"Βέρθερος": Η συγκινητική ρομαντική όπερα επανέρχεται στη Λυρική

Τον υποβλητικό "Βέρθερο" του Ζιλ Μασνέ, μία από τις δημοφιλέστερες και ωραιότερες όπερες του γαλλικού ρεπερτορίου, προτείνει η Εθνική Λυρική Σκηνή (πρεμιέρα: 23/3), σε αναβίωση παλαιότερης παραγωγής του Σπύρου Ευαγγελάτου. Αυτή ήταν η τελευταία σκηνοθετική δουλειά του Ευαγγελάτου σ’ ένα φορέα, του οποίου διετέλεσε κατά το παρελθόν καλλιτεχνικός διευθυντής και πρόεδρος του Δ.Σ.

Το έργο γράφτηκε περίπου έναν αιώνα μετά το επιστολικό μυθιστόρημα του Γκαίτε, στο οποίο βασίζεται το λιμπρέτο, και περιγράφει την ιστορία του αδιέξοδου έρωτα ανάμεσα στον νεαρό ιδεαλιστή ποιητή Βέρθερο και την παγιδευμένη στις κοινωνικές επιταγές Σαρλότ. Όταν αντιλαμβάνεται ότι δεν έχει καμία ελπίδα με την παντρεμένη Σαρλότ, ο Βέρθερος αυτοκτονεί. Λίγο πριν εκείνος ξεψυχήσει, η Σαρλότ, που έχει αντιληφθεί την κρισιμότητα της κατάστασης, σπεύδει κοντά του και προλαβαίνει να του εξομολογηθεί ότι τον αγαπά κι εκείνη.

Παίρνοντας ουσιαστικές αποστάσεις από το ρομαντικό πρωτότυπο, ο οπερατικός "Βέρθερος" παραμερίζει τις φιλοσοφικές αναζητήσεις και αναδεικνύει την ψυχολογία των πρωταγωνιστών, εστιάζοντας στη σύγκρουσή τους με τον περίγυρο και τις κοινωνικές συμβάσεις. Η ιδιότυπης ποιητικής όπερα του Μασνέ γνώρισε τεράστια επιτυχία τον καιρό που γράφτηκε, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και άσκησε επιρροή από τα ήθη μέχρι και… τη μόδα της εποχής.

Την αναβίωση της καλαίσθητης, πλην συμβατικής δουλειάς, που συνυπέγραψαν το 2014 δύο σημαίνουσες μορφές του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, ο Ευαγγελάτος και ο εξίσου αλησμόνητος σκηνογράφος και ενδυματολόγος Γιώργος Πάτσας, επιμελούνται αντίστοιχα ο Ίων Κεσούλης και η Τότα Πρίτσα. Τους φωτισμούς υπογράφει η Μελίνα Μάσχα.

Η ιστορία του Βέρθερου ενέπνευσε στον Μασνέ μουσική σπάνιας τρυφερότητας, από την οποία δεν λείπουν έντονα δραματικά ξεσπάσματα. Όσο εκτυλίσσεται η υπόθεση, εστιάζοντας από την αθωότητα και τις απλές χαρές της οικογενειακής και κοινωνικής ζωής στη συναισθηματική ζωή των δύο βασικών χαρακτήρων, τόσο η μουσική περνά από την περιγραφή της εξωτερικής, δημόσιας εικόνας τους στην απόδοση του περίπλοκου, σκοτεινού εσωτερικού τους κόσμου. 

Εύλογα, τη δυσκολότερη αποστολή αναμένεται να έχουν ο Καναδός αρχιμουσικός Ζακ Λακόμπ και η Ορχήστρα της ΕΛΣ, που καλούνται όχι μόνο να δικαιώσουν τη μελωδική έμπνευση του Γάλλου συνθέτη, αλλά και να αποδώσουν γλαφυρά το σταδιακό πέρασμα της παρτιτούρας από τον βαθύ λυρισμό στη μεγάλη δραματική ένταση.

Καθώς είναι γνωστές οι αυξημένες απαιτήσεις της γαλλικής όπερας στη νοηματοδότηση της γλώσσας και την κομψότητα του τραγουδιού, εξίσου σημαντική πρόκληση συνιστά το συγκεκριμένο έργο και για το σύνολο της διανομής. Αυτή απαρτίζεται από Έλληνες μονωδούς και ένα πρωταγωνιστικό ζεύγος εκλεκτών ξένων τραγουδιστών (Ντεμούρο - Ρατσβελισβίλι), που εκ πρώτης όψεως δύσκολα θα συνέδεε κανείς με τους συγκεκριμένους ρόλους. Και μόνο η μετάκλησή τους, πάντως, δείχνει ότι η ΕΛΣ προσβλέπει σ’ ένα καλλιτεχνικό γεγονός διεθνούς ακτινοβολίας.

Ο "Βέρθερος" στηρίζεται καθοριστικά στον φερώνυμο πρωταγωνιστικό ρόλο, ο ερμηνευτής του οποίου πρέπει να διαθέτει τόσο τραγούδι με λεγκάτο και ευγένεια γραμμής όσο και ποιότητες εξαγγελίας. Με αυτόν θα αναμετρηθεί ο διακεκριμένος Ιταλός τενόρος Φραντσέσκο Ντεμούρο, που ενθουσίασε το κοινό στον περσινό "Ριγολέττο" του Ηρωδείου. Το αντικείμενο του πόθου του, Σαρλότ, ενσαρκώνει η παλιά γνώριμη της ΕΛΣ Ανίτα Ρατσβελισβίλι. Η σπουδαία Γεωργιανή μεσόφωνος κάνει το πολυαναμενόμενο ντεμπούτο της σε ένα ρόλο, που απαιτεί εντελώς διαφορετικές ποιότητες τραγουδιού και ιδιοσυγκρασίας σε σχέση με αυτούς που της έχουν εξασφαλίσει κορυφαία θέση στον κόσμο της όπερας διεθνώς.

Τον Αλμπέρ, αρραβωνιαστικό/σύζυγο της Σαρλότ, ενσαρκώνει ο βαρύτονος Νίκος Κοτενίδης, την αδελφή της Σοφί η υψίφωνος Χρύσα Μαλιαμάνη, ενώ τον διοικητή/πατέρα της ο μπασοβαρύτονος Γιάννης Γιαννίσης. Συμπράττει η Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ (διεύθυνση: Κωνσταντίνα Πιτσιάκου).