Τελικά, άξιζε να πάμε στο Ολυμπιακό Στάδιο για τους Metallica;

Γύρω στις 20.30, το τελευταίο φως του ήλιου έφευγε και οι κάθετες, ογκώδεις LED οθόνες υψηλής ανάλυσης που περιέβαλλαν την τεράστια 360° σκηνή στο μέσον περίπου του Ολυμπιακού Σταδίου πρόβαλλαν τον θεό Δία να κάθεται στην ηλεκτρική καρέκλα του Ride The Lightning, βαστώντας τον κεραυνό του. Ήταν ένα δείγμα προθέσεων εκ μέρους των Metallica –ότι είχαν έρθει να κεραυνοβολήσουν την Αθήνα, ως άλλοι Ολύμπιοι θεοί του χέβι μέταλ. 

Δείγμα προθέσεων κατέθεσε όμως και το κοινό, το οποίο ως εκείνη την ώρα πλημμύριζε αρένα, κερκίδες κι ένα από τα μεγαλύτερα snake pits που έχουμε δει. Οι επίσημες ανακοινώσεις θέλουν την προσέλευση να ξεπέρασε τις 90.000 ψυχές, που φανέρωσαν την ανυπομονησία τους για την έναρξη με φωνές και ηχηρά παλαμάκια, σηματοδοτώντας έτσι ότι είχαν έρθει για να το ζήσουν.

Με τέτοια (προ)διάθεση, λοιπόν, είναι πιθανό ότι οι Metallica θα ραίνονταν με χειροκροτήματα ακόμα κι αν απλά απήγγειλαν τον τηλεφωνικό κατάλογο του Λος Άντζελες μετά μουσικής. Δεν είναι τυχαίο ότι τη συναυλία παρακολούθησε και το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου, το οποίο χρησιμοποίησε ...σεισμογράφο για να καταγράψει τις ασθενείς δονήσεις που προξενούσε ο μαζικός παλμός των χιλιάδων παρευρισκομένων.

Ασφαλώς, τα πράγματα στο Ολυμπιακό Στάδιο είχαν τεθεί σε τροχιά ήδη από τις 18.00, όταν βγήκαν οι Knocked Loose, όσο ο κόσμος εξακολουθούσε να συρρέει κατά κύματα, αναζητώντας θέσεις ή προσπαθώντας να εξοικειωθεί με την εντυπωσιακή M72 σκηνή των 360 μοιρών, η οποία γράφει ήδη τη δική της ιστορία στα τι και πώς των διεθνών μουσικών τουρνέ. Μια πρώτη παρατήρηση, λοιπόν, είναι ότι τους Αμερικανούς δεν τους κατάπιε το οικοδόμημα: το έτρεξαν, το αξιοποίησαν, έδειξαν να το χαίρονται –κι ας μπερδεύτηκαν κάπου τα ηχητικά στο εναρκτήριο "Blinding Faith".

Από εκεί και πέρα, φοβάμαι ότι δεν υπάρχουν πολλά να ειπωθούν. Αληθεύει ότι οι Knocked Loose έπαιξαν με ενέργεια, ότι διακρίθηκαν για τον επαγγελματισμό τους, ότι επιδίωξαν διάδραση με το πλήθος, ότι η αρένα τους χάρισε χέρια ψηλά, χειροκροτήματα, ακόμα και μικρά mosh pits σε στιγμές σαν τα "Counting Worms", "Suffocate", "Deep In The Willow". Όλα αυτά, όμως, ξεχάστηκαν γρήγορα. Κυκλοφορούν πολλές μπάντες εκεί έξω που παίζουν αυτό το αδιάφορο, ασφυκτικά στυλιζαρισμένο metalcore, όσο κι αν παριστάνει το επικίνδυνο επειδή σόκαρε, λέει, θεατές από τη Bible Belt των Η.Π.Α., όταν εμφανίστηκαν στο τηλεοπτικό σόου του Jimmy Kimmel.  

