Το σινεμά της Σκανδιναβίας έχει κάνει τα τελευταία δέκα χρόνια δημιουργικό limit-up. Μπορεί οι Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και Καρλ Θίοντορ Ντράγιερ να παραμένουν κινηματογραφικά αξεπέραστοι, αλλά οι βετεράνοι του Δόγματος και η νέα γενιά Σκανδιναβών σκηνοθετών έχουν βαλθεί να βάλουν την Βόρεια Ευρώπη στην παγκόσμια κινηματογραφική ελίτ. Με αφορμή την κυκλοφορία του εξαιρετικού σουηδικού φιλμ «Ανωτέρα Βία» παρουσιάζουμε τις δέκα καλύτερες σκανδιναβικές ταινίες της τελευταίας δεκαετίας.
10. Άγγελος Θανάτου: Pusher 3
Κρατώντας ακατάπαυστα τη μεθυστική του κάμερα στο χέρι, ο Δανός σκηνοθέτης Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν πότε καταδύεται -αλά Σκορσέζε- στα βάθη των ανθρώπινων παθών και πότε σοκάρει με την ταραντινική του ωμότητα, κάνοντας απόλυτα κατανοητή τη μετέπειτα καλτ αναγνώρισή του από την παγκόσμια κινηματογραφική κοινότητα. Εδώ μπορεί να διακρίνει κάποιος ξεκάθαρα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που θα μετατρέψουν μετά από λίγα χρόνια το «Drive» σε παγκόσμιο χιτ.
9. Τριλογία Millennium (2009)
Τα μυθιστορήματα του Στιγκ Λάρσον μεταφέρθηκαν στα τέλη των 00s στην οθόνη σε τρία καλογραμμένα, καλοσκηνοθετημένα και καλοπαιγμένα θρίλερ που σεβάστηκαν απόλυτα τους κανόνες του είδους, εμβαθύνοντας ταυτόχρονα στην ψυχολογία των χαρακτήρων και κάνοντας μερικές πολύ εύστοχες κοινωνικοπολιτικές αναφορές. Εκεί αναδείχθηκε το αστέρι της σκληροτράχηλης πρωταγωνίστριας Νούμι Ράπασε που κάνει πλέον εντυπωσιακή χολιγουντιανή καριέρα.
8. Nymphomaniac (2013)
Ο πάντα προκλητικός Λαρς φον Τρίερ ξαναβρίσκει τη δημιουργική φλόγα του σε μια ευρηματική οδύσσεια ιδεών (και σεξουαλικών πράξεων) που ολοκληρώνεται σε δύο μέρη και δύο εκδοχές: softcore και hardcore. Σκληρός αλλά και συγκινητικός, κάποιες στιγμές προσποιητός (η αφορμή για να ξεκινήσουν κάποιες σοβαρές συζητήσεις), αλλά ανατρεπτικός και ακούραστα εφευρετικός, υπογράφει μια απροσδόκητα μοντέρνα εκδοχή του «Χίλιες και μία νύχτες», συνδυάζοντας απολαυστικά το σεξ με φιλοσοφικές ιδέες, καθημερινές συμπεριφορές, κοινωνικές αντιλήψεις και θρησκευτικά «πιστεύω» – από το ποταμίσιο ψάρεμα μέχρι την πολυφωνική μουσική του Μπαχ.
7. Ψάχνοντας τον Sugar Man (2012)
Όσκαρ ντοκιμαντέρ και πολλά φεστιβαλικά βραβεία (Σάντανς, Τραϊμπέκα, Γκέτεμποργκ, Άμστερνταμ, Λος Άντζελες, Νύχτες Πρεμιέρας) για μια απίστευτη, αλλά πραγματική ιστορία, η οποία μετατρέπεται δεξιοτεχνικά σε ένα συγκινητικά αγωνιώδες κινηματογραφικό ταξίδι. Το πορτρέτο ενός εμπορικά περιθωριακού, πολιτικά συνειδητοποιημένου και μουσικά πρωτοποριακού καλλιτέχνη αλλά και για την πρωτότυπη περιγραφή και ανάλυση της πολιτιστικής νοοτροπίας μιας ολόκληρης εποχής.
6. Μετά Το Γάμο (2006)
Μελόδραμα υψηλής κλάσεως, έξω από τα συνήθη κλισέ, συγκινεί με τη δραματουργική δύναμη των καταστάσεων και τα διλήμματα των ηρώων. Η Σουζάνε Μπίερ στην καλύτερη στιγμή της καριέρας της, συνδυάζει τη διαπεραστική μπεργκμανική ματιά πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις με τη ντοκιμαντερίστικη ρεαλιστική τραχύτητα του Δόγματος. Ένα από τα σκανδιναβικά must see.
5. Ανωτέρα Βία (2014)
Μοντέρνα μπεργκμανικό όσο και βαθιά σαρκαστικό δράμα χαρακτήρων πάνω στην ανθρώπινη φύση και τις κοινωνικές συμβάσεις. Στη στιβαρή παράδοση της βορειοευρωπαϊκής κινηματογραφικής σχολής (από τους Δανούς ως τον Χάνεκε), αλλά με έντονα πικρό χιούμορ και βιτριολική ειρωνεία. Βραβείο στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του Φεστιβάλ Κανών, υποψήφιο για Χρυσή Σφαίρα και (στη βραχεία λίστα) ξενόγλωσσο Όσκαρ.
4. Το Λιμάνι της Χάβρης (2011)
Με αναφορές στο παλιό γαλλικό σινεμά, τον Κάπρα, τον Μπάστερ Κίτον, τον Τριφό και τον Πιέρ Ετέξ (στο ρόλο του γιατρού) αλλά και τον Καρλ Μαρξ, με μπλουζ και ροκ εντ ρολ ήχους, με μια μαγική παλέτα παλ χρωμάτων και μια συγκινητική νοσταλγική διάθεση, ο Καουρισμάκι επιβεβαιώνει την πολύτιμη αξία της βγαλμένης κατευθείαν από το βωβό σινεμά εκφραστικής λιτότητας. Βραβείο Κριτικών στις Κάνες για ένα μινιμαλιστικό, αισιόδοξο και πολύχρωμο κοινωνικό δράμα, από τα απολαυστικότερα του Φινλανδού δημιουργού.
3. Το Κυνήγι (2012)
Άκρως πολιτική και τολμηρά διεισδυτική, η ενάντια σε κάθε ταμπού ματιά του Τόμας Βίντερμπεργκ εντυπωσιάζει με την κινηματογραφική καθαρότητά της. Αν και υπερβολικά παθητικός, ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας μεταμορφώνεται στα χέρια του Μαντς Μίκελσεν («Casino Royale») σε ένα σπουδαίο εσωτερικό ρόλο, ο οποίος δίκαια του χάρισε το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ Κανών.
2. Ένα Περιστέρι Έκατσε σε Ένα Κλαδί Συλλογιζόμενο την Ύπαρξή του (2014)
Ο Ζακ Τατί συναντά τον Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και ο Σάμιουελ Μπέκετ τους Μόντι Πάιθον σε μια θεόπικρη όσο και ξεκαρδιστική σουρεαλιστική σάτιρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς, υποταγμένης στις (ηθικές, πολιτικές και πολιτισμικές) επιταγές του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Χρυσό Λιοντάρι στη Βενετία για την ταινία του Ρόι Άντερσον, ένα υπόδειγμα απολαυστικού κοινωνικού σινεμά με ανατρεπτική δραματουργία και μοντέρνα αφήγηση, ένα από τα καθαρά αριστουργήματα του σύγχρονου ευρωπαϊκού κινηματογράφου.
1. Άσε το Κακό να Μπει (2008)
Σαγηνευτικό, υπνωτιστικής ατμόσφαιρας θρίλερ, το οποίο υποβάλλει με το απειλητικό σκηνοθετικό άγγιγμά του και συγκινεί με τον απόκοσμο ρομαντισμό του. Σκληρή όσο και απίστευτα τρυφερή, η ταινία του Τόμας Άλφρεντσον ανανεώνει με τον πιο ευρηματικό τρόπο το βαμπιρικό μύθο και αναδεικνύει μια «καθαρή» ταινία τρόμου σε μοντέρνο κινηματογραφικό αριστούργημα.
