Ιστορία βίαιης ενηλικίωσης και πικρό σχόλιο πάνω στη βίαιη καθημερινότητα της Κολομβίας, το «Alias Maria» περιγράφει την επικίνδυνη αποστολή που αναλαμβάνει μια 13χρονη αντάρτισσα, η οποία προσπαθεί να κρύψει από τους συμπολεμιστές της πως είναι έγκυος. Ο σκηνοθέτης του Χοσέ Λουίς Ρουχέλες μίλησε στα «α» για την πολιτική κατάσταση της χώρας του, τις επιρροές του και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στα γυρίσματα του ρεαλιστικού πολεμικού δράματός του, το οποίο συμμετείχε στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα» του φεστιβάλ Κανών.
Ξεκινήσατε τα γυρίσματα της ταινίας το 2010. Γιατί σας πήρε τόσο πολύ καιρό για να τα ολοκληρώσετε;
Όταν ο Ντιέγκο Βιβάνκο, ο σεναριογράφος του «Garcia», της πρώτης μου ταινίας, μου έδειξε ένα προσχέδιο της ιστορίας και ενδιαφέρθηκα, αρχίσαμε αμέσως την έρευνα, η οποία μας πήρε τρία χρόνια. Κάναμε πολλές συνεντεύξεις με πρώην αντάρτισσες, δουλεύοντας παράλληλα το σενάριο, το οποίο αναπτύχθηκε και μέσω διαφόρων workshops, όπως αυτό του Sundance Foundation. Δεθήκαμε πολύ με το σχέδιο, το οποίο μας παρέσυρε ολοκληρωτικά. Ταυτόχρονα, όλον αυτόν τον καιρό αναζητούσαμε πηγές χρηματοδότησης, κάτι δύσκολο για μια ανεξάρτητη παραγωγή. Συμπληρώσαμε τελικά πέντε χρόνια ως την πρεμιέρα μας στις Κάνες.
Πόσο δύσκολο είναι να γυρίζεις στη μέση της ζούγκλας και πόσο πιστός μπορείς να μείνεις στο σενάριο ή στο γενικό σχεδιασμό που έχεις κάνει υπό τέτοιες οριακές συνθήκες;
Γνωρίζαμε από πριν ότι πρόκειται για ένα εχθρικό και απρόβλεπτο περιβάλλον, όπου οι συνηθισμένες δυσκολίες είναι μεγεθυσμένες ως τα όριά τους. Έπρεπε να προσέχουμε που πατάμε και που καθόμαστε, είχαμε όλοι κάνει μαθήματα παροχής πρώτων βοηθειών, ενώ απαιτήθηκε να έχουμε καλή φυσική κατάσταση, καθώς ανεβαίναμε βουνά φορτωμένοι με υλικά και μηχανήματα. Συχνά έπρεπε να περπατήσουμε έτσι μέχρι και μιάμιση ώρα, αλλά όλα αυτά ήταν αναγκαία για να βρεθούμε στις αυθεντικές τοποθεσίες όπου οι πολεμικές συγκρούσεις είναι καθημερινό φαινόμενο. Ήθελα ο ρεαλισμός των καταστάσεων και η αλήθεια των ανθρώπων να φτάνει ως το θεατή, γι’ αυτό οι περισσότεροι κομπάρσοι και τα μικρά παιδιά που παίζουν είναι ερασιτέχνες, κάτοικοι της περιοχής. Κάναμε μαζί τους κουβέντες, υιοθετήσαμε πράγματα από τη συμπεριφορά τους, οπότε αρκετά πράγματα του σεναρίου άλλαξαν. Όχι όσον αφορά στην πλοκή, αλλά περισσότερο στο πως θα κινηθούν και θα αντιδράσουν οι χαρακτήρες για να είναι πιο πειστικοί.
Γιατί επιλέξατε την Κάρεν Τόρες για τον απαιτητικό ρόλο της Μαρία;
Είδαμε συνολικά 1.200 παιδιά από την περιοχή των πολεμικών συγκρούσεων και καταλήξαμε σε είκοσι. Δουλέψαμε μαζί τους σε workshops, κάναμε τα πρώτα τεστ με την κάμερα και πρόβες πάνω στο ρόλο. Τότε ήταν που άρχισε να λάμπει η Κάρεν, ένα φυσικό ερμηνευτικό ταλέντο που ανακαλύψαμε, κι εμείς κι αυτή, εκείνη τη στιγμή. Όπως είπε ένας φίλος μου, στην τελευταία σκηνή της ταινίας το βλέμμα της δεν είναι απλώς γεμάτο δράμα. «Το βλέμμα της εκφράζει κάτι βαθύτερο: το μέλλον. Στο βλέμμα της ζει το μέλλον».
Ποιο είναι αυτό το μέλλον που περιμένει τη Μαρία και μαζί τη χώρα σας;
Αυτή τη στιγμή είναι έτοιμη να υπογραφεί μια συνθήκη ειρήνης με τους αντάρτες του FARC (Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας), ένα από τα παλαιότερα επαναστατικά κινήματα της Λατινικής Αμερικής. Αυτό εμένα μου δίνει μια μικρή ελπίδα, αν και δεν πρόκειται για το οριστικό τέλος του εμφυλίου, αλλά για ένα βήμα προς τα εκεί. Νομίζω ότι έτσι νιώθει και η Μαρία και σχεδόν ολόκληρη η Κολομβία. Ατενίζουμε ένα αβέβαιο μέλλον, έχοντας πίσω μας ένα παρελθόν που δεν πρέπει να ξεχαστεί.
Πείτε μας για το πρωτότυπο, υποβλητικό σάουντρακ του Καμίλο Σαναμπρία…
Ο Καμίλο βάσισε τη μουσική του στους ήχους της ζούγκλας, αλλά η εκτέλεσή της έγινε με κλασικό τρόπο. Οι μονότονες μελωδίες της δημιουργούν ένα ανήσυχο συναίσθημα, ενώ υπάρχουν εσκεμμένες παραφωνίες και φυσικοί ήχοι επεξεργασμένοι με ηλεκτρονικό τρόπο. Όλα αυτά δημιουργούν τόσο μια άμεση όσο και μια υποσυνείδητη σχέση του score με τα αντιφατικά συναισθήματα και τον ταραγμένο εσωτερικό κόσμο των παιδιών.
Η σκηνοθετική ματιά σας είναι ανθρωποκεντρική και σκληρά ρεαλιστική. Αναγνωρίζετε την επίδραση συγκεκριμένων κινηματογραφικών δημιουργών στο έργο σας;
Με ενδιέφερε πάντα η ανθρώπινη εμπειρία, κάτι που αρχικά άρχισα να εξερευνώ μέσα από τη φωτογραφία. Τα ανθρώπινα πορτραίτα μπορούν να σου αφηγηθούν πολλές και πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες. Ερωτεύτηκα αυτές τις ιστορίες και δοκίμασα να τις αφηγηθώ με έναν άλλο τρόπο, ο οποίος θα μου επέτρεπε να πάω βαθύτερα. Μου αρέσουν πολύ τα ντοκιμαντέρ και ένα που άλλαξε την κινηματογραφική ματιά μου είναι το «Impunity» του 2010, σε σκηνοθεσία Χόλμαν Μόρις και Χουάν Χοσέ Λοζάνο. Ο Ταρκόφσκι είναι ένας σκηνοθέτης που θαυμάζω βαθύτατα, ενώ σε αισθητικό επίπεδο με έχει εντυπωσιάσει πολύ το «Έλα να Δεις» του Έλεμ Κλίμοφ.
