Διαβάζοντας το σχετικό δελτίο τύπου για το επικείμενο live τους στο Φ hill Sessions στις 23 Ιουνίου, έχεις την αίσθηση ότι θα σε ταξιδέψουν ανά την Μεσόγειο με τις μουσικές τους. Και πράγματι, αν τους ακούσεις είτε σε κάποια πλατφόρμα είτε παραδοσιακά, από τους δίσκους που έχουν κυκλοφορήσει, η αίσθηση αυτή επιβεβαιώνεται. To Polis Ensemble που αποτελείται από 6 διακεκριμένους μουσικούς, εξελίσσει το δημοτικό τραγούδι, ενσωματώνοντάς το στον ήχο των Βαλκανίων. Με αυτήν την αφορμή και λίγο πριν απολαύσουμε τη σύμπραξή τους επί σκηνής με τον διεθνούς φήμης Αρμένιο καλλιτέχνη Haig Yazdjian, θέσαμε μερικές ερωτήσεις στον Αλέξανδρο Καψοκαβάδη.
>Τι έχει αλλάξει από το 2011 όταν ξεκινήσατε ως "Ορχήστρα Ανατολικής Μουσικής Πόλις", μέχρι σήμερα που εμφανίζεστε με το όνομα Polis Ensemble;
Καταρχάς, άλλαξε η ίδια η σύνθεση του συνόλου, το οποίο ξεκίνησε ως μια ομάδα μουσικών με κοινό ενδιαφέρον για τις λόγιες και λαϊκές μουσικές παραδόσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας. Στην πορεία προστέθηκαν νέα μέλη, με διαφορετικές εμπειρίες και μουσικές αναφορές, γεγονός που διεύρυνε σημαντικά τους ορίζοντές μας. Παράλληλα με την προσωπική δημιουργία, η ερευνητική και καλλιτεχνική μας αναζήτηση επεκτάθηκε στη μουσική της Μεσογείου, αλλά και στην ευρωπαϊκή παλαιά μουσική, από τον Purcell και τον Lully έως τον Rameau και τον Bach. Ασχοληθήκαμε, δε, πολύ σοβαρά με τους έλληνες συνθέτες από τον 13ο αιώνα ώς τις μέρες μας.
>Η λέξη "πόλις" φωτογραφίζει τις πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου. Ποιες σας ενέπνευσαν περισσότερο, με ποιο τρόπο και γιατί;
Η λέξη "Πόλις" παραπέμπει, ασφαλώς, στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί ξεκίνησε η αρχική μας αναζήτηση, όχι με εθνικούς όρους, αλλά με επίκεντρο δύο μεγάλες μουσικές παραδόσεις που συνυπήρξαν για αιώνες: την οθωμανική κλασική μουσική και τη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική. Η μελέτη τους υπήρξε το πρώτο κοινό πεδίο συνάντησης των μελών του σχήματος. Σύντομα, όμως, αντιληφθήκαμε ότι η μουσική ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου δεν μπορεί να περιοριστεί σε μία μόνο πόλη. Στη συζήτηση μπήκαν φυσικά η Σμύρνη, η Βηρυτός, το Κάιρο και η Αλεξάνδρεια, μεγάλα αστικά κέντρα που λειτούργησαν ως σταυροδρόμια ανθρώπων, ιδεών και ήχων. Και βέβαια η Αθήνα... Η πόλη που μας μεγάλωσε μουσικά, που μας έφερε κοντά και μέσα στην οποία διαμορφώθηκε η ταυτότητα του Polis Ensemble. Για εμάς η Αθήνα δεν είναι μια περιφερειακή πόλη της Μεσογείου, αλλά ένας από τους βασικούς κόμβους της σύγχρονης μουσικής της ζωής. Με αυτή την έννοια, είμαστε παιδιά της πόλης· μιας πόλης ανοιχτής στις συναντήσεις, τις ανταλλαγές και τις μεταμορφώσεις που γεννά η ζωή στη Μεσόγειο.
