© Χάρης Ακριβιάδης
Η εντυπωσιακή παρέλαση σπουδαίων βιολιστών στα Μέγαρα Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης κατά την τρέχουσα καλλιτεχνική περίοδο επιβεβαιώθηκε και το δίμηνο Φεβρουαρίου-Μαρτίου.
Το μεσημέρι της 1/3 η σπουδαία Κιργίζια βιολίστρια Αλένα Μπάεβα έδωσε στην "Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος" του αθηναϊκού Μεγάρου ένα θαυμάσιο ρεσιτάλ, συνοδευόμενη από τον σύζυγό της, εξαιρετικό Ουκρανό πιανίστα Βαντίμ Χολοντένκο, που λίγοι ίσως θυμούνται ότι στα 18 του χρόνια (2004) κέρδισε το Grand Prix στο μουσικό διαγωνισμό "Μαρία Κάλλας" του Ωδείου Athenaeum.
Η matinée ξεκίνησε με δύο νεανικές συνθέσεις για βιολί και πιάνο διάσημων συνθετών του 19ου και του 20ού αιώνα. Η εξαιρετική ερμηνεία τριών μερών (παραλείφθηκε η Εισαγωγή) από την σπάνια παιζόμενη, πνευματώδη τετραμερή "Σουίτα" του Μπρίττεν βασίσθηκε στη γλαφυρή προβολή από την Μπάεβα τόσο των πολυστυλιστικών επιρροών (που φθάνουν μέχρι τη 2η Σχολή της Βιέννης!) όσο και των αλλαγών διαθέσεων (παιχνιδιάρικη, λυρική, χορευτική) που ενυπάρχουν σε μια παρτιτούρα διάσπαρτη με επιδείξεις/ασκήσεις τεχνικής! Η ασύλληπτη ορθοτονία του ήχου της εντυπωσίασε στους μονολόγους του βιολιού (π.χ. στο νανούρισμα και στο καταληκτικό βαλς), ενώ οι διάλογοι με το πιάνο ξεχώριζαν για τη φυσικότητά τους.
Μία διαφορετική πρόκληση ύφους συνιστούσε η -σαφώς εντελέστερη μορφολογικά- 1η Σονάτα του Φωρέ, χαρακτηριστικό δείγμα του γαλλικού ρομαντισμού, που προσφέρθηκε στη συνέχεια. Αξιοποιώντας μιαν ιδιαίτερα φροντισμένη εκτύλιξη της φραστικής, το μοναδικής φινέτσας και ευαισθησίας βιολί της Μπάεβα δικαίωσε με εκφραστικότητα την πλούσια μελωδικά και αρμονικά γραφή. Εξίσου ευχαρίστησε η ωραία ισορροπία και ώσμωση με το πιάνο του Χολοντένκο, που προσάρμοζε διαρκώς/μαλάκωνε το μεγάλο ήχο του Steinway, κρατώντας όμως δραματουργικά ενεργή παρουσία! Χωρίς να αμελούν ούτε στιγμή να φωτίζουν το διάχυτο λυρισμό του έργου, οι δύο μουσικοί το προσέγγισαν -ακόμα και στις παραγράφους σωρευόμενης/μεγαλύτερης φόρτισης- με μιαν άκρως ευπρόσδεκτη συναισθηματική νηφαλιότητα.
Στο δεύτερο μέρος του προγράμματος απολαύσαμε μιαν έξοχη ερμηνεία της αριστουργηματικής 7ης Σονάτας για πιάνο και βιολί του Μπετόβεν, της μίας από τις μόλις δύο που έγραψε στην τονικότητα της ντο ελάσσονος. Ήδη από το συναρπαστικό εναρκτήριο allegro con brio αναπτύχθηκε μεταξύ των δύο μουσικών ένας διάλογος αμείωτης έντασης, που έδωσε -μαζί με την επιτυχημένη αντιδιαστολή των υπολοίπων μερών (απολλώνιο adagio, ρυθμικό/παιγνιώδες σκέρτσο, δυναμικό φινάλε)- ακριβή εικόνα της ανήσυχης δραματουργίας και των μεταπτώσεων διαθέσεων του έργου. Το παίξιμο της Μπάεβα χαρακτηρίσθηκε από άψογη ορθοτονία, φροντισμένο σχηματισμός φράσεων και μεγάλη πλαστικότητα ταχυτήτων/δυναμικών, αναβλύζοντας διαρκώς από ευγενές πάθος και συναίσθημα, σταθερές ακόμη και των πιο στιβαρών ρυθμικά πιανιστικών παρεμβάσεων του Χολοντένκο. Μολονότι η ενίοτε κάπως επιτηδευμένα διακριτή προσέγγιση κάθε μέρους πρόδιδε ίσως μιαν ακόμη όχι ξεκάθαρη ολική "θεώρηση" της παρτιτούρας, ήταν σαφές ότι αυτή εντασσόταν, από πλευράς περιγράμματος, αναλογιών και αφήγησης, σε μία οπτική ανάδειξης περισσότερο του κλασικισμού της γραφής, παρά του -κατά πολλούς- λανθάνοντα ρομαντισμού του!
