Συναντήσαμε στο Ψυχικό τους συντελεστές της φιλόδοξης ελληνοτουρκικής συμπαραγωγής «Η Ρόζα της Σμύρνης» σε σκηνοθεσία Γιώργου Κορδέλλα, λίγο πριν ταξιδέψουν για τη συνέχεια των γυρισμάτων σε Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη και Μυτιλήνη, μιλήσαμε μαζί τους και σας δίνουμε μια πρώτη γεύση από την ατμόσφαιρα του πολυεπίπεδου αυτού ερωτικού δράματος.
H ζέστη ήταν αφόρητη εκείνο το μεσημέρι της Πέμπτης. Ακόμη και στα πλατιά πεζοδρόμια του Ψυχικού ήταν αδύνατο να βρεις το μαγικό τετραγωνικό μέτρο που συνδύαζε σκιά κι αεράκι για να πάρεις μιαν ανάσα. Μπαίνοντας στην οδό Παπαδιαμάντη διέκρινα από μακριά τη συνήθη αναμπουμπούλα των γυρισμάτων... Πλησιάζοντας ακόμη περισσότερο, βρέθηκα μπροστά σε μια έπαυλη ’80s αισθητικής. Λίγες στιγμές αργότερα και μερικά σκαλοπάτια μακρύτερα, θα ξαναζούσα το γλυκό deja vu της αγαπημένης ιεροτελεστίας με τον οξύ ήχο της κλακέτας να ακολουθεί τα προστάγματα «ήχος», «μοτέρ»...
Ποια είναι η «Ρόζα»;
Η συμπαραγωγή των Αργοναυτών, του OTE TV, της Feelgood Entertainment και της τουρκικής εταιρείας Sarmasik Sanatlar με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, που ξεκίνησε πριν από λίγες εβδομάδες γυρίσματα και πρόκειται να κυκλοφορήσει στις αίθουσες τον προσεχή Δεκέμβρη, αναφέρεται στο πώς τα ίχνη του παρελθόντος όχι μόνο δεν σβήνονται, αλλά γεννούν νέες συναρπαστικές μυθολογίες ακόμα και δεκαετίες αργότερα. Αυτά τα ανεξίτηλα αποτυπώματα της ιστορίας ψάχνει ο αρχιτέκτονας Δημήτρης (Τάσος Νούσιας) στη «Ρόζα της Σμύρνης», διοργανώνοντας μια έκθεση μαζί με τη σύντροφό του Ρίτα (Γιούλικα Σκαφιδά), που έχει ως θέμα τον ελληνισμό που άνθησε στο κοσμοπολίτικο λιμάνι του Αιγαίου πριν από την καταστροφή του 1922.
Μια φωτογραφία και ένα λερωμένο με αίμα νυφικό θα τον οδηγήσουν, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, στην αινιγματική αρχόντισσα Ρόζα (Λήδα Πρωτοψάλτη) και στην 28χρονη καλλιτέχνιδα εγγονή της Μαριάννα (Ευγενία Δημητροπούλου). Μια ερωτική ιστορία από το παρελθόν, αλλάζει τις ζωές διαφορετικών ανθρώπων, ξύνοντας κακοφορμισμένες ιστορικές πληγές... Το σενάριο της Χριστίνας Λαζαρίδη πάτησε στο βιβλίο του Γιάννη Γιαννέλη-Θεοδοσιάδη «Ισμαήλ και Ρόζα» (Εκδ. Πατάκη), με τον σκηνοθέτη Γιώργο Κορδέλλα (τηλεοπτική «Λούφα και Παραλλαγή», «Αναστασία») να δίνει νέες κινηματογραφικές διαστάσεις στο μυθιστόρημα.
Ένα συγκλονιστικό έκθεμα...
Μετά την παράθεση της ιστορίας του φιλμ κάνω σουρεαλιστικό αφηγηματικό cut και επιστρέφω αυθαίρετα στο γύρισμα εκείνου του καυτού μεσημεριού. Παρότι βρίσκομαι αρκετά πίσω από την κάμερα, η μπάσα φωνή του Τάσου Νούσια, που ερμηνεύει τον συλλέκτη-αρχιτέκτονα Δημήτρη, ακούγεται πεντακάθαρα. Η αλήθεια είναι ότι αυτό το ηχόχρωμα μπορείς να το ξεχωρίσεις από χιλιόμετρα... Απευθυνόμενος στη σύντροφο και συνδιοργανώτρια της έκθεσης Ρίτα, της λέει: «Χρειαζόμαστε κάτι πιο δικό μας για κεντρικό έκθεμα. Κάτι που δεν έχουμε. Ένα σήμα κατατεθέν που να μαγνητίζει και να μην μπορείς να πάρεις τα μάτια σου από πάνω του. Ένα κομμάτι ψυχής. Οι χαμένες πατρίδες είναι πληγές στην ψυχή των Ελλήνων ακόμη και γι’ αυτούς που δεν κατάγονται από εκείνα τα μέρη».
Λίγο αργότερα, στο διάλειμμα, η Γιούλικα Σκαφιδά αναλαμβάνει να μου εξηγήσει τις διαφορές που έχει με τον Νούσια μπροστά από τις κάμερες στη «Ρόζα της Σμύρνης»: «Ερμηνεύω μια ιστορικό τέχνης που έρχεται από τη Γαλλία. Με τον Δημήτρη είμαστε ουσιαστικά δυο διαφορετικοί κόσμοι. Εγώ είμαι πιο αποστασιοποιημένη σε ό,τι έχει να κάνει με την προσφυγιά, ενώ ο Τάσος, που έχει καταγωγή από τη Σμύρνη, εμπλέκεται συναισθηματικά». Αναφορικά με το πώς κατάφερε να συνθέσει το ρόλο, η Γιούλικα δηλώνει υπέρμαχος «της πιραντελικής άποψης, δηλαδή ότι όλοι έχουμε πολλούς εαυτούς και φανερώνουμε κάποιον από αυτούς ανάλογα με τις περιστάσεις. Αυτό που προσπάθησα να κάνω ήταν να πάρω κάποια κομμάτια του εαυτού μου που ταιριάζουν στη Ρίτα και να τα βγάλω στην επιφάνεια».
Λίγο αργότερα, συναντώ την Ευγενία Δημητροπούλου, η οποία ετοιμάζεται να παίξει στην επόμενη σκηνή, εκπέμποντας από μακριά τη γήινη ομορφιά ενός all Greek girl, αλλά και μια αβίαστη αθωότητα. «Όταν μου έγινε η πρόταση να παίξω τη Μαριάννα, πραγματικά ενθουσιάστηκα. Ένιωσα ότι είναι μια ιστορία που με αφορά, αφού ο παππούς μου όχι μόνο πολέμησε στη Σμύρνη αλλά διασώθηκε από μια Τουρκάλα που τον βρήκε βαριά τραυματισμένο πίσω από τις γραμμές». Στην ερώτησή μου κατά πόσον αισθάνεται ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται βλέποντας τις προσφυγικές ροές να έρχονται και πάλι από εκείνα τα μέρη, η Ευγενία μού απαντά: «Η ιστορία της Σμύρνης αγγίζει όλους τους Έλληνες – και όχι μόνο. Ως λαός αποδείξαμε πόσο κοντά είμαστε σε ανθρώπους που περνούν αυτά που πέρασαν οι πρόγονοί μας...»