Αυτή η ποιοτική απόσταση από κάθε τι το ουσιώδες φάνηκε ακόμα περισσότερο όταν ήρθε η ώρα των Gojira. Χωρίς πολλά-πολλά, μπήκαν με το "Born For One Thing", επέβαλλαν την κλάση και τον δυναμισμό της μουσικής τους, ενώ παράλληλα έδειξαν πόσο άνετα αισθάνονταν με το στήσιμο της Μ72 σκηνής, κινούμενοι ανάμεσα σε πίδακες από λευκό καπνό.

Έτσι, ήδη στο τρίτο κομμάτι ("Stranded") είχαν το πλήθος μαζί τους, να καταγράφει τον πρώτο διακριτό χαμό στο Ολυμπιακό Στάδιο, που διογκώθηκε ακόμα περισσότερο όταν ήρθαν οι φάλαινες του "Flying Whales". 

Η support εμφάνιση είχε ήδη κερδηθεί σ' εκείνο το σημείο, ακόμα κι αν κάποιοι μπήκαν στη λογική συγκρίσεων με την περσινή, πρωταγωνιστική επίδοση των Γάλλων στην Πλατεία Νερού. Στη δική μου περίπτωση, πάλι, η έκπληξη του "Love" έστειλε τις αναμνήσεις πίσω στο 2011 και στο καταιγιστικό τους live στη μικρή σκηνή του "TerraVibe" της Μαλακάσας, στο πλαίσιο του Sonisphere Festival. Σκέφτηκα λοιπόν πόσο άνθισε από τότε η βία, ο όγκος και η αίσθηση ελεγείας των συνθέσεών τους, πόσο καθηλωτικός παρέμεινε ο τραγουδιστής Joe Duplantier, πόσο εξελίχθηκε το παίξιμο του αδερφού του Mario στα ντραμς. 

Όλα αυτά επιβεβαιώθηκαν στο Ολυμπιακό Στάδιο με τον πιο άρτιο τρόπο, με την αρένα να παραληρεί και τις κερκίδες να σιγοντάρουν πρόθυμα, όσο εκείνοι έπαιζαν στα καπάκια "Another World", "Silvera", "L' Enfant Sauvage" και φυσικά το "Amazonia", με το οποίο και αποχαιρέτησαν, μέσα σε θάλασσα ιαχών και χειροκροτημάτων. Στη setlist χώρεσε βέβαια και το "Mea Culpa (Ah! Ça Ira!)", με τον Joe Duplantier να μας μιλά για τη διαχρονική σημασία της Γαλλικής Επανάστασης. 

Ακόμα και οι Gojira, πάντως, λίγο έλειψε να ξεθωριάσουν όταν τέλειωσε το εισαγωγικό βιντεάκι με τη σκηνή του νεκροταφείου από το εμβληματικό γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε "Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος" (1966), συνοδεία, φυσικά, της ανυπέρβλητης μουσικής του Ennio Morricone. Ήταν, πολύ απλά, η ώρα των Metallica· η ώρα του μεγάλου σεισμού. Και τα ρίχτερ πολλαπλασιάστηκαν επικίνδυνα όταν μπούκαραν με το "Creeping Death", προξενώντας θεαματική πώρωση σε κάθε γωνιά του γηπέδου, με τους ίδιους ν' ανατροφοδοτούνται από αυτήν και να πετούν σπίθες απάνω στη σκηνή, λουσμένοι σε εντονα κόκκινα φώτα. Κι αμέσως μετά "For Whom The Bell Tolls" –κάλεσμα για νέο κοπάνημα, με άπαντες να χανόμαστε ανάμεσα σε θεόρατα μπάσα και σε τρομερές κιθαριές. Καλύτερη έναρξη δεν γινόταν.