Στις θερμές επευφημίες του κοινού -που δυστυχώς με το αδιάκοπο χειροκρότημά του μετά από κάθε μέρος διερρήγνυε τον ειρμό της ερμηνείας της μπετοβενικής σονάτας- οι εγκατεστημένοι στο Λουξεμβούργο μουσικοί αντιχάρισαν ως ανκόρ το πρώτο μέρος από την 8η Σονάτα για πιάνο και βιολί, ακόμη μία της μεσαίας συνθετικής περιόδου του Μπετόβεν, υπενθυμίζοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η από πλευράς τους ηχογράφηση (για την Alpha Classics) του πλήρους κύκλου των σπουδαίων αυτών σονατών…
Δύο εβδομάδες νωρίτερα (14/2), το Μέγαρο της Θεσσαλονίκης φιλοξένησε, στο πλαίσιο του φετινού, εξαιρετικά πλούσιου καλλιτεχνικού προγραμματισμού του, ρεσιτάλ του διάσημου Γάλλου βιολιστή Ρενώ Καπυσόν, ο οποίος ερμήνευσε, συνοδευόμενος από το σταθερό του συνεργάτη και συμπατριώτη του πιανίστα Γκυγιώμ Μπελλόν όλες τις "Σονάτες για βιολί και πιάνο" του Μπραμς. Και τα 3 έργα είχαν ν’ακουσθούν μαζί στη χώρα μας από το 2014, όταν τα απέδωσαν στο Μέγαρο της Αθήνας, με αφορμή την τότε δισκογραφική τους καταγραφή, ο Λεωνίδας Καβάκος και η Γιούτζα Ουάνγκ.
Σε μια κατάμεστη και υποδειγματικά προσηλωμένη "Αίθουσα Αιμίλιος Ριάδης" επιβεβαιώθηκε όχι μόνο ο υπέρκομψος, καλλιεργημένος, ορθοτονικά ανεπίληπτος και γεμάτος αποχρώσεις ήχος του Καπυσόν αλλά και η ώσμωση ύφους και αισθητικής, η ισοτιμία και ποιότητα διαλόγου με το πιάνο του Μπελλόν. Και οι τρεις σονάτες, έργα της ώριμης περιόδου του Μπραμς, παίχθηκαν με τη σειρά σύνθεσής τους, χωρίς παύση, επιτρέποντας την παρακολούθηση της εξέλιξης της σκέψης και της γραφής του, που συνδυάζει μοναδικά κλασική αυστηρότητα και ρομαντική εκφραστικότητα.
Στην 1η Σονάτα ο ευαίσθητος ήχος και το cantabile της γραμμής του βιολιού -στοιχείο κρίσιμο, καθώς εδώ ο Γερμανός συνθέτης αξιοποιεί θεματικό υλικό από τα τραγούδια του "της βροχής" [Regenlied] και "Απόηχος" [Nachklang]- συνέβαλαν, μαζί με την υποδειγματικά υποστηρικτική πιανιστική συνοδοιπορία, στη γεμάτη λυρισμό και εκφραστική γενναιοδωρία απόδοση του τρυφερού, μελαγχολικού έργου.
Ο -ακόμη πιο πληθωρικός!- λυρισμός και οι φωνητικές ποιότητες της γραφής (με ευδιάκριτες αναφορές στον οπερατικό Βάγκνερ και σε έντεχνα τραγούδια στο εναρκτήριο μέρος) είναι εξίσου ορατές και στη 2η Σονάτα, που αποδόθηκε με μεγάλη πλαστικότητα φραστικής και αφηγηματική ευφράδεια. Η συναισθηματική ειλικρίνεια του αργού μέρους και η βιεννέζικη χάρη και κομψότητα του φινάλε συνέβαλαν σε μια ερμηνεία υποδειγματικής οργανικής συνοχής.
Αντιθέτως, η 3η Σονάτα προσεγγίσθηκε, ευπρόσδεκτα, με μεγαλύτερο πάθος και ένταση, πιο μυώδες φραζάρισμα και ισορροπημένη αντιπαράθεση μεταξύ της εξαίσιας ανάδειξης των μελωδικών θεμάτων από το βιολί και της ρυθμικά ανήσυχης, συγκοπτόμενης πιανιστικής συνοδείας. Παρά τη διάχυτη δραματικότητα και τις σαφείς δεξιοτεχνικές απαιτήσεις της γραφής, οι δύο μουσικοί δεν αμέλησαν την ανάλυση του περίτεχνου, συμφωνικών διαστάσεων μουσικού συντακτικού, στο οποίο η μεγάλη οικονομία των ιδεών συνοδεύεται από μία άκρως διεξοδική επεξεργασία. Στις άριστες εντυπώσεις συνέβαλαν καθοριστικά τα εύροα τέμπι, οι λεπταίσθητες διαβαθμίσεις δυναμικής, κυρίως όμως η ρευστότητα αφήγησης και η συναισθηματική ειλικρίνεια, χωρίς περιττούς εκφραστικούς υπερθεματισμούς.
Εκτός προγράμματος, αντί του ίσως αναμενόμενου Σκέρτσου σε ντο ελάσ. από την Σονάτα FAE (που ο Μπραμς συνέθεσε από κοινού με τους Σούμαν και Ντήτριχ), οι δύο μουσικοί προτίμησαν να προσφέρουν δύο σύντομα κομμάτια, μεταξύ των οποίων το τόσο εκφραστικό "Χαμόγελο" από τη μουσική που έγραψε ο Τσάρλι Τσάπλιν για την ταινία του "Μοντέρνοι Καιροί" (στη διασκευή για βιολί και πιάνο του Ρωσοαμερικανού βιολιστή Φιλίπ Κουίντ).
Κεντρική φωτογραφία: Στιγμιότυπο από το ρεσιτάλ που έδωσαν η Κιργίζια βιολίστρια Αλένα Μπάεβα και ο Ουκρανός πιανίστας Βαντίμ Χολοντένκο στην "Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος" του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1/3)
Διαβάστε Επίσης
