Κώστας Τουρνάς: Μισός αιώνας μουσική

Ο Κώστας Τουρνάς περίμενε υπομονετικά το πέρας της πανδημίας για να στήσει μια μεγάλη συναυλία-γιορτή για τα 50 του χρόνια στο ελληνικό τραγούδι. Και το άνοιγμα του φετινού καλοκαιριού του δίνει τώρα αυτή την ευκαιρία. Την Τετάρτη 6/7 θα ανέβει λοιπόν στη σκηνή του Faliro Summer Theater (στα Ολυμπιακά Ακίνητα του Φαλήρου) περιστοιχισμένος από τη μπάντα του, αλλά και από τους καλεσμένους της βραδιάς: την Ελπίδα, την Καίτη Γαρμπή, τον Χρήστο Δάντη και τον Γιάννη Ζουγανέλη.

Στην πραγματικότητα, βέβαια, η ενασχόληση του Τουρνά με τη μουσική ξεπερνά αυτόν τον μισό αιώνα τον οποίον φιλοδοξεί να σκιαγραφήσει επί σκηνής, καθώς ήταν στα 15 του (1964) που ξεκίνησε να παίζει σε εφηβικά γκρουπ της Αθήνας. Ωστόσο, στον πρόλογο της ογκώδους έκδοσης "Κώστας Τουρνάς: Στίχοι, Σκέψεις και Αρχείο" ο ίδιος ορίζει ως αρχή της πορείας το 1971, όταν έγιναν τα πρώτα δισκογραφικά βήματα των Poll –του συγκροτήματος που έφτιαξε με τους Ρόμπερτ Ουίλιαμς, Σταύρο Λογαρίδη & Κώστα Παπαϊωάννου.

Η επικείμενη συναυλία δίνει την ευκαιρία να ξεφυλλίσουμε ξανά αυτόν τον εντυπωσιακό τόμο των 687 σελίδων, ο οποίος κυκλοφόρησε στα τέλη του 2021 από την 1821 Publications σε επιμέλεια του Γιώργου Γερανιού. Παρότι στο CD με τα σπάνια και ακυκλοφόρητα κομμάτια που συνόδευε τις προπαραγγελίες της έκδοσης καταγράφεται και το αγγλόφωνο single του 1966 με τους Teenagers, ο Τουρνάς πιάνει το νήμα από το εμβληματικό τραγούδι των Poll "Άνθρωπε Αγάπα" (1971), για το οποίο σχολιάζει: "Έχει έναν τόνο ρομαντικό, έχει έναν τόνο μάταιο, δεν μπορείς ούτε να το πεις στους ανθρώπους, ούτε καν και στον εαυτό σου, γιατί το να αγαπήσεις είναι μια κατάσταση, δεν είναι μια παρόρμηση, μια εντολή, μια παραίνεση".

Για τα μέτρα των pop/rock συγκροτημάτων της εποχής οι Poll ευτύχησαν να γνωρίσουν σημαντική επιτυχία, εντούτοις υπήρξαν βραχύβιοι. Αργότερα θα γίνονταν δύο σύντομες επανενώσεις (1982 και 1991), όμως επί της ουσίας η κοινή τους πορεία έληξε μέσα στο 1972. Κουβεντιάζοντας με τον Τουρνά στο στούντιό του στο Πολύγωνο (2016), αποτίμησε τα γεγονότα λέγοντάς μου πως η ελευθερία της ηλικίας στην οποία βρίσκονταν τότε "μάλλον μας απομάκρυνε από το κοινό αντικείμενο. Έπειτα, η Ελλάδα δεν φημίζεται για τις συνεργατικές της τάσεις. Καθένας έχει το δικό του μπαϊράκι".

Για τον ίδιο, βέβαια, η διάλυση των Poll πυροδότησε μια σπουδαία σόλο καριέρα, η οποία εκκίνησε με το δεξί μέσα στο 1972, όταν κατέθεσε το ντεμπούτο του Απέραντα Χωράφια. Δίσκο που στον καιρό του άργησε να πάρει μπρος (εμπορικά μιλώντας), μα πλέον χαίρει γενικής εκτίμησης ως ένας από τους καλύτερους στα εγχώρια rock χρονικά. 

"Τα Απέραντα Χωράφια γράφτηκαν μέσα σε ένα απόγευμα, όταν δουλεύαμε με τους Poll στο κέντρο Μαϊμού", μου είπε ο Τουρνάς στην προαναφερθείσα κουβέντα μας, ενώ στο βιβλίο τα χαρακτηρίζει ως "έναν χείμαρρο αισθημάτων, σκέψεων και αναγκών", διηγούμενος παράλληλα και την απροθυμία της Polydor να τα κυκλοφορήσει: "Κώστα, κοίτα να κάνεις κάτι άλλο για τη μετά-Poll εποχή", ήταν η παραίνεση του τότε διευθυντή της. Στο προαναφερθέν CD, εντωμεταξύ, υπάρχει και μια ακυκλοφόρητη ημίωρη εκδοχή ηχογραφημένη ζωντανά στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού με την Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ (2012).

Ακολούθησε μια εποχή πολλών κοσμαγάπητων τραγουδιών, τόσο προσωπικών, όσο και γραμμένων για άλλους συναδέλφους, με τη "Ντισκοτέκ" της Ελπίδας (1979) και το "Ξυπόλυτη Χορεύω" της Καίτης Γαρμπή (1994) να είναι τα πλέον χαρακτηριστικά ανάμεσα στα δεύτερα. Από τα δικά του, ο "Πιο Καλός Τραγουδιστής" (1973), που απεικονίζεται να χάνεται στα αστέρια, αντανακλά μια περίοδο ενασχόλησης με τα γραπτά του Erich von Däniken, το "Κυρίες Και Κύριοι" (1974) μετέφερε μια αίσθηση ότι τα πράγματα της εποχής δεν όδευαν σε σωστό δρόμο, ενώ το "Μην Της Το Πεις" (1980) εξακολουθεί να ακούγεται από κάθε καλό ραδιόφωνο. Ο δε "Αχιλλέας Απ' Το Κάιρο" (1980) μίλησε σε ανύποπτο χρόνο για την ομοφυλοφιλία με υπέροχους στίχους και απαράμιλλη ενσυναίσθηση και τρυφερότητα, δεδομένου ότι η εμπειρία βρισκόταν εκτός των προσωπικών βιωμάτων του Τουρνά –συγκρίνεται μόνο με το "Comme Ils Disent" του Charles Aznavour. "Είναι ένα αντιρατσιστικό τραγούδι στο βάθος", σημειώνει χαρακτηριστικά στο βιβλίο.

Φυσικά θα μπορούσαμε να σταθούμε και σε άλλες γνωστές στιγμές από τη μακρά καριέρα του Κώστα Τουρνά, μα θα καταλήγαμε έτσι να γράψουμε ένα διαφορετικό άρθρο. Περισσότερη σημασία έχει ότι το μεν βιβλίο τελειώνει στο 2011 (με τo CD/DVD Τουρνάς '11), όμως η επικείμενη συναυλία στο Faliro Summer Theater δείχνει την πρόθεσή του να παραμείνει ενεργός. Μάλιστα, σε μια συνομιλία που είχαμε πριν μερικούς μήνες, μου αποκάλυψε ότι πλέον τον ενδιαφέρει και πάλι η δισκογραφία, οπότε σκέφτεται να κάνει ξανά μια απόπειρα –"ασφαλώς με τις τωρινές συνθήκες", όπως είπε.