Είναι σαν Χάνεκε και Λάνθιμος να άλλαξαν θέση. Ο μετρ του κυνισμού και της βιτριολικής σάτιρας υιοθέτησε με το γαλλόφωνο «Χάπι Εντ» μια πιο ανάλαφρη και σαφώς πιο (αυστριακού τύπου) χιουμοριστική προσέγγιση στον τρόπο που χειρίζεται τις βασικές θεματικές του, ενώ ο ιδιοσυγκρασιακός συμπατριώτης μας έκανε ένα ακόμα βήμα προς την ανατριχιαστικά σαρκαστική πλευρά με το «Φόνο Ενός Ιερού Ελαφιού», την πιο «μαύρη» και τολμηρή ως τώρα ταινία του με πρωταγωνιστές τους Κόλιν Φάρελ και Νικόλ Κίντμαν.
Ελεύθερη μεταφορά της τραγωδίας του Ευριπίδη «Ιφιγένεια εν Αυλίδι», το «Ελάφι…» ξεκινά σαν μια ιδιότροπη δραμεντί χαρακτήρων, βασισμένη στην αδιευκρίνιστα φιλική σχέση ενός καρδιοχειρουργού, παντρεμένου με δυο παιδιά, με ένα νεαρό έφηβο. Ο τελευταίος αρχίζει σταδιακά, μα μεθοδικά, να εισβάλλει στη ζωή του γιατρού με ολοένα πιο ανεξέλεγκτες, απρόβλεπτες και τελικά τραγικές επιπτώσεις. Το μεγαλοαστικό modus vivendi ακτινογραφείται και αποδομείται με χανεκικό τρόπο, τα ευρυγώνια πλάνα και η κίνηση των ανθρώπων στο χώρο παραπέμπουν άμεσα στον Στάνλεϊ Κιούμπρικ κι όλα εξελίσσονται βασανιστικά, πολύ βασανιστικά, σε ένα επίπονο ψυχολογικό θρίλερ που, καθώς η σφραγίδα του Λάνθιμου μπαίνει σε κάθε πλάνο με (λίγο παραπάνω;) θόρυβο, υπονομεύει διαρκώς την ορθολογική αφήγηση, την αληθοφάνεια και τον ίδιο του τον κινηματογραφικό εαυτό.
Οι περισσότεροι συνάδελφοι που συνάντησα μετά την προβολή στέκονταν σκεφτικοί και αμήχανοι απέναντι στην ταινία. Το (μικτό από ανθρώπους της αγοράς, απλούς θεατές και κριτικούς) κοινό της προβολής «απάντησε» με ένα δειλό χειροκρότημα και λιγοστά γιούχα. Λογικό, μιας και ο «Αστακός» τα είχε πάει απλώς λίγο καλύτερα. Το σίγουρο είναι πάντως πως το φιλμ, ακόμα κι αν αγνοηθεί στα κυριακάτικα βραβεία, θα προκαλέσει μακρές συζητήσεις και γόνιμες αντιπαραθέσεις, προϊόν ενός ταλαντούχου και θαρραλέου μετρ με στιλ και αυτοπεποίθηση. Κάτι που ισχύει βέβαια και για την περίπτωση του Μίκαελ Χάνεκε, ο πραγματικός αντίπαλος του οποίου είναι μόνον ο εαυτός του. Αυτός ο οποίος έχει υπογράψει μια αξιοζήλευτη σειρά αριστουργημάτων τα οποία κάνουν το «Χάπι Εντ», την ιστορία μιας οικογένειας πλούσιων επιχειρηματιών που ζει στο Καλέ, να μοιάζει σαν μια εύκολη γι’ αυτόν σάτιρα (για έναν πρωτοεμφανιζόμενο, αντίθετα, θα ήταν «το πιο υποσχόμενο ντεμπούτο των τελευταίων χρόνων»). Στεγνός μα και χιουμορίστας, ακριβής, πολυδιάστατος και αδιόρθωτα κυνικός, ο Χάνεκε συνεχίζει να κοιτάζει με σκεπτικισμό το μέλλον και με βαθιά ειλικρίνεια το σάπιο παρελθόν της Γηραιάς Ηπείρου, ακόμα ανήσυχος με το σκηνοθετικό του στιλ, με το οποίο πειραματίζεται ευρηματικά για ακόμα μια φορά.
Χωρίς τους δυο Χρυσούς Φοίνικές του κι όλα τα άλλα μεγάλα βραβεία που έχει αποσπάσει σ’ αυτό το φεστιβάλ, ο πολύς Χάνεκε θα ήταν ένα από τα ισχυρότερα φαβορί των φετινών βραβείων. Προς το παρόν, οι πιθανότεροι διεκδικητές τους παραμένουν το «120 Χτύποι το Λεπτό» του Ρομπέν Καμπιγιό, με το οποίο έχουν ξετρελαθεί οι Γάλλοι κριτικοί, το «Τετράγωνο» του Ρούμπεν Έστλουντ και το «Loveless» του Αντρέι Σβιάγκιντσεφ. Αντίθετα, οι πιθανότητες είναι περιορισμένες τόσο για την καλογραμμένη, διασκεδαστικότατη, αλλά déjà vu κομεντί του Νόα Μπάουμπαχ «The Meyerowitz Stories» όσο και για το χαριτωμένο πορτραίτο του Ζαν – Λικ Γκοντάρ «Le Redoutable» από το δημιουργό του «The Artist» Μισέλ Χαζαναβίσιους. Παραγωγή του Netflix, η πρώτη ταινία μιμείται αρκετά πετυχημένα τις γουντιαλενικές οικογενειακές υστερίες των Νεοϋρκέζων διανοούμενων, δίνοντας στον Άνταμ Σάντλερ την ευκαιρία να ξεχωρίσει μέσα σε στον καλογραμμένο ρόλο ενός αδέξιου loser. Αξιομνημόνευτη ερμηνεία παραδίδει και ο Λουί Γκαρέλ, ως σκηνοθέτης του «Τρελού Πιερό» στη σινεφίλ βιογραφία του Χαζαναβίσιους, η οποία θέλει εσκεμμένα να μείνει στην παιχνιδιάρικη, όχι όμως και επιπόλαιη απαραίτητα, πλευρά της κινηματογραφικής επανάστασης που έφερε ο πατριάρχης της νουβέλ βαγκ. Κάτι που εκτίμησαν εν μέρει οι περισσότεροι συμπατριώτες του κριτικοί, όχι όμως και όλοι οι υπόλοιποι, χαρίζοντάς του στα αστεράκια του Screen International τη χειρότερη (1,5/4) ως τώρα βαθμολογία από τις ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος.
Ευχαριστούμε την Air France για τη βοήθειά της στην πραγματοποίηση του ταξιδιού.