Η όλη ενέργεια αποδείχθηκε αρκετή για να κουβαλήσει το υποδεέστερο "Moth Into Flame" (βοήθησαν και οι σχετικές φωτιές που άρχισαν να ξεπηδούν από σημεία της σκηνής), αλλά στο "King Nothing" ένιωσα τα πρώτα τσιμπήματα δυσφορίας με τις επιλογές της setlist, τα οποία έγιναν κύματα κατά τη διάρκεια του "Lux Æterna". Κατόπιν, βέβαια, οι πρώτες νότες του "The Unforgiven" και το αυθόρμητο "ωωωω!" του πλήθους έφεραν την ελπίδα μιας γρήγορης ανάκαμψης, που όμως διαψεύστηκε από τα σχεδόν ξεψυχισμένα φωνητικά του James Hetfield. 

Οι ευκολίες του "Fuel" διασκέδασαν τις μαζικές εντυπώσεις (πάντα άρεσαν στους έτοιμους να ενθουσιαστούν με τα ψίχουλα της Metallica αισθητικής), μα όταν ήρθε η ώρα ενός μικρού διαλείμματος για τους James Hetfield & Lars Ulrich, η βραδιά κατακρημνίστηκε σε ολοφάνερο ναδίρ, αφού Kirk Hammett και Robert Trujillo άρχισαν να παίζουν τον "Ζορμπά" του Μίκη Θεοδωράκη, με τη γνωστή μελωδία να ηχεί λες και βγήκε από κακόγουστους τουριστικούς δίσκους της εγχώριας δεκαετίας του 1970, τύπου "This Is Syrtaki Dance".

Αλλά εκεί που κράταγα το κεφάλι μου απελπισμένος με το θέαμα (και με την αποδοχή του), άκουσα ξαφνικά τον Trujillo να τραγουδά "τότε τι κρίμα, τι κρίμα", με τις διαγενεακές μνήμες από τις Τρύπες και το "Δεν Χωράς Πουθενά" να βάζουν φωτιά στο στάδιο. Αυτή, μάλιστα! Ήταν και ευχάριστη έκπληξη, αλλά και μια όντως ουσιαστική χειρονομία προς τον τόπο μας, μέσω ενός κομματιού που "έχει μείνει στην ιστορία της σύγχρονης ελληνικής μουσικής", όπως θα σχολίαζε και ο Μπάμπης Παπαδόπουλος. 

Το δεύτερο μέρος εκκίνησε με νέες χαρές και πανηγύρια, αφού είναι αλήθεια ότι δεν περιμέναμε ν' ακούσουμε το "Fade To Black", το οποίο αποδόθηκε θαυμάσια, δίνοντας σκυτάλη στην ανατολίτικη ορμή του αγαπημένου "Wherever I May Roam". Αμέσως μετά το "Nothing Else Matters" δημιούργησε πάνδημο πανζουρλισμό, εξηγώντας για μία ακόμα φορά γιατί υπήρξε ο κατ' εξοχήν πολιορκητικός κριός των Metallica στην επίθεση που εξαπέλυσαν κάποτε στα κάστρα του mainstream. Έτσι, μέσα σε μόλις τρία τραγούδια, όλα είχαν ξαναμπεί στη θέση τους. 

Δεν χρειαζόμασταν λοιπόν τον Hetfield να εξηγήσει γιατί κάνει την καλύτερη δουλειά του κόσμου, να μας παρακινήσει σε ξεσηκωμό ή να αναλωθεί στα γνώριμα κλισέ περί "Μετάλλικα φάμιλι". Ο κατάλογος αυτής της μπάντας φτάνει και περισσεύει ώστε να τη βγάζει ασπροπρόσωπη και στα 60, άσχετα με το πόσο μάπα είναι οι νέοι δίσκοι ή με τον τόσο μη-metal κόσμο που τρέχει να προμηθετεί ένα πανάκριβο εισιτήριο για να τους δει. Είναι κάτι που αποδείχθηκε περίτρανα και στην υπόλοιπη διάρκεια της βραδιάς, με τη μπάντα να παίρνει φόρα στο "One" για να σκίσει στο "Seek & Destroy" και στο "Master Of Puppets", ενώνοντας τις καλλιτεχνικά πιο παγοθραυστικές τους ημέρες με την ομαδική παράκρουση παλιών και νέων οπαδών, περπατημένων και άψητων. Ως κερασάκι στην όλη τούρτα, τέλος, σερβιρίστηκε το "Εnter Sandman", με τον κόσμο να τραγουδά με ζέση το ατσάλινο ρεφρέν, λίγο πριν σημάνει η ώρα της αποχώρησης. 

