"Τραβιάτα": Η ανεξίτηλη γοητεία του απόλυτου λυρικού blockbuster

25 χρόνια μετά την αρχική παρουσίασή της στα "Ολύμπια" και σε συνέχεια πρόσφατης επιτυχημένης περιοδείας της σε Κίνα και Θεσσαλονίκη, η "Τραβιάτα" του Νίκου Πετρόπουλου ανεβαίνει για πρώτη φορά στην "Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος" του ΚΠΙΣΝ. Με αυτήν εγκαινιάζεται μια νέα εποχή καλοκαιρινών παραστάσεων όπερας στις ιδανικές συνθήκες μιας κλιματιζόμενης αίθουσας, που διαθέτει τις τεχνικές προδιαγραφές για την αρτιότερη υλοποίηση της πρόθεσης του σπουδαίου Έλληνα σκηνοθέτη, σκηνογράφου και ενδυματολόγου της όπερας για ιστορικά πιστή απεικόνιση της εποχής του έργου.

Η "Τραβιάτα" αποτελεί ένα από τα διασημότερα και δημοφιλέστερα έργα του ρεπερτορίου, έχοντας μάλιστα καταμετρηθεί ως αυτό που ανεβαίνει ετησίως συχνότερα στα λυρικά θέατρα της υφηλίου. Σίγουρα, αποτελεί ειρωνεία της τύχης ότι η πρεμιέρα της ("Τεάτρο Φενίτσε" Βενετίας, 1853) αναφέρεται ως μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες στην ιστορία της όπερας. Τούτο, πάντως, είχε να κάνει κυρίως με την επιθυμία του κοινού να βλέπει επί σκηνής πιστευτούς χαρακτήρες και όχι …υπέρβαρες πριμαντόνες να πεθαίνουν από φυματίωση!

Η υπόθεση αφορά στον έρωτα της εταίρας Βιολέττας Βαλερύ, με τον Αλφρέντο Ζερμόν, γόνο καλής οικογένειας του Παρισιού. Η σχέση προκαλεί την αντίδραση της οικογένειας του νέου, το ζευγάρι χωρίζει και ξανασμίγει λίγο πριν το θάνατο της κοπέλας.

Η θεατρική διάσταση του έργου εξηγεί κατά μεγάλο μέρος την ιδιαίτερη αξία του. Το λιμπρέτο του Πιάβε βασίζεται στο θεατρικό "Η κυρία με τις καμέλιες" του Αλέξανδρου Δουμά υιού και αφορά την ιστορία της Μαρί Ντυπλεσσί, διάσημης εταίρας της παρισινής κοινωνίας, με την οποία σχετιζόταν ο Γάλλος συγγραφέας. Τούτη τη θεατρική εκδοχή παρακολούθησε μάλιστα πιθανώς στο Παρίσι και ο ίδιος ο Βέρντι. 

Συνεπαρμένος, αποφάσισε για πρώτη φορά να απευθυνθεί στο κοινό μέσα από ένα θέμα σύγχρονο. Η ηρωοποίηση μιας γυναίκας ελευθερίων ηθών, μίας "παραστρατημένης" και μέσω αυτής η καταγγελία μιας κοινωνίας που την αναγκάζει να μείνει στο περιθώριο και εν τέλει να καταστραφεί συνιστούσε για τον συνθέτη όχι μόνο μία τολμηρή, ανατρεπτική επιλογή αλλά και μία σθεναρή υπεράσπιση των "πιστεύω" του, αφού και ο ίδιος ζούσε εκείνη την εποχή εκτός γάμου με τη σύντροφό του, υψίφωνο Τζουζεππίνα Στρεπόνι… 

Η "Τραβιάτα" αποτελεί ένα ασύγκριτο αριστούργημα και από μουσική άποψη. Κάθε σκέλος της (εισαγωγή, άριες και ντουέτα, χορωδιακά μέρη) συνδέεται άμεσα με και νοηματοδοτεί την εξέλιξη της πλοκής, συνεισφέροντας στη δημιουργία σπάνιας δραματικής έντασης. Κυρίως, όμως, με τη μουσική σμιλεύεται ένα λεπτομερές ψυχογράφημα της κεντρικής ηρωίδας.

Ανάλογα με τις ψυχολογικές της μεταπτώσεις, ο Βέρντι συνθέτει για τη φωνή με διαφορετικό τρόπο σε κάθε πράξη. Στην πρώτη η ηδονική ελευθεριότητα και το λαμπερό πλην παρακμιακό Παρίσι δικαιώνονται από ευέλικτη φωνή με σπάνιες δεξιοτεχνικές ικανότητες. Στη δεύτερη πράξη η γαλήνη της ζωής στη φύση και τα βαθιά συναισθήματα αποδίδονται με τη θερμή φωνή λυρικής σοπράνο, ενώ στην τελευταία η αρρώστια και η τραγική κατάληψη του ματαιωμένου έρωτα αναδεικνύονται με σκούρες φωνητικές αποχρώσεις, που εκφράζουν πόνο και απόγνωση.

Στη διπλή εν προκειμένω διανομή την Βιολέττα θα ερμηνεύσουν η έμπειρη υψίφωνος Βασιλική Καραγιάννη και η ανερχόμενη Δήμητρα Κωτίδου. Οι τενόροι Γιάννης Χριστόπουλος και Κωνσταντίνος Κληρονόμος εναλλάσσονται στο ρόλο του Αλφρέντο, ενώ σε αυτόν του πατέρα Τζιόρτζιο Ζερμόν οι βαρύτονοι Τάσης Χριστογιαννόπουλος και Διονύσης Σούρμπης. Τις δυνάμεις της ΕΛΣ θα συντονίσει ο πολύπειρος αρχιμουσικός Λουκάς Καρυτινός.