Σαράντα δύο χρόνια αφότου γράφτηκε, ο στίχος για το "ροκ του μέλλοντός μας" δείχνει πια την ηλικία του, αφού βρισκόμαστε μεν στο μέλλον, όμως το γενικότερο μέλλον του ροκ δείχνει πιο θολό από ποτέ άλλοτε.
Ωστόσο, έτσι μετέωρος όπως διατηρήθηκε μεταξύ προφητείας, ελπιδοφόρου μηνύματος και αέναης ρευστότητας, ο στίχος συνέχισε να ιντριγκάρει. Ίσως γιατί δεν συγκεκριμενοποιήθηκε; Ίσως επειδή στο ιδεολογικό τουρλουμπούκι του "Ας Κρατήσουν Οι Χοροί" το ροκ παραγκωνίστηκε εύκολα από την Εθνική Ελλάδος, την Ορθοδοξία (αυτά ποιούν τα μαζικά σουξέ, μη γελιέστε) και τους κυκλωτικούς χορούς; Ίσως γιατί ανήκει στα Τραπεζάκια Έξω (1983), δίσκο τον οποίον αλλιώς άκουσαν όσοι ακολουθούσαν τον Διονύση Σαββόπουλο έως τότε και αλλιώς όσοι ήρθαν μετά; Κάτι, βέβαια, που καθρέφτισε και το πόσο είχε μεταβληθεί/μετατοπιστεί στα ενδιάμεσα χρόνια ο δημιουργός του Μπάλλου (1971) και του Βρώμικου Ψωμιού (1972).
Μη σας λέω ψέματα, δεν έχω απάντηση. Πάντως, τώρα που η Ελλάς αποχαιρέτησε τον Σαββόπουλο, το ροκ του μέλλοντός μας έρχεται ξανά να τσιγκλήσει, τιτλοφορώντας αυτό το άλμπουμ, το οποίο επιχειρεί να εκσυγχρονίσει και να επανασυστήσει 16 από τα τραγούδια που μας άφησε. Περιέργως, όχι το "Ας Κρατήσουν Οι Χοροί". Ούτε τη "Συννεφούλα". Ούτε το "Σαν Τον Καραγκιόζη". ΟΚ, ούτε βέβαια τη "Σούλα Και Τον Δεσποτίδη" –που πιστεύω ότι θα ταίριαζε γάντι εδώ. Γενικώς, όμως, τίποτα απ' όσα κατανάλωσε ως "Διονύση Σαββόπουλο" ένας συγκεκριμένος πολιτικός χώρος, ο οποίος προτιμούσε να τον καμαρώνει ως σύμβολο που συμπορεύτηκε μαζί του (δικαιώνοντάς τον), παρά να βουτήξει στα βαθιά της εργογραφίας του.
Φυσικά, μια τέτοια επιλογή εκπέμπει κι ένα μήνυμα, τουλάχιστον περί προθέσεων. Το οποίο ενισχύεται από το ότι δεν πρόκειται για ευκαιριακή δουλειά, στημένη τσάτρα-πάτρα ώστε να καβαληθεί το κύμα μίας (ακόμα) πανελλήνιας συγκίνησης. Ίσα-ίσα, ο δίσκος "χτίζεται" κάμποσα χρόνια τώρα. Με τον Ορέστη Πλακίδη, που έχει το γενικό πρόσταγμα, να μην έρχεται εδώ ως "ιθύνοντας", μα ως μουσικός, ως ενορχηστρωτής, ως συνεργάτης του Σαββόπουλου (και πολλών άλλων), αλλά και ως άνθρωπος που ξέρει από δισκογραφικούς φόρους τιμής, αφού πίσω στο 2000 βοήθησε να στηθεί το Δεκαοκτώ: Tribute Στον Γιάννη Μαρκόπουλο. Και το κυριότερο; Είναι δίσκος που δεν πήρε απλά την ευχή του Σαββόπουλου, μα φρόντισε να τον μπλέξει στη δημιουργική του διαδικασία, καλώντας τον να επαναφανταστεί εαυτόν στα "Παιδιά Που Χάθηκαν" και στο "Κιλελέρ".