Από το σημείο αυτό, τώρα, μπορούν να ξεκινήσουν διάφορες συζητήσεις για το τι είδαμε και το πόσο άξιζε. Δεν είναι όλες ενδιαφέρουσες. Αν είναι δηλαδή να μπλέξουμε με τα του ήχου ή με διερωτήσεις για το τι συνέβη στην έναρξη του "One" –αν άργησαν κάτι δευτερόλεπτα να μπουν τα μικρόφωνα σε λειτουργία ή αν ξεχάστηκε ο Ulrich– καήκαμε.

Τέτοιες λεπτομέρειες δεν αφορούν παρά ελάχιστους, ενώ κουβέντα για τον ήχο δεν ανοίγεις ποτέ στην πρώτη βραδιά μιας περιοδείας, όταν δοκιμάζονται και καλιμπράρονται τα πάντα. Κάτι που, περιέργως, ξέχασαν μερίδες του πιο ενημερωμένου κοινού (αν κρίνω απ' όσα διάβασα σε social media σχολιασμούς), μα έδειξαν ν' αντιλαμβάνονται όσοι ήρθαν στο Ολυμπιακό Στάδιο γεφυρώνοντας την απόσταση μπουζούκια/Metallica, προφανώς γνωρίζοντας ότι το ίδιο συμβαίνει και στις μεγάλες νυχτερινές πίστες, στις πρεμιέρες.

Η παρουσία αυτού του κόσμου ήταν βέβαια κάτι που "έκαιγε" και πριν τη συναυλία, με την κάλυψη της άφιξης των Metallica στο "Ελευθέριος Βενιζέλος" από τον Γιώργο Λιάγκα ή τις δηλώσεις της Φαίης Σκορδά να ρίχνουν λάδι στη σχετική φωτιά: όλοι ξέρουμε, άλλωστε, πώς έβλεπαν το χέβι μέταλ οι προκάτοχοι της τηλεοπτικής τους αισθητικής, όλοι υποψιαζόμαστε πώς το βλέπουν και τώρα, όταν σβήνουν τα φώτα του hype.

Και το ίδιο ισχύει και για το κοινό των μπουζουκιών που έδωσε τόσο δυναμικά το παρών, απλά και μόνο επειδή κάπου, κάπως, κάποτε το Black Album ή το "Nothing Else Matters" επέφεραν μια ρωγμή στο σύμπαν τους, παρασέρνοντάς τους στη γιγάντωση των Metallica σε πλανητικό φαινόμενο. Άλλωστε δεν πας από τη Μαλακάσα του 2010 –όταν τους είδαμε για τελευταία φορά– στο Ολυμπιακό Στάδιο του 2026 δίχως το συγκεκριμένο ακροατήριο. Η αξία των χέβι μέταλ μετοχών δεν αυξήθηκε τόσο πολύ, στα 16 χρόνια τα οποία μεσολάβησαν.

