Θυμάμαι να πρωτακούω το όνομά σου λίγα χρόνια πριν (2022), όταν βραβεύτηκες για την ποιητική συλλογή "Ήδη προς Εξαφάνιση". Πώς βρέθηκες τώρα να είσαι κεντρική τραγουδίστρια σ' έναν δίσκο;
Η αλήθεια είναι πως τραγουδούσα πολύ πριν αρχίσω να γράφω ποιήματα. Ο χορός, το τραγούδι και η ζωγραφική είναι μια παιδική μου αγάπη, σε αντίθεση με τα γράμματα, που αποτέλεσαν παιχνίδι της ενήλικης ζωής. Η αγάπη μου, ωστόσο, για τους στίχους με επανέφερε στον δρόμο του τραγουδιού.
Μέσα στην καραντίνα, κάποια από τα στιχάκια που σκάρωνα ήταν ομοιοκατάληκτα και ολοφάνερα ακατάλληλα για ποιήματα: "θα μας πούνε οι αρχές/πότε κλείνουν οι στοές", "τους φραγμούς αψήφησα/αν ήσουν κόμμα θα σε ψήφιζα", όπως και η φράση που ανήκει στον φίλο μου και συγγραφέα Χρήστο Σιορίκη και λέει "ο τρίτος άνθρωπος/το άγιο πνεύμα", από το ομώνυμο τραγούδι που ερμηνεύει ο ίδιος. Όλοι αυτοί οι στίχοι αποτέλεσαν αφορμή για ένα μεταξύ μας αστείο περί λαϊκού δίσκου α λα παλαιά, που έμελλε τελικά να γίνει πραγματικότητα.
Πόσο στενή είναι δηλαδή η σχέση σου με το τραγούδι; Και τι έχεις αγαπήσει από το εγχώριο και το διεθνές πεντάγραμμο;
Γενικά τραγουδώ στο μπάνιο, μαζί με τους γονείς και την αδερφή μου στις γιορτές ή για τους φίλους. Η παιδική χορωδία της Ερμούπολης, στην οποία είχα την τύχη να μαθητεύσω, μου προσέφερε σίγουρα κάποια τραγουδιστική παιδεία. Μετά το σχολείο εργάστηκα κάποια χρόνια τραγουδώντας ρεμπέτικα σε ταβέρνες, πράγμα το οποίο με δυσαρεστούσε στην πράξη, σε αντίθεση με τις πρόβες, τις οποίες πάντα χαιρόμουν. Ήδη από την εφηβεία είχα ξεχωρίσει την ελληνική, λαϊκή –με την ευρεία έννοια– μουσική, ως πιο ταιριαστή στην ιδιοσυγκρασία μου.
Ακόμη κι αν διατρέχω και απολαμβάνω διάφορους ήχους, πάντα με συγκινεί περισσότερο η μουσική που συνδέεται άμεσα με τους τόπους και τους τρόπους των ανθρώπων. Τα τελευταία πέντε χρόνια που ασχολούμαι με το φλαμένκο, έχω τη χαρά να ανακαλύπτω όμοιες συγκινήσεις με εκείνες που νιώθω για τα ρεμπέτικα ή τα δημοτικά, σε ένα τόσο ειδικό και ξένο σε μας είδος.
Στο άλμπουμ Πότε Κλείνουν Οι Στοές που έβγαλες παρέα με τον Κρέοντα Κανακάρη υπογράφεις λοιπόν και τους στίχους. Πόσο κοντά, πόσο μακριά είναι η στιχουργική από την ποίηση; Πόσο κοντά, πόσο μακριά βρέθηκε ο δίσκος σε σύγκριση με την εμπειρία του "Ήδη προς Εξαφάνιση";
Το παιχνίδι με τη γλώσσα είναι, μάλλον, ένα και ενιαίο. Η ανάγκη, δηλαδή, να εκφράσει κανείς με μοναδικό τρόπο τα τόσο κοινά και επαναλαμβανόμενα ανά τους αιώνες θέματα που απασχολούν την ανθρωπότητα σε έναν νέο στίχο αφορά τόσο τον κατασκευαστή των τραγουδιών, όσο και εκείνον που γράφει ποιήματα. Η πυκνότητα είναι πάντα το ζητούμενο: ένας στίχος που σε στέλνει απευθείας στον προορισμό σου.
Οι διαφορές μεταξύ των δύο τρόπων είναι νομίζω περισσότερο τεχνικού χαρακτήρα, αν και το όριο μεταξύ τους δεν είναι πάντα σαφές. Για παράδειγμα, τα ποιήματα που γράφω είναι κατά βάση ελευθερόστιχα. Η παράδοση, ωστόσο, στην οποία ήθελα να ανήκουν τα τραγούδια που θα έφτιαχνα απαιτούσε ομοιοκαταληξία, χωρίς αυτό να είναι προαπαιτούμενο για κάθε στιχουργική. Ας πούμε, χοντρικά, ότι για να φτιάξω τα τραγούδια που είχα κατά νου έπρεπε να εγκαταλείψω για λίγο μια πιο στοχαστική διάθεση και να επιτρέψω μια έκθεση σε πρώτο ενικό πρόσωπο.
Σε τι βάση λειτουργεί το δίδυμό σας με τον Κρέοντα Κανακάρη; Τι σας ενώνει, σε τι έχετε διαφορετική ματιά;
Ο Κρεόντας είναι, πιστεύω, ένας από τους καλύτερους τραγουδοποιούς της γενιάς του. Επιχειρεί, μάλιστα, σε ένα δύσκολο και αντιεμπορικό είδος, αυτό της μπαλάντας και της τροβαδούρικής παράδοσης, με δικά του τραγούδια και μεταφράζοντας άλλων. Ακούγοντας τη δουλειά του και το εύρος των ενδιαφερόντων του μέσα σε αυτήν, τον προ(σ)κάλεσα να κολυμπήσει έξω από τα νερά του.
Σκεπτόμενη πως άλλοι δημιουργοί, συγγενέστεροι στο λαϊκό είδος, θα είχαν ήδη διαμορφώσει έναν ορισμένο τρόπο να γράφουν τα λαϊκά, προτίμησα κάποιον που θα έπρεπε να φανταστεί μελωδίες και ρυθμούς εν πολλοίς ξένους συνθετικά στον ίδιο. Ο Κρέων κλήθηκε, δηλαδή, να γράψει για πρώτη φορά τσιφτετέλια και ζεϊμπέκικα, μεταξύ άλλων. Αυτό μας οδήγησε μοιραία να εργαστούμε πιο στενά από κοινού, προσκαλώντας και τους υπόλοιπους συνεργάτες μας και καλούς μουσικούς να συμβάλουν ο καθένας από τη θέση του. Το εγχείρημα έγινε υπό μια έννοια συλλογικό.
Μέσα από τη συνεργασία μας, υπονομεύτηκε η δική μου τάση προς ένα λαϊκότροπο στρογγύλεμα της μελωδίας χάρη στον πλούτο της συνθετικής ικανότητας του Κρέοντα, ενώ ο ίδιος ακολούθησε την δική μου επιθυμία για εναλλαγή ρυθμών μέσα στο ίδιο κομμάτι.
Ο "Τρίτος Άνθρωπος" είναι ένα από τα πιο ωραία τραγούδια του δίσκου. Αλλά γιατί, κατ' εξαίρεση, τον λέει ο Χρήστος Σιορίκης; Μπήκατε αλήθεια στη διαδικασία ν' αναζητήσετε κι άλλες φωνές ή εξαρχής είχατε αποφασίσει να τραγουδήσετε οι ίδιοι το υλικό σας;
Όπως ανέφερα και παραπάνω, η φράση του ρεφρέν από τον "Τρίτο Άνθρωπο" ανήκει στον ίδιο τον Χρήστο. Για εκείνον, λοιπόν, έγραψα τους στίχους του κομματιού, συμπεριλαμβάνοντας τα λόγια του, έχοντας προαποφασίσει ότι θα του ζητήσω να το ερμηνεύσει ο ίδιος. Όπως και έγινε.
