Το ρεμπέτικο τραγούδι δεν σώπασε στα χρόνια της Κατοχής, καθώς σημαντικοί δημιουργοί του συνέχισαν να γράφουν, αφήνοντας ένα ρεπερτόριο που παραμένει από τα λιγότερο γνωστά του είδους και σπάνια ακούγεται σήμερα. Σε αυτά τα τραγούδια είναι αφιερωμένη η συναυλία με τίτλο "Τα ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης", που παρουσιάζει το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής Δήμου Αθηναίων το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στο Ολύμπια, Δημοτικό Μουσικό Θέατρο "Μαρία Κάλλας". Τραγουδούν η Φωτεινή Βελεσιώτου και ο Μπάμπης Τσέρτος, δύο ερμηνευτές με μακρά διαδρομή στο ρεμπέτικο, σε ενορχηστρώσεις και μουσική διεύθυνση του Άγγελου Ηλία.

Εκείνα τα δύσκολα χρόνια, το ρεμπέτικο έγινε ένα ζωντανό χρονικό της εποχής. Η πείνα, η μαύρη αγορά, οι σαλταδόροι, οι βομβαρδισμοί, οι φυλακές αλλά και η Αντίσταση περνούν στα τραγούδια ανθρώπων που έγραφαν για όσα συνέβαιναν γύρω τους, συχνά την ίδια στιγμή που τα γεγονότα εκτυλίσσονταν.
Από αυτή την περίοδο προέρχονται τραγούδια όπως ο "Σαλταδόρος", οι "Μαυραγορίτες" και η "Επιδρομή στον Πειραιά" του Μιχάλη Γενίτσαρη, το "Χαϊδάρι" του Μάρκου Βαμβακάρη, καθώς και το "Να 'ναι γλυκό το βόλι" του Δημήτρη Γκόγκου, γνωστού ως Μπαγιαντέρα, που είναι αφιερωμένο στην Αντίσταση. Μέσα από την αμεσότητα του λαϊκού λόγου, το ρεμπέτικο αποτυπώνει μια ολόκληρη κοινωνία που προσπαθεί να επιβιώσει, να αντισταθεί και να διατηρήσει τη φωνή της.

Ιδιαίτερο στοιχείο αυτού του ρεπερτορίου είναι ότι πολλά από τα τραγούδια δεν ηχογραφήθηκαν όταν γράφτηκαν, αλλά πολύ αργότερα. Στα χρόνια της Κατοχής η δισκογραφική δραστηριότητα στην Ελλάδα είχε διακοπεί, και τα τραγούδια κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα και μέσα από τις ζωντανές εμφανίσεις των μουσικών. Κάποια έφτασαν στον δίσκο μετά τον πόλεμο, ενώ άλλα διασώθηκαν χάρη στη μνήμη των ίδιων των δημιουργών τους και όσων τα τραγούδησαν.
Με αφορμή την επέτειο της απελευθέρωσης της Αθήνας (12 Οκτωβρίου 1944), το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής Δήμου Αθηναίων αναδεικνύει αυτό το πολύτιμο μουσικό υλικό.

