"Στο μονοπάτι" του Mathieu Goust, ένα ζωντανό ηχοτοπίο για τον Βασίλη Μάγγο

Η τέχνη του ηχοτοπίου σπάνια στρέφεται στην κοινωνική πραγματικότητα. Επιλέγει συνήθως αφηρημένες διαδρομές. Το έργο "Στο μονοπάτι του Γάλλου μουσικού Mathieu Goust αποτελεί ως προς αυτό μια εξαίρεση. Κινείται με προσοχή και ευαισθησία σε μια λεπτή γραμμή, ανάμεσα στη μαρτυρία, τις ηχογραφήσεις πεδίου και τη ζωντανή μουσική. Καταφέρνει να αγγίξει την πιο άμεση και οδυνηρή κοινωνική πραγματικότητα χωρίς να ακολουθήσει καμία εύκολη ή προκαθορισμένη συνταγή. Προσδίδει στην ακρόαση μια πολιτική διάσταση.

Στην καρδιά αυτού του μουσικού και ηχητικού έργου βρίσκεται μια φωνή: η φωνή του Γιάννη Μάγγου, πατέρα του Βασίλη. Τον Ιούνιο του 2020, ο Βασίλης, που συμμετείχε από μικρός στα οικολογικά και κοινωνικά κινήματα του Βόλου, συνελήφθη σε μια διαμαρτυρία κατά της καύσης απορριμμάτων που πραγματοποιεί, και σήμερα ακόμα,  το εργοστάσιο τσιμέντου της Lafarge στις παρυφές της πόλης. Κατά την κράτησή του, υπέστη βάναυση κακοποίηση. Πέθανε λίγες εβδομάδες αργότερα.

Κάποιους μήνες μετά, ο πατέρας του χάραξε, στη μνήμη του γιου του, ένα μονοπάτι που φέρει το όνομά του και ενώνει την πόλη του Βόλου με το χωριό Σταγιάτες. Πατέρας και γιος συνήθιζαν να περπατούν μαζί στο βουνό και στα δάση της περιοχής. Το μονοπάτι του Βασίλη είναι μια διαδρομή πεζοπορίας που επισκέπτονται σήμερα παιδιά, ζευγάρια, παρέες νεαρών και ηλικιωμένοι. Είναι όμως ταυτόχρονα και μια πολιτική χειρονομία, μια απάντηση στην απώλεια, ένας φόρος τιμής.

Το 2023, ο Mathieu ταξίδεψε από το Στρασβούργο μέχρι το Πήλιο για να συναντήσει τον Γιάννη. Σε ένα σημείο της διαδρομής, προφυλαγμένο από τον αέρα, του ζήτησε να περιγράψει το μονοπάτι και να εξηγήσει τους λόγους που τον ώθησαν να το ανοίξει. Σε αυτή την αφήγηση, η ιστορία του Βασίλη αναδύεται σταδιακά μέσα από την ίδια την περιγραφή του μονοπατιού: από τα είδη των δέντρων που συναντά κανείς, από τις αλλαγές του τοπίου. Είναι σαν να αφηγείται το ίδιο το μονοπάτι την ιστορία και σαν να μιλούν τα ίδια τα δέντρα για την αστυνομική βία, την αδικία και την καταστολή των οικολογικών αγώνων, αλλά και για την ομορφιά και τη ζωντάνια της αντίστασης.

Καθώς περπατούσαν μαζί, ο Mathieu κατέγραψε επίσης τους ήχους του φυσικού περιβάλλοντος. Άφησε τη φωνή αυτούσια, χωρίς επεξεργασία, και την τοποθέτησε στο κέντρο ενός ιδιαίτερου ηχοτοπίου. Το ηχοτοπίο αυτό ερμηνεύεται κάθε φορά ζωντανά. Η μουσική συνδυάζει ακουστικά όργανα (κρουστά και αντικείμενα), αναλογικά συνθεσάιζερ και ηχογραφήσεις πεδίου. Συνοδεύει τη μαρτυρία, της αφήνει χώρο και τη μετατρέπει σε διαδρομή. Η αφήγηση χτίζεται μπροστά στα μάτια του κοινού.

Η δύναμη του έργου πηγάζει από την ίδια τη χειρονομία που το γέννησε. Με το μονοπάτι που άνοιξε, ο Γιάννης Μάγγος μετατρέπει το πένθος σε μια διαδρομή ανοιχτή σε όλες και όλους και σε έναν τόπο συνάντησης των ανθρώπων με τη φύση. Η περφόρμανς μεταφέρει αυτό το μονοπάτι στη σκηνή και καλεί τις ακροάτριες και τους ακροατές να το διασχίσουν μέσα από τον ήχο.

Το έργο "Στο μονοπάτι" συνομιλεί με μια σειρά έργων που φέρνουν πραγματικές φωνές στον πυρήνα της μουσικής: με το Different Trains (1988) του Steve Reich, όπου ηχογραφημένες μαρτυρίες γίνονται μουσικό υλικό, με τις έρευνες του Lawrence Abu Hamdan, που αντιμετωπίζουν την ακρόαση ως μέσο μαρτυρίας για την κρατική βία, και με τους ηχητικούς περιπάτους (audio walks) της Janet Cardiff, όπου το περπάτημα γίνεται αφήγηση.

Αυτή είναι άλλωστε μία από τις λειτουργίες της μουσικής: να μετασχηματίζει βιώματα, να φωτίζει με αναπάντεχο τρόπο πτυχές της κοινωνικής ζωής και της κοινής μας ιστορίας. Και, εν τέλει, να συγκροτεί ένα ακροατήριο που, για μία ώρα, μοιράζεται μια ιστορία και την κάνει δική του.

 

Ο Mathieu Goust ανέπτυξε το έργο πάνω σε μια αρχική ιδέα του Δημήτρη Αλεξάκη και της Φωτεινής Μπάνου (KET).

Η ηχογράφηση της μαρτυρίας πραγματοποιήθηκε με τη συνδρομή του Solal Goust και του Δημήτρη Αλεξάκη.

 

Ο Mathieu Goust παίζει κρουστά από τα επτά του χρόνια. Ξεκίνησε με χάρτινα βαρέλια απορρυπαντικού και ξύλινες κουτάλες και σιγά σιγά εμπλούτισε το οργανολόγιό του. Αυτοδίδακτος, διεύρυνε τον μουσικό του κόσμο μέσα από ταξίδια και συναντήσεις. Γύρω στα δεκαεννιά άρχισε να ασχολείται με την ηλεκτρονική μουσική, χωρίς να εγκαταλείψει τα τύμπανα και τα κρουστά.

Σήμερα, με τριάντα και πλέον χρόνια πρακτικής, τον ενδιαφέρουν οι καλλιτεχνικές μορφές περισσότερο από τα μουσικά είδη. Γι' αυτό κινείται σε πολύ διαφορετικά πεδία: από το τραγούδι, την τζαζ και την ηλεκτρονική μουσική έως το θέατρο (δρόμου και σκηνής), το τσίρκο, τον χορό, τις λογοτεχνικές αναγνώσεις και τις παραστάσεις για παιδιά.

Τα τελευταία χρόνια συνεργάζεται τακτικά με την τραγουδοποιό Yoanna, το γυναικείο σχήμα Les Clandestines, το σύνολο μεσογειακής μουσικής Electrik GEM, το electro-jazz σχήμα Notilus και το Χορογραφικό Κέντρο του Στρασβούργου.

Πληροφορίες:

Ημ/νία: Τετάρτη 28 Οκτωβρίου

Ώρα: 21.00

Εισιτήρια: more.com