβρανάς («Love me Not») και Ελίνα Ψύκου («Ο Γιός της Σοφίας») δίχασαν με τις ενδιαφέρουσες, αλλά προβληματικές δραματικές αλληγορίες τους, ενώ το πρωτότυπο animation «The Ox» του Γιώργου Νικόπουλου και ο άκρως στιλιζαρισμένος «Μεγάλος Ανατολικός» των αδελφών Ιωνά προορίζονται για αυστηρά φεστιβαλική κατανάλωση. Τα «Do it Yourself» του Δημήτρη Τσιλιφώνη και «Too Much Info Clouding Over my Head» του Βασίλη Χριστοφιλάκη είναι (απλά) δυο χαριτωμένες ασκήσεις ύφους, οπότε εκτός από το ντοκιμαντέρ του Λευτέρη Χαρίτου «Dolphin Man», η μόνη ταινία μυθοπλασίας που κατέθεσε μια στιβαρή και σχετικά πλήρη κινηματογραφική πρόταση ήταν το ελληνοδανέζικο «Αγκάθι» («Thorn») του Γαβριήλ Τζάφκα. Ένα ατμοσφαιρικό, αν και υπερβολικά λιτό σεναριακά δράμα πάνω στην πίστη, την ανασφάλεια και τη φθορά των ανθρωπίνων σχέσεων από έναν ιδιαίτερα ταλαντούχο Έλληνα της διασποράς.
«Who is fucking Greek cinema?»
Χαρακτηριστικό της απουσίας μιας ολοκληρωμένης ταινίας με προσωπικότητα είναι το ότι, όπως ακριβώς και πέρσι, κάθε σωματείο ή επιτροπή που απέμεινε σχετικό βραβείο κατέληξε και σε δική του, διαφορετική επιλογή. Η Διεθνής Ομοσπονδία Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI) και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου προτίμησαν το ασπρόμαυρο «Too Much Info Clouding Over my Head», το Βραβείο Νεότητας κατέληξε στη μετρημένη και άτολμη «Πολυξένη», η ΕΡΤ διάλεξε το «Αγκάθι», το Κοινό ψήφισε τις ερασιτεχνικές «Ιστορίες Χωρίς Χρόνο» του Βασίλη Ραΐση και η Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου ότι πιο άκυρο, το αδέξιο «Ρόζμαρι» του Κύπριου Άδωνη Φλωρίδη. Προσέξετε τώρα: εκτός από την «Πολυξένη», όλες οι άλλες ταινίες θα μπορούσαν να αποτελούν μια από τις τρεις ελληνικές συμμετοχές στο διεθνές διαγωνιστικό πρόγραμμα, το φεστιβάλ όμως επέλεξε το «Γιο της Σοφίας», το «The Ox» και την «Επιφάνεια των Πραγμάτων»!
Σε αυτήν την πολύχρωμη μα αμήχανη και χωρίς δυναμισμό συνολική εικόνα, η στάση των επίσημων θεσμών και της κρατικής πολιτικής κάνει το μέλλον ακόμη πιο δυσοίωνο. Η συνέντευξη Τύπου την οποία παρέθεσαν στο πλαίσιο του φεστιβάλ οι (καινούργιοι) υπεύθυνοι της ΕΡΤ δεν ξεκαθάρισε πολλά πράγματα γύρω από τις αλλαγές στην επιτροπή του 1,5%, η υπουργός Πολιτισμού δεν εμφανίστηκε στην τελετή λήξης και το τοπίο γύρω από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου παραμένει εξαιρετικά θολό. Καθόλου δύσκολο, λοιπόν, να απαντήσετε στην ερώτηση που έθεσαν δημοσίως η Ένωση Σκηνοθετών - Παραγωγών Ελληνικού Κινηματογράφου και η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ «Who is fucking Greek cinema?».