Διαβάστε Επίσης
>Έχετε συνεργαστεί με τον καθηγητή Εθνομουσικολογίας Λάμπρο Λιάβα. Τι αποκομίσατε από αυτήν την ακαδημαϊκή συνεργασία και πώς επηρεάστηκε ο ήχος σας εξαιτίας της;
Προσωπικά, η συνεργασία μου με τον Λάμπρο Λιάβα είναι σχεδόν καθημερινή, καθώς είμαστε συνάδελφοι στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και στενοί συνεργάτες τόσο στον ακαδημαϊκό όσο και στον καλλιτεχνικό χώρο. Μαζί έχουμε σχεδιάσει και υλοποιήσει μια σειρά μουσικών παραστάσεων που στηρίχθηκαν σε εκτεταμένη έρευνα, αλλά και σε πολλή δουλειά τόσο "επί χάρτου" όσο και επί σκηνής. Το Polis Ensemble οφείλει πολλά στον Λάμπρο Λιάβα και στην εκπομπή "Το Αλάτι της Γης".
Μέσα από αυτές τις συνεργασίες το σύνολο απέκτησε σημαντική προβολή και έγινε γνωστό σε ένα ευρύτερο κοινό, κάτι που υπήρξε καθοριστικό για την πορεία του. Πέρα όμως από την αναγνωρισιμότητα, θεωρώ σημαντικότερο το γεγονός ότι όλες αυτές οι συνεργασίες υπήρξαν δημιουργικές και ουσιαστικές. Μας έδωσαν τη δυνατότητα να εμβαθύνουμε σε μουσικά ζητήματα που μας απασχολούν, να αποκτήσουμε πολύτιμες εμπειρίες, να γνωρίσουμε εξαιρετικούς ανθρώπους και να διευρύνουμε συνεχώς τον κύκλο των φίλων μας.
>Πόσο σημαντική είναι για τη δική σας εξέλιξη η σύμπραξή σας με τον Haig Yazdjian; Και κυρίως, πώς είναι εφικτός ο αυτοσχεδιασμός όταν εμπλέκονται τόσοι καλλιτέχνες;
Για τους περισσότερους από εμάς, ο Haig Yazdjian είναι δάσκαλος, τόσο με την κυριολεκτική όσο και με την ευρύτερη έννοια της λέξης. Προσωπικά, είχα την τύχη να μαθητεύσω δίπλα του, κάνοντας μαθήματα στο σπίτι του. Ωστόσο, η σημαντικότερη ίσως εμπειρία μου υπήρξε η συνεργασία μας στον δίσκο Ψέμα σαν αλήθεια των Ματ σε 2 Υφέσεις (2005), ενός σχήματος στο οποίο συμμετείχαμε με τον Γιώργο Κοντογιάννη. Στην ηχογράφηση συνέβαλαν επίσης ο Νίκος Παραουλάκης και ο Μανούσος Κλαπάκης, ενώ ο Haig είχε την καλλιτεχνική επιμέλεια του έργου. Η επίδρασή του στη μουσική μας πορεία υπήρξε καθοριστική και παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα.
Δε μας δίδαξε μόνο τεχνικές ή μουσικές γνώσεις, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο να προσεγγίζουμε τη μουσική, τη δημιουργία και την επικοινωνία μέσα από τον ήχο. Γι' αυτό και η σύμπραξή μας μαζί του μοιάζει απολύτως φυσική. Ύστερα από τόσα χρόνια κοινής πορείας, αλληλοεκτίμησης και δημιουργικών συναντήσεων, ο αυτοσχεδιασμός δίπλα του προκύπτει αβίαστα, σαν μια συνέχεια μιας συζήτησης που δεν σταμάτησε ποτέ.
