Χωρίς να είναι πλούσια, η κινηματογραφική βιβλιοπαραγωγή στην Ελλάδα προσπαθεί να καλύψει ένα εύρος που ξεκινά από θεωρητικές προσεγγίσεις και φτάνει ως κλασικά σινε-παραμύθια. Διαλέξαμε μερικές πρόσφατες εκδόσεις ιδανικές για σινεφίλ πασχαλινά αναγνώσματα.
«Ο Κλέφτης της Βαγδάτης» του Γιάννη Φλέσσα (εκδόσεις Αιγόκερως)
Λάτρης των σάουντρακς («Η Μουσική στα 35mm»), του σινεμά («Μαρία Μοντέζ») και των ταξιδιών («Όσα δεν Παίρνει ο Άνεμος»), ο έμπειρος δημοσιογράφος Γιάννης Φλέσσας είναι ένας επιδέξιος αφηγητής. Λατρεύει τις περιπετειώδεις ιστορίες, πραγματικές και φανταστικές, γι’ αυτό τώρα διασκευάζει ελεύθερα το συναρπαστικό «Ο Κλέφτης της Βαγδάτης», εμπνευσμένος από το ομώνυμο, βραβευμένο με τρία Όσκαρ φιλμ του 1940. Γραμμένο με κέφι, ελαφρότητα και σπιρτάδα, το διασκεδαστικό παραμύθι του γενναίου Αχμέτ, του πολυμήχανου Αμπού, της όμορφης Έθνε και του κακού Τζαφάρ διαβάζεται απνευστί, συνοδεύεται από φωτογραφίες της ταινίας και μοιάζει να ξεπηδά κατευθείαν από τις «Χίλιες και Μια Νύχτες» της Χαλιμάς.
«Από τον Πρώιμο στον Σύγχρονο Ελληνικό Κινηματογράφο» σε επιμέλεια Μαρίας Παραδείση και Αφροδίτης Νικολαΐδου (εκδόσεις Gutenberg)
Με υπότιτλο «Ζητήματα μεθοδολογίας, θεωρίας, ιστορίας», η έκδοση αυτή είναι μια απόπειρα διερεύνησης της εγχώριας κινηματογραφικής παραγωγής μέσα από τις τοποθετήσεις 11 θεωρητικών και ακαδημαϊκών που συμμετείχαν στο ομότιτλο σεμινάριο το οποίο διοργάνωσε το Πάντειο πανεπιστήμιο κατά την περίοδο 2013 – 14. Το ενδιαφέρον του εγχειρήματος έγκειται στην ποικιλία των μεθοδολογικών προσεγγίσεων και στο πως η ανθρωπολογική, η πολεοδομική, η ιστοριογραφική, ακόμα και η πολεοδομική ματιά συναντά τον παλιό και τον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο. Κάθε κείμενο συνοδεύεται από σχετική με το θέμα εκτενή ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία.
«Αντρέι Ταρκόφσκι: Ένας Άγιος για Όλες τις Εποχές» σε επιμέλεια της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου (εκδόσεις Vakxikon.gr)
Καθώς τον περσινό Δεκέμβρη συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από το θάνατο του σπουδαίου Ρώσου δημιουργού του «Στάλκερ» και του «Αντρέι Ρουμπλιόφ», η Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου τίμησε τη μνήμη του με μια έκδοση 60 σελίδων που περιλαμβάνει κείμενα διακεκριμένων Ελλήνων κριτικών για τις εφτά ταινίες του, μια εισαγωγική τοποθέτηση του Γάλλου θεωρητικού Μαρσέλ Μαρτέν και την τελευταία μεγάλη συνέντευξη του σκηνοθέτη στους Πολωνούς Γιέρζι Ιλγκ και Λέοναρντ Νόιγκερ τον Μάρτιο του 1985. Ένας φόρος τιμής στον κορυφαίο ίσως ποιητή των εικόνων, ο οποίος επέμενε «σε δύσκολους καιρούς, όπου δημιουργοί τέτοιου προφητικού σθένους τείνουν δια παντός να εξοριστούν σαν οι τρελοί που βάζουνε φωτιά καταμεσής της πόλης. Μα τι νόημα θα έχει, φίλοι, ο κινηματογράφος αν δεν πυρπολεί τις καρδιές των θεατών;»
«Επιθυμίες και Πολιτική: Η Queer Ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου (1924 – 2016)» του Κωνσταντίνου Κυριακού (εκδόσεις Αιγόκερως)
Καθηγητής ιστορίας του θεάτρου και του ελληνικού κινηματογράφου στο πανεπιστήμιο Πατρών, ο Κωνσταντίνος Κυριακός έχει εκδώσει μια σειρά από βιβλία γύρω από τις δυο αυτές τέχνες («Κώστας Βουτσάς», «Η Θεατρική Όψη του Αλέξη Δαμιανού», «Ρώσικο Θέατρο και Ελληνική Σκηνή»), αλλά και τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση («Από τη Σκηνή στην Οθόνη»). Τώρα καταθέτει μια πολυσέλιδη, διεξοδικότατη και καλογραμμένη ανάλυση της σχέσης ομοερωτισμού και ελληνικού σινεμά, ξεκινώντας από την «εποχή της αποσιώπησης και της απόκρυψης» και φτάνοντας ως και «πέρα από τη χλεύη». Τα παραδείγματα και οι ταινίες που αναφέρονται είναι πάμπολλες, η οπτική του συγγραφέα τολμηρή και πολυεπίπεδη, ενώ στο τέλος της έκδοσης υπάρχει αναλυτικότατη ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία, φιλμογραφία (με περισσότερους από 800 τίτλους) και κατάλογος ονομάτων.