Δεν έχουν όμως κι αυτοί το δικαίωμα σε μια Metallica εμπειρία; Δεν απορρέει ένα τέτοιο δικαίωμα από τη στάση των ίδιων των Metallica, από τη στιγμή που εναγκαλίστηκαν τόσο πρόθυμα με τα κυρίαρχα μουσικά ρεύματα και τα μπόλιασαν με τις ουσιαστικές ημέρες της αισθητικής τους, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα τις ανοιχτωσιές τους ώστε να γίνουν πλούσιοι και διάσημοι; Ας μη στρουθοκαμηλίζουμε, έτσι έχουν τα πράγματα εδώ και πολύ καιρό. Ήδη από το 1999, όταν τους απολαύσαμε στη Ριζούπολη, οι Metallica είχαν προ πολλού "χαλαρώσει και μπει στη σειρά", έτσι για να θυμηθούμε τι άλλο έχουν τραγουδήσει οι Τρύπες πέρα από "τι κρίμα, τι κρίμα, τι κρίμα".   

Δεν είναι άσκοπο να τα συζητάμε αυτά, αρκεί να μη χάνουμε το δάσος επειδή χαζεύουμε στα δέντρα. Οι συναυλίες, άλλωστε, δεν είναι δίσκοι –δεν γίνεται να παρακάμψεις το πόσο στηρίζονται στο συναίσθημα. Και μια βραδιά σαν των Metallica, η οποία ένωσε πονηρεμένους και μη σ' ένα εντυπωσιακό ηλικιακό φάσμα που ξεκινούσε στα 12 με 15 και τελείωνε στα 65 με 70 ήταν, πρώτα και κύρια, μια μεγάλη γιορτή. Επιπλέον, για τις χιλιάδες νέων που σήκωσαν το χέρι στην αρένα (κυρίως) και στις κερκίδες (δευτερευόντως) όταν ο Hetfield ρώτησε ποιοι δεν τους είχαν ξαναδεί, αυτή η "πρώτη φορά Metallica" θα μείνει αξέχαστη.

Όπως έμεινε αξέχαστο σε κάποιους παλιότερους νέους και νέες το 1993 στη Νέα Σμύρνη, το 1999 στη Ριζούπολη, το 2007 στο τότε Rockwave, το 2010 στη Μαλακάσα. Δεν υπάρχει τίποτα το μεμπτό σε κάτι τέτοιο. Από την άλλη, ο οφειλόμενος σεβασμός προς ένα τέτοιο συναίσθημα δεν σημαίνει ότι θα καταπιούμε αμάσητη την άγουρη άποψη "είδαμε την καλύτερη συναυλία των Metallica στην Ελλάδα". 

Αληθεύει, βέβαια, ότι, αν και η χρονιά έχει πολύ ακόμα για να τελειώσει, άλλη τέτοια συναυλία δεν θα δούμε: το ατέλειωτο πλήθος, η εντυπωσιακή παραγωγή, η αναφορά-έκπληξη στις Τρύπες, η "πρώτη φορά Metallica" τόσων και τόσων νέων, της εξασφαλίζει θέση στην ιστορία. Όμως δεν ήταν η καλύτερή τους βραδιά στη χώρα μας, ακόμα κι αν συμφωνήσουμε για το πόσο σχετική είναι μια τέτοια συζήτηση υπό το βάρος του χρόνου, ο οποίος κυλάει για όλους μας όπως παραδέχτηκε και ο Hetfield σ' ένα σημείο της βραδιάς, μιλώντας για γκρίζα μαλλιά με κάποιον από το κοινό που τους είχε ξαναδεί και παλιότερα.

Ας μη χάνουμε το μέτρο σύγκρισης: ακόμα κι αν μείνουμε μόνο στην υπό βροχή εμπειρία του 2010, δεν είδαμε κάτι ανάλογο. Πάντως ας μην υποτιμάμε και το γεγονός μιας ωραίας συναυλίας, από μια μπάντα-ορόσημο, από εκείνες που είναι ακόμα ικανές να γεμίζουν γήπεδα χάρη στην κληρονομιά των σπουδαίων τους ημερών. Δεν έχουν απομείνει πολλές τέτοιες. Και δεν είναι τόσο μακριά, πια, οι καιροί στους οποίους θα λείψουν.