Ένας καθηγητής Ιστορίας εντοπίζει έναν ηθοποιό ο οποίος μοιάζει σαν το πιστό αντίγραφό του και αποφασίζει να τον συναντήσει. Καφκική και βαθιά αλληγορική μεταφορά ενός μυθιστορήματος του Ζοζέ Σαραμάγκου, το οποίο υποβάλλει με τη μυστηριώδη ατμόσφαιρά του κι αιφνιδιάζει με το απρόσμενο και ανορθολογικό φινάλε του.
Η εικόνα ενός τυλιγμένου σε μια κίτρινη αχλή Τορόντο. Εκείνη μιας γυμνής εγκύου που μας κοιτάζει. Ύστερα η αμφίσημη, αλλά απόλυτα επεξηγηματική για τα όσα ακολουθήσουν φράση από τον «Άνθρωπο αντίγραφο» του Πορτογάλου νομπελίστα Ζοζέ Σαραμάγκου: «Το χάος είναι τάξη που δεν έχουμε ακόμη αποκρυπτογραφήσει». Και στη συνέχεια μια βουβή σεκάνς στην οποία μερικοί άντρες, κλεισμένοι σε ένα απομονωμένο δωμάτιο, παρακολουθούν μια γυμνή γυναίκα να αυτο-ικανοποιείται και μια άλλη, η οποία φορά μόνο τα ψηλoτάκουνά της, να πατά αργά και τελετουργικά μια αράχνη. «Τα πάντα αφορούν τον έλεγχο. Κάθε δικτατορία έχει μία και μοναδική εμμονή και αυτή αφορά τον έλεγχο». Η διάλεξη του καθηγητή Ιστορίας Άνταμ Μπελ μας επαναφέρει στην καθημερινότητα, η οποία για τον ίδιο και τη σύντροφό του Μέρι εξελίσσεται με μια προβλέψιμη μονοτονία. Μέχρι τη στιγμή που εκείνος, παρακολουθώντας μια ταινία στο laptop, εντοπίζει έναν ηθοποιό που του μοιάζει εξαιρετικά. Πρόκειται για τον επίσης κάτοικο Τορόντο Ντάνιελ Σεντ Κλερ, τον οποίο αποφασίζει να συναντήσει διά ζώσης, κίνηση που θα αλλάξει απρόβλεπτα τόσο τη δική του ζωή όσο κι εκείνη του σωσία του. Κρατώντας την κεντρική ιδέα και την αρχή της πλοκής από το μυθιστόρημα του Σαραμάγκου, ο σεναριογράφος Χαβιέρ Γκουγιόν περιγράφει εξίσου αφαιρετικά την κρίση ταυτότητας ενός συνηθισμένου ανθρώπου και τον καφκικό τρόπο με τον οποίο η αναζήτησή της μετατρέπεται σε εφιάλτη. Και αν στο βιβλίο η αλληγορική διάσταση είναι πιο κοινωνική, εδώ γίνεται φανερά ψυχαναλυτική, δίνοντας την ευκαιρία στον δεξιοτέχνη όσο και αφηγηματικά οικονόμο Ντενίς Βιλνέβ («Μέσα Από τις Φλόγες», «Prisoners») να στήσει μια ατμοσφαιρικά υποβλητική και βαθιά, υπαρξιακά απειλητική κατάβαση στην (εσωτερική) κόλαση, εκεί όπου παραμονεύει ο σωσίας που ζηλεύουμε και φοβόμαστε, λατρεύουμε και μισούμε – ο αληθινός μας εαυτός. Θαρρείς βγαλμένος από τον κόσμο του Λιντς και του Μπουνιουέλ, ο «Άνθρωπος Αντίγραφο» γεννά πιεστικές κι επώδυνες ερωτήσεις, κρύβοντας τις απαντήσεις σε σύμβολα, θραύσματα εικόνων και σκόρπιες ιδέες. Ακριβώς όπως το ανθρώπινο υποσυνείδητο, μετατρέπει σε όνειρο την απειλητική συνειδητή πραγματικότητα και ζητά τον έλεγχο (όπως κάθε δικτατορία), μεταμορφώνει το άλλο φύλο σε αράχνη (η μεγαλύτερη εμφανίζεται αμέσως μετά τη συνάντηση με τη μητέρα) και ξαναζεί την «αλήθεια» προσπαθώντας να την αλλάξει (καταλήγοντας «την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα»). Το αιφνιδιαστικό, σουρεαλιστικό φινάλε-σπαζοκεφαλιά ολοκληρώνει (σαν φάρσα, εξ ου και το πικρό χαμόγελο) αυτό το τολμηρό υπαρξιακό θρίλερ με πρωτότυπο τρόπο, αναγκάζει τον σκεπτόμενο θεατή να επιστρέψει για επιπλέον μία θέαση και πιστοποιεί την κλάση του Βιλνέβ ως σπουδαίου σύγχρονου auteur (οι συγγένειες της ταινίας με το «Prisoners» είναι πολύ περισσότερες απ’ όσες φαίνονται με την πρώτη ματιά). Καναδάς. 2013. Διάρκεια: 90΄. Διανομή: ΣΠΕΝΤΖΟΣ FILM, SEVEN FILMS.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Άνθρωπος Αντίγραφο
Ο Άνταμ Μπελ είναι ένας πανεπιστημιακός καθηγητής Ιστορίας, ο οποίος ζει μια συμβατική, ρουτινιάρικη ζωή με τη σύντροφό του Μέρι. Παρακολουθώντας μια ταινία, εντοπίζει έναν ηθοποιό ο οποίος μοιάζει με πιστό αντίγραφό του, οπότε αποφασίζει να τον βρει και να τον συναντήσει.