«Η Ψυχική Διαταραχή στον Κινηματογράφο» της Νέλλης Διαμαντοπούλου (εκδόσεις Αιγόκερως)
«Αιμοδιψής δολοφόνος ή αφελές «θύμα», επαναστάτης ή νοητικά καθυστερημένος, ταλαντούχος ή αξιολύπητος, ο κινηματογραφικός τρελός διαμορφώνει τις κατεξοχήν στερεοτυπικές δομές στη συλλογική συνείδηση των δυτικών, κυρίως, κοινωνιών. Το αποτέλεσμα; Σύγχυση, στιγματισμός, διακρίσεις, επιδείνωση της νόσου». Η εκπαιδευτικός και ψυχολόγος Νέλλη Διαμαντοπούλου προσεγγίζει την αναπαράσταση της ψυχοπαθολογίας στο μυθοπλαστικό σινεμά μέσα από πολλά κινηματογραφικά παραδείγματα, προσπαθεί να είναι επιστημονικά ακριβής και φωτίζει τόσο το θετικό όσο και τον αρνητικό ρόλο των - χολιγουντιανών κυρίως – ταινιών στην ψυχική υγεία.
«Ντοκιμαντέρ» της Εύας Στεφανή (εκδόσεις Πατάκη)
Μετά το «10 Κείμενα για το Ντοκιμαντέρ» και πάντα στην καλαίσθητη εκδοτική σειρά «Κινηματογραφικές σπουδές», η πανεπιστημιακός και σκηνοθέτης Εύα Στεφανή («Ακρόπολις», «Λουόμενοι») επανέρχεται στο αγαπημένο της κινηματογραφικό είδος με μια εκτεταμένη «εισαγωγή στη μέθοδο του κινηματογράφου της παρατήρησης». Ενός σινεμά που, όπως το πρωτοόρισε ο Κόλιν Γιανγκ, δεν γοητεύεται από την επικαιρότητα, αλλά από τα θέματα μικρής εμβέλειας, τα οποία προσπαθεί να μετατρέψει σε μια οικουμενική ιστορία. Η Στεφανή συντάσσει έναν πρακτικό οδηγό του και «προτείνει ένα τρόπο αντίληψης της πραγματικότητας που είναι πιο κοντά στην τέχνη παρά στην τεκμηρίωση».
«70 Χρόνια Δημιουργίας Ελληνικών Κινουμένων Σχεδίων» (εκδόσεις ΑΣΙΦΑ Ελλάς)
Έχουν περάσει εφτά και πλέον δεκαετίες από το εφτάλεπτο ασπρόμαυρο φιλμάκι «Ο Ντούτσε Αφηγείται…» του σκιτσογράφου Σταμάτη Πολενάκη, το πρώτο animation στην ιστορία του ελληνικού σινεμά. Τώρα, ένα δίγλωσσο λεύκωμα το οποίο επιμελήθηκε η Ελληνική Ένωση Κινουμένων Σχεδίων – ΑΣΙΦΑ Ελλάς και η διαδικτυακή πύλη Greekanimation.com περιγράφει τη διαδρομή του ελληνικού animation από τότε ως και τις μέρες μας, μέσα από 220 σελίδες και 750 φωτογραφίες. Ανάμεσα στους κειμενογράφους διακρίνουμε το θεωρητικό Γιάννη Βασιλειάδη, το σκηνοθέτη Στράτο Στασινό και τον ιστορικό ερευνητή Άγγελο Ρούβα, συνεντεύξεις παραχωρούν οι Ιορδάνης Ανανιάδης, Αλέκος Παπαδάτος, Νίκος Βεργίτσης, Γιώργος Νικολούλιας και Παναγιώτης Ράππας, ενώ υπάρχουν αναφορές σε ρεκόρ, πρωτιές και κάθε λογής στατιστικά.