Πρόκειται για μια πολύ προσωπική δουλειά στο σύνολο της παραγωγής της, στην οποία ήθελα να τραγουδάμε εμείς κι εμείς, συγγενείς και φίλοι δηλαδή. Ο δίσκος μοιάζει σαν μια πρώτη απόπειρα να συνυπάρξουν όλες οι τέχνες με τις οποίες καταπιάνομαι πλάι στις τέχνες των δικών μου ανθρώπων. Για παράδειγμα, τα δύο βίντεο κλιπ, για τα οποία συνεργαστήκαμε με τον Στάθη Μαρκόπουλο και τον Alegros Gramma αντίστοιχα, όπως και το εξώφυλλο του δίσκου που φιλοτέχνησε η Αναστασία Δαφερέρα, είναι φτιαγμένα με τις ξύλινες κούκλες και τις χειροτεχνίες μου.
Έτσι λέμε και τα τραγούδια, όπως κανείς ανοίγει την πόρτα του σπιτιού του σε μέρα γιορτής. Σε αυτή τη λογική ηχογραφήσαμε στο στούντιο κατά βάση όλοι μαζί, με τα λάθη και τα σωστά μας. Αυτή ήταν εξαρχής η ιδέα, χωρίς δεύτερες σκέψεις.
Αν και είστε νέοι σε ηλικία δημιουργοί, στο Πότε Κλείνουν Οι Στοές κουβαλάτε εγχώριες μνήμες αρκετά παλιότερες, π.χ. από το λαϊκό και ρεμπέτικο ρεπερτόριο ή τις μεγάλες μέρες του έντεχνου ήχου. Τι σας ωθεί να κοιτάτε προς τα πίσω για έμπνευση; Λέει κάτι αυτό για την εποχή μας, δημιουργικά μιλώντας;
Αφού κυκλοφόρησε ο δίσκος, πολλοί άνθρωποι επεσήμαναν με μεγάλη ευστοχία τις αναφορές μας. Ήταν μεγάλη χαρά που μας "ανακάλυψαν"! Σκέφτηκα πως, παρά τα διαφορετικά περιεχόμενα των στίχων, την πολύ λιτότερη ενορχήστρωση και την ατημέλητη ερμηνεία, πολλοί άκουσαν μέσα στις Στοές μας το Κέντρο Διερχομένων ή τη μουσική σκηνή της Θεσσαλονίκης της δεκαετίας του 1990, όπως και τον Βασίλη Νικολαΐδη. Οι "Κινέζες Πωλήτριες" είναι, βέβαια, ένα εσωτερικό αστείο, που αναφέρεται στους δικούς του "Ιάπωνες".
Τα τραγούδια, ωστόσο, απέχουν σημαντικά από τις αναφορές τους, ενώ διαφέρουν εμφανώς μεταξύ τους, πράγμα που νομίζω πως χαρακτηρίζει τόσο τον σύγχρονο τρόπο δημιουργίας, όσο και ακρόασης της μουσικής ως προς την αποσπασματικότητα. Υπό την έννοια αυτή, κοιτάζουμε μεν μπροστά, καβάλα, όμως, στα φορτία που μας έφεραν ως εδώ.
Οι στίχοι σου απηχούν τη ζωή στην πόλη –με διάφορους τρόπους. Σε εμπνέει αυτός ο βίος ή σε εξουθενώνει; Πώς φαίνεται η Αθήνα του σήμερα σε σένα που μεγάλωσες στην Ερμούπολη;
Σήμερα, δυσκολεύομαι πολύ να φανταστώ τη ζωή μου σε έναν άλλο τόπο πέρα από την Αθήνα. Εκτός από τα αγαπημένα πρόσωπα, όλα όσα επιθυμώ να παρακολουθώ και να μελετώ υπάρχουν εδώ και όχι στις επαρχιακές πόλεις.
Δυστυχώς, τόσο η Ερμούπολη, όσο και η Αθήνα, τείνουν ολοταχώς να μεταμορφωθούν σε μια σκηνογραφία που απευθύνεται στους λίγους και προύχοντες και όχι στους μόνιμους κατοίκους. Αυτή είναι μια καθολική και αναπόδραστη εξουθένωση. Σε αυτό το παράλογο αντιστέκεται κανείς όσο βρίσκει μέσα στους τόπους τα σημεία αναφοράς του. Εκεί, δηλαδή, που οι άνθρωποι μπορούν ακόμη να συναντιούνται και να αλληλεπιδρούν σε αυτό που λέμε δημόσιο ή ημιδημόσιο χώρο.
Τι φέρνει το υπόλοιπο του 2026, τόσο για σένα προσωπικά, όσο και για τη συνεργασία σας με τον Κρέοντα Κανακάρη; Υπάρχουν ανακοινώσιμα σχέδια;
Με τον Κρέοντα έχουμε ανοίξει δουλειές. Υπάρχουν νέα τραγούδια που σχεδιάζουμε, κυρίως όμως είναι η στιγμή να παίξουμε στο κοινό όσα έχουμε ήδη καταφέρει. Μόλις φέραμε σε πέρας την πρώτη λάιβ παρουσίαση του δίσκου στην πόλη μου, την Ερμούπολη. Λένε πως το δυσκολότερο πράγμα είναι να παρουσιάσεις για πρώτη φορά τις προσωπικές σου δημιουργίες στο σόι σου. Τα δύσκολα πέρασαν, λοιπόν.
Σύντομα θα ανακοινώσουμε την επίσημη παρουσίαση των Στοών στην Αθήνα μέσα στον χειμώνα, όπου θα έχουμε τη χαρά να βρεθούμε επιτέλους όλοι οι συντελεστές επί σκηνής.
Οι συντελεστές του Πότε Κλείνουν Οι Στοές (B-otherSide Records, 2026)
Μουσική: Κρέων Κανακάρης
Στίχοι: Νάντη Χατζηγεωργίου
Ενορχήστρωση: Κρέων Κανακάρης, Νάντη Χατζηγεωργίου
μπουζούκι: Θάνος Μπουκουβάλας
κιθάρα: Θάνος Μπουκουβάλας, Κρέων Κανακάρης
βιολί: Γιώργος Χατζηγεωργίου
μπεντίρ: Δήμητρα Αναγνωστοπούλου
τουμπελέκι: Βασίλης Βαλδραμίδης
κοντραμπάσο: Λάμπρος Παπανικολάου
ηλεκτρικό μπάσο: Σέργιος Βούδρης
ζίλια: Νάντη Χατζηγεωργίου
Φωνή: Κρέων Κανακάρης, Χρήστος Σιορίκης, Νάντη Χατζηγεωργίου
Όλα τα τραγούδια ηχογραφήθηκαν στο Studio Δισκέξ (ξ)
Διεύθυνση ήχου/μίξη: Σταύρος Άλλος
Εικαστικός σχεδιασμός: Αναστασία Δαφερέρα
Φωτογραφία εξωφύλλου: Παυλίνα Μάρβιν
Τα βίντεο κλιπ στα τραγούδια "Πότε Κλείνουν οι ΣτΟές" και "Έλα να σου πω για τραύμα" πραγματοποιήθηκαν με την υποστήριξη του Alegros Gramma και του Στάθη Μαρκόπουλου.
Οι στίχοι "έχω έναν αναπτήρα/ για να με χρειάζεσαι" και "ο τρίτος άνθρωπος/ το άγιο πνεύμα" γράφτηκαν με αφορμή λόγια του Χρήστου Σιορίκη.
Διαβάστε Επίσης