Εκ των πραγμάτων, βέβαια, η κίνηση δεν έβγαλε σε ματ, μα γύρισε μπούμερανγκ. Γιατί, έστω και στη δύση του, ο Σαββόπουλος βρίσκει έναν απαράμιλλο τρόπο να σταθεί απέναντι στο "Κιλελέρ" του: λες και, για λίγο, ξανάγινε ο κοσμογονικός τραγουδοποιός που ήταν πίσω στο 1971-1972· ένας Θεσσαλονικιός που γεφύρωνε τα ηλεκτρικά διδάγματα της Εσπερίας με την ταξική/κοινωνική μνήμη μιας εγχώριας αγροτικής εξέγερσης. Έτσι, όμως, ορθώνει έναν πήχη που αποδεικνύεται πολύ ψηλός για όσους επιγόνους μαζεύονται εδώ για ν' "αναμετρηθούν" με την κληρονομιά του. Δεν καταγράφεται τίποτα ανάλογο, δηλαδή. Ο δάσκαλος παραμένει κάτι μίλια μακριά από τους μαθητές, ακόμα και από τους καλύτερους ανάμεσά τους.
Μεράκι, σεβασμός, αγάπη, φροντίδα. Τα εισπράττεις όλα αυτά, ακούγοντας. Όμως απουσιάζει η κάψα κάποιου μεγάλου οράματος, το σημαίνον ρίσκο μεταξύ επίκαιρης Δύσης και εντοπιότητας, μια μουσική ανατροπή αντάξια εκείνης που έφεραν κάποτε τα επιλεγμένα άσματα. Η Klavdia, βέβαια, κάνει μια πραγματικά γενναία προσπάθεια στο "Δημοσθένους Λέξις": εναρμονίζεται με το κλίμα, πατάει σωστά πάνω στην καινούρια ενορχήστρωση, αξιοποιεί τα φωνητικά της γυρίσματα. Έτσι, δείχνει τις δυνατότητες που διαθέτει πολύ πιο πειστικά απ' ό,τι στο απογοητευτικό άλμπουμ που ακολούθησε τη γιουροβιζιονική διασημότητα. Ταυτόχρονα, όμως, κάτι της διαφεύγει, σε σύγκριση με το αυθεντικό τραγούδι.
Άξια μάχη δίνει και ο Φώτης Σιώτας στο "Χουλιγκάνοι" –τον νιώθεις να (επι)κοινωνεί πραγματικά με τα νοήματα– το προσπαθεί και ο Μανώλης Φάμελλος στο "Περιβόλι", ενώ υπάρχουν και σημεία όπου στρέφεσαι μ' ενδιαφέρον στον Πάνο Μουζουράκη, έστω κι αν οι επιδόσεις του προσκρούουν, εν τέλει, στους περιορισμούς και στις μανιέρες μιας κατά βάση σκηνικής περσόνας που ζήλωσε τις έντεχνες δόξες. Αλλά κάπου εδώ εξαντλείται ο ορίζοντας. Οι υπόλοιποι μπορεί να μην εκτίθενται ανεπανόρθωτα (παρότι στη συμπαθέστατη Τζώρτζια Κεφαλά, με την οποία έχουμε συνδιατελέσει και κριτές σε διαγωνισμό κάποτε, δεν ταίριαξε καθόλου η συγκεκριμένη πλεύση στο "Ο Παλιάτσος Και Ο Ληστής"), πάντως για διάφορους λόγους όλο και κάπου σκοντάφτουν, ενώ και ο Πλακίδης αδυνατεί να τους ανεβάσει λίγο ψηλότερα.
Μερικές φορές, τώρα, αναρωτήθηκα αν όσα προτείνονται εδώ ανήκουν όντως στο ροκ –πόσο μάλλον σ' ένα ροκ μελλοντικό και όχι ήδη παρελθοντικό. Αναρωτήθηκα, επίσης, τι απ' όλα τούτα θα ξαναβάλω να παίξω σε δύο, τρία, πέντε χρόνια; Κατέληξα εύκολα στο φρεσκαρισμένο "Κιλελέρ", οπότε κάτι μένει από την όλη προσπάθεια. Κατά τα λοιπά, φοβάμαι ότι ο ορίτζιναλ Σαββόπουλος θα εξακολουθήσει να κερδίζει τον διασκευασμένο, rearranged, ξανα/μανα/δομημένο Σαββόπουλο. Κι αυτό ίσως έχει κάτι να πει και για το ευρύτερο (πέραν του ροκ) ελληνικό τραγούδι. Όχι μόνο για το χθες και το αύριο του, αλλά και για το επείγον τώρα του.
Label: Panik Oxygen (Νοέμβριος 2025)
Διάρκεια: 61'00''
εκδόθηκε ψηφιακά, σύντομα θα κυκλοφορήσει και σε CD, αλλά και σε βινύλιο
Θα είναι ο δίσκος της χρονιάς; ΝΑΙ/ΟΧΙ
Θα είναι στη φετινή μας δεκάδα; ΝΑΙ/ΟΧΙ
Θα τον θυμόμαστε του χρόνου; ΝΑΙ/ΙΣΩΣ/OXI