>Πόσο εύκολο είναι να ενσωματωθεί ομαλά το δημοτικό τραγούδι στον δικό σας ήχο ώστε να μην αλλοιωθεί, αλλά και να μπορέσει να ταιριάξει παράλληλα, στη δική σας πιο σύγχρονη προσέγγιση;
Για εμάς, το ζητούμενο δεν είναι να ενσωματώσουμε το δημοτικό τραγούδι σε ένα νέο μουσικό περιβάλλον αφήνοντάς το αναλλοίωτο, σαν ένα μουσειακό έκθεμα. Μας ενδιαφέρει να συνομιλήσουμε δημιουργικά μαζί του, γνωρίζοντας ότι κάθε ουσιαστική συνάντηση επιφέρει μετασχηματισμούς και προς τις δύο κατευθύνσεις. Άλλωστε, ας μη γελιόμαστε: το δημοτικό τραγούδι δεν υπήρξε ποτέ κάτι στατικό. Η μορφή με την οποία το γνωρίζουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα αμέτρητων αλλαγών, προσαρμογών και δημιουργικών παρεμβάσεων που συντελέστηκαν μέσα στους αιώνες. Κάθε γενιά μουσικών και ακροατών το παρέλαβε, το αναδιαμόρφωσε σύμφωνα με τις δικές της ανάγκες και το παρέδωσε διαφορετικό στην επόμενη. Με αυτή την έννοια, η μεταμόρφωση δεν είναι εξαίρεση από την παράδοση· είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους η παράδοση συνεχίζει να παραμένει ζωντανή.
>Το Φ hill Sessions διαθέτει ένα πρόγραμμα με πολύ διαφορετικές μουσικές. Υπάρχει κάποιο στοιχείο που συνδέει το δικό σας live με τα υπόλοιπα;
Αν δει κανείς προσεκτικά το πρόγραμμα, θα διαπιστώσει πως δεν πρόκειται για ένα φεστιβάλ "ονομάτων" ή εμπορικών επιτυχιών. Αντίθετα θα διακρίνει καλλιτέχνες με έντονη προσωπική μουσική πρόταση, όπου η ίδια η μουσική πράξη βρίσκεται στο επίκεντρο. Σε αυτό το πλαίσιο, το Polis Ensemble συναντά τους υπόλοιπους δημιουργούς μέσα από την αναζήτηση, τον πειραματισμό και τον διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές παραδόσεις και μουσικούς κόσμους. Μπορεί να προερχόμαστε από διαφορετικές αφετηρίες, όμως μοιραζόμαστε την ίδια διάθεση να εξερευνήσουμε τον ήχο με ειλικρίνεια, φαντασία και σεβασμό προς το κοινό.
>Γιατί πιστεύετε ότι ταιριάζετε στη φιλοσοφία του Φ hill Sessions;
Πιστεύουμε ότι ταιριάζουμε στη φιλοσοφία του συγκεκριμένου φεστιβάλ, ακριβώς επειδή μοιραζόμαστε με τους υπόλοιπους καλλιτέχνες την αγάπη για τη μουσική ως ζωντανή καλλιτεχνική εμπειρία και όχι ως απλή ψυχαγωγία. Το Polis Ensemble αναζητά διαρκώς γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικές μουσικές παραδόσεις, εποχές και πολιτισμούς, δίνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στον ήχο, τη δημιουργικότητα και τον διάλογο. Σε έναν χώρο όπως ο λόφος του Φιλοπάππου, όπου συνυπάρχουν η ιστορία, η φύση και η σύγχρονη πόλη, αυτή η συνάντηση διαφορετικών κόσμων αποκτά ιδιαίτερο νόημα.
>Τι να περιμένουμε από το live σας στο Φ hill Sessions;
Μία βραδιά με συγκίνηση, συνεχείς εναλλαγές, όμορφο ήχο -την επιμέλεια έχει ο εμβληματικός τεχνικός Γιώργος Καρυώτης- ατμόσφαιρα και εκπλήξεις. Άλλωστε, μια βραδιά με πολύ αυτοσχεδιασμό, οδηγεί με ακρίβεια στο απρόσμενο... Ελπίζουμε πως η δική μας χαρά θα φτάσει στο κοινό και ότι, στο τέλος της βραδιάς, θα έχουμε μοιραστεί μια όμορφη εμπειρία.
